11-11-2005 10:47
| Mariska Dijkstra-Wolters
Dat de formule van stichting ”GRIP op je leven”, zoals de naam voluit luidt, zo aan zou slaan, verbaasde zelfs de oprichters. De echtparen Ab en Carla Venema en Johan en Jaike de Vlugt wilden altijd al iets met elkaar opzetten. Ze dachten ooit aan een manege in Spanje. Het werd uiteindelijk, mede door een specialisatie in het werk van De Vlugt als groepsleider, een stichting die zich inzet voor begeleiding van jongeren met autisme of ADHD. Dat dieren daarbij een grote rol zouden spelen, stond voor de dierenvrienden al snel vast.
Een van de eerste jongens die, nu zo’n jaar geleden, één dag per week naar de bossen tussen Ermelo en Harderwijk kwamen, was er slecht aan toe. Hij was in het gewone leven tegen zijn grenzen aangelopen en had daardoor zo veel negatieve ervaringen opgebouwd, dat hij was gestopt met praten. De twee border collies die op het terrein rondlopen, gaven het echter niet zo snel op. Steeds weer brachten ze de Rotterdamse jongen een stok, in de hoop dat hij hem weg zou werpen. Het werkte. Na enig aandringen van de hon den gooide hij de stok weg. Dat was de eerste vorm van communicatie sinds lange tijd. In de auto na zijn bezoek aan stichting GRIP praatte de jongen honderduit. Over de dieren, maar ook over zichzelf.
Bij andere kinderen zien de oprichters eveneens duidelijke verbeteringen. Hoewel het verband nooit is onderzocht, is het voor Jaike de Vlugt duidelijk dat dieren voor normaal tot hoogbegaafde jongeren met autisme of ADHD rustgevend werken. ”Dieren communiceren heel duidelijk. De kinderen voelen zich veilig bij hen.” Ook de rustige omgeving werkt positief op jongeren die moeite hebben met prikkels om te gaan. ”Je hebt hier alleen de natuur. Ze geven zelf aan dat het hier zelfs anders ruikt dan thuis.”
Hetzelfde rondje
Vaak lopen Jaike de Vlugt en de andere zeven vrijwilligers iedere week precies hetzelfde rondje met de paarden. ”Dat geeft rust.” Verder krijgen de jongeren de ruimte om precies te doen waar ze zelf aan toe zijn. ”Het is belangrijk dat ze geen druk ervaren, het plezier staat voorop.” Ab Venema, die een broer met autisme heeft: ”Een jongen zei eens tegen me: ”Wanneer moet ik nou gaan galopperen?” Ik vertelde hem dat hij zelf mocht aangeven wanneer hij eraan toe was. Je zag die jongen ontspannen. De druk was eraf.”
Vorige week hielden de initiatiefnemers een officiële presentatie van hun concept. Stichting GRIP is volgens hen uniek. Alleen in Harderwijk kunnen jongeren met autisme of ADHD terecht voor een zinvolle dagbesteding en training met vooral paarden. Dat dit aanslaat, bewijst het aantal aanmeldingen dat de stichting sinds haar oprichting heeft gekregen. Er zijn inmiddels 36 cliënten, maar als het aan de echtparen Venema en De Vlugt ligt, worden dat er in de nabije toekomst meer.
De twee echtparen zijn christen. Toch hebben ze er bewust voor gekozen geen christelijke organisatie op te zetten. Jaike de Vlugt: ”Dat zou voor sommige mensen een drempel kunnen vormen.” Wel geeft ze aan dat ze werken vanuit de bewogenheid die God hun geeft.
Ab Venema: ”We hebben grootse plannen. Het zou geweldig zijn wanneer we het aantal begeleidingsplaatsen kunnen uitbreiden. Ook denken we aan een mogelijkheid voor kinderen om hier te logeren. Gezinnen met kinderen met autisme of ADHD zijn vaak 24 uur per dag met de begeleiding van hen in de weer. Het zou geweldig zijn, wanneer we ze daarmee zouden kunnen ontlasten. Verder hebben we het plan paardenvakanties en zomerkampen te gaan organiseren.”
Grootste instabiele factor bij het realiseren van de toekomstdromen is het regeringsbeleid. De jongeren betalen de kosten van de begeleiding van stichting GRIP uit hun persoonsgebonden budget (pgb). Doordat er momenteel veel bezuinigd wordt op zorguitgaven, krijgen steeds minder kinderen zo’n pgb toegewezen. ”Dat kan dus ook voor ons gevolgen hebben.”
