22-09-2009 08:26
| W. van Hengel
Slechte adem kan mensen behoorlijk onzeker maken. Sommigen raken er zelfs door in een sociaal isolement. Het probleem kan hardnekkig zijn, maar bij een juiste aanpak is het goed te verhelpen, weet tandarts-parodontoloog dr. Edwin Winkel. Hij ontwierp een speciale tongschraper om een kwalijke mondgeur te bestrijden.
Winkel heeft inmiddels ruime ervaring met de behandeling van mensen met slechte adem en is pionier op dit gebied. In 1998 startte hij op de Kliniek voor Parodontologie Amsterdam (KvPA) een speciaal spreekuur voor mensen met halitose, de medische term voor stank uit de mond. Sinds begin 2006 houdt hij op verzoek van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) ook in de Martinistad eens per week zo’n spreekuur.
Het probleem van stinkende adem kan mensen flink parten spelen. „Ik heb hier patiënten huilend in de praktijk gehad.” Winkel kent zelfs mensen die ervoor van baan zijn veranderd en kozen voor bijvoorbeeld werk bij een callcenter om maar geen mensen te hoeven ontmoeten. Anderen kiezen voor gebruik van mondsprays of een royale consumptie van kauwgom, pepermunt, Potters of Fisherman’s Friends.
„Effectief tegen een vieze smaak. Tegen slechte adem helpen ze echter niet, ondanks dat de reclames dit willen doen geloven. Veel mensen denken dat een vieze smaak ook wijst op een slechte adem, maar die twee hebben niets met elkaar te maken”, weet Winkel.
Een ander misverstand is dat slechte adem wordt veroorzaakt door maagproblemen. Heel wat patiënten ondergingen daarom onnodig een belastend maagonderzoek dat uiteraard niets opleverde.”
Tongplaque
Halitose wordt in 90 procent van de gevallen veroorzaakt door bacteriën in tongplaque, een witgeel laagje achter op de tong. Waardoor dat laagje zich vormt bij sommige mensen en bij anderen niet, is onbekend. De ‘coating’ bevat eiwitten die door bacteriën worden afgebroken waardoor onwelriekende zwavelhoudende gassen ontstaan, net als in de darm. Een belangrijke boosdoener in dit verband is het micro-organisme Fusobacterium nucleatum.
Tijdens het spreekuur moet de patiënt letterlijk het achterste van zijn tong laten zien en snuift Winkel de mondgeur op. „Dat is voor hem of haar vaak een moeilijk moment, maar wel noodzakelijk voor een goede diagnose.”
De tandarts-parodontoloog beschikt sinds kort ook over de ”Oral chroma”, een gaschromatograaf die verschillende soorten gassen kan onderscheiden. Met dit instrument Winkel vaststellen of het gaat om een mondprobleem of niet. „Bij halitose spelen drie gassen een rol: waterstofsulfide, methylmercaptaan en dimethylsulfide. De eerste twee zwavelverbindingen wijzen op een probleem in de mond. Ze veroorzaken een penetrante geur, vergelijkbaar met de reuk van aardgas waar ook methylmercaptaan ter herkenning aan wordt toegevoegd. Dimethylsulfide zorgt voor een koolgeur en komt via het bloed in de longen terecht. Aanwezigheid daarvan in de uitademingslucht wijst op een enzymstoornis in bijvoorbeeld de lever waardoor dimethylsulfide zich in het bloed ophoopt en via de longen wordt uitgewassen. Daar kan ik als tandarts-parodontoloog niets aan doen.”
Een tweede hulpmiddel is de Halimeter. Met een rietje zuigt Winkel wat lucht uit de mond op. Het apparaat geeft vervolgens aan hoeveel zwavelgas er wordt geproduceerd. „Je kunt op die manier bij een vervolgafspraak zien of de aanpak van het probleem succesvol is. Dan daalt de concentratie zwavelgas in de uitademingslucht.”
Ook voor mensen die denken dat ze slechte adem hebben maar bij wie dat niet het geval is, is dit een belangrijk hulpmiddel. „Als je zelf ruikt, twijfelen ze vaak aan de kwaliteit van je neus en blijven ze onzeker. De Halimeter geeft een objectieve uitslag.”
Eenvoudig
De behandeling van halitose is eenvoudig, maar luistert nauw, weet Winkel. Gebruik van een tongschraper en mondwater zonder goede instructie leidt nogal eens tot teleurstellingen. „Een goed mondspoelmiddel is belangrijk. Ik adviseer Halita, waar veel en goed onderzoek mee gedaan.” Dit middel bevat geen alcohol. Spoelen met alcohol wordt in verband gebracht met een verhoogd risico op mondkanker. Daarnaast gaat het erom op de juiste manier te gorgelen, met een uitgestoken tong. Het achterste deel moet in aanraking komen met het de vloeistof.”
Winkel ontwierp zelf een tongschraper, de ”Scrapy” (€ 7,95). „Ik heb zes jaar lang prototypes getest. De gangbare schrapers komen vaak niet goed in een gleuf achter op de tong die ontstaat als mensen hun tong uitsteken. Die U-vorm noemen we de ”valley of death”, omdat juist daar veel plaque blijft zitten. De Scrapy is zo ontworpen dat hij dit stukje goed reinigt.”
kvpa.nl (halitosespreekuur A’dam, 020 6460727); umcg.nl (halitosespreekuur UMCG, 050 363 75 05) tandartsplein.nl; (aanschaf tongschraper Scrapy).