Lievelingspaard
”Dit is de liefste.” Een van de meisjes vleit zich tegen de neus van haar pony, Mevrouw De Wit, aan. De witte shetlander is de lieveling van veel bezoekers. ”Ze heeft van die mooie manen.” Het meisje hijst zich soepel op het dier en is even later startklaar voor een ritje door het bos, vaste prik op woensdagmiddag.
Ook Thera is nu zover dat ze op het paard geholpen kan worden. Dat gaat minder eenvoudig. Jaike de Vlugt: ”Veel kinderen met autisme hebben last van een wat minder goed ontwikkelde motoriek. Thera heeft vooral stramme knieën.”
Om wat te oefenen, doen de begeleiders tijdens de rit vaak paardengymnastiek. Thera doet ”rondje om de aarde” voor. Dat houdt in dat ze zich al zittend op het dier omdraait. Eerst slaat ze allebei de benen naar rechts, dan gaat ze achterstevoren op het paard zitten en daarna weer gewoon. De oefening duurt even, maar verloopt goed. Uiteraard volgt na afloop een luid applaus van de begeleider, want complimenten zijn voor kinderen die met veel teleurstellingen in het leven moeten omgaan van groot belang.
Kinderen met autisme hebben moeite met het maken van contact met anderen, maar ook met zichzelf. Jaike de Vlugt: ”Paardrijden kan hen helpen contact met zichzelf te maken, omdat het het gevoel versterkt. Ook leert het kind door het paardrijden om te gaan met prikkels. Je moet tenslotte niet alleen op jezelf, maar ook op het paard letten. Sommige kinderen dragen handschoenen, omdat het voelen van de paardenhuid voor hen een te heftige emotie veroorzaakt.”
Stichting GRIP biedt niet alleen hulp aan kinderen met autisme, maar ook aan kinderen met ADHD. ”Dat lijkt misschien een bijzondere combinatie, maar voor beide soorten kinderen is een goed gestructureerde, prikkelarme en veilige omgeving van belang. Drukke kinderen leren door het paardrijden goed omgaan met grenzen. Zo kunnen ze wel willen galopperen, maar ze zullen daar eerst de basisbeginselen van het paardrijden voor onder de knie moeten krijgen.”
Moeilijke periode
Inmiddels zijn ook de wat oudere kinderen gearriveerd. Marloes (12) pakt haar paard Keesje dat -hoewel zijn naam dat niet doet vermoeden- een van de grootste dieren bij stichting GRIP is. Vorige week is Marloes twee keer van het paard gevallen, waardoor ze nu extra voorzichtig is. ”Maar toen had ik ook het zadel er niet op.” Haar moeder ziet haar dochter even later voorbij draven. ”Zo, die is alweer over haar angst heen.” Ze noemt het project voor haar dochter ”een uitkomst. Dit past precies bij Marloes.”
Marloes, die ADHD heeft, heeft een moeilijke periode achter de rug. In het reguliere onderwijs hadden ze te weinig tijd voor haar. ”Daarom werd ze regelmatig de gang op gestuurd. Leerkrachten reageerden nogal eens geïrriteerd. Daarom zochten we iets met dieren, met professionele begeleiding. Dieren nemen je zoals je bent. Een gewone manege zagen we niet zitten. In zo’n groep zouden er veel te veel prikkels op haar afkomen. Op haar nieuwe school hadden ze een folder liggen over GRIP. Hier is alles precies op haar afgestemd. De rust in het bos maakt haar hoofd rustig. Ze komt moe thuis, omdat ze niet alleen paardrijdt, maar ook helpt bij de verzorging van de dieren. Marloes slaapt daarna altijd prima.”
Complimenten
Vooral de positieve aandacht van stichting GRIP voor de kinderen waardeert de moeder van Marloes. ”Ieder kind heeft een schrift, waarin een van de begeleiders iedere week een stukje in schrijft. Ze benadrukken sterk wat goed ging en fijn was. Ook tijdens het rijden krijgen de kinderen geregeld complimenten. Dat is zo belangrijk. In de snelle wereld waarin we leven, hebben mensen daar geen tijd voor. Vooral als kinderen anders zijn, wordt zo snel het negatieve benadrukt. Onze dochter heeft hier haar zelfvertrouwen teruggekregen.”
De combinatie van kinderen met ADHD en kinderen met autisme geeft volgens de moeder van Marloes geen problemen. ”Toen Marloes van het paard was gevallen, kwam even later een autistisch jongetje aan haar vragen hoe het ermee ging. Dat vond ik zo geweldig. Ik denk dat het zo goed gaat, omdat de kinderen zich allemaal anders voelen. Dat schept een band. Bovendien temperen de rustige de drukke kinderen en stimuleren de drukke de rustige kinderen.”
