15-12-2003 15:19
| gewijzigd 15-12-2003 15:22
De tijdbalk van de luchtvaartgeschiedenis, inclusief beschikbaar beeldmateriaal.
Voor 1903
1010 De Engelsman Oliver van Malmesbury is een van de eerste torenspringers die proberen te vliegen door van een hoge plaats te springen met vleugelachtige aanhangsels aan hun armen. De meeste van deze pogingen eindigen in de dood van de springer, maar Oliver springt rond 1010 vanaf een hoogte van bijna 230 meter en overleeft de landing. Hij breekt alleen zijn beide benen.
1488 Leonardo da Vinci (1452-1519) uit Italië schrijft een verhandeling over het vliegen van vogels gebaseerd op de eerste wetenschappelijke observaties van vogels. Hij ontdekt de luchtwervelingen die vleugels produceren en observeert de slagen van de vleugels. Da Vinci schetst verschillende typen vliegtuigen.
1783 De Franse gebroeders Joseph en Etienne Montgolfier zijn de uitvinders van de eerste heteluchtballon. Zij gebruiken de rook van een vuur om die in een zijden zak te blazen. De zak is verbonden aan een mand. In 1783 zijn de eerste passagiers in de gekleurde ballon een schaap, een haan en een eend. De ballon klimt tot ongeveer 1800 meter en vliegt bijna 2 kilometer. De eerste bemande vlucht, met de passagiers markies D’Arlandes en Pilâtre de Rozier, heeft plaats op 21 november 1783.
1797 Op 22 oktober slaagt de Parijzenaar André Jacques Garnerin erin zijn eerste bemande parachutesprong te maken. Doordat zijn heteluchtballon op ongeveer 700 meter hoogte ontploft, is Garnerin genoodzaakt te springen.
1804 Velen beschouwen de Engelsman George Cayley als de eerste wetenschappelijke luchtvaartontdekker en de eerste persoon die de onderliggende principes en krachten van het vliegen begrijpt. Hij bouwt zijn eerste ’vliegtuigje’ in 1796, een modelhelikopter met contraroterende propellers. In 1804 bouwt en vliegt Cayley met het eerste zweefvliegtuig.
1900 Ferdinand Adolf August Heinrich Graf von Zeppelin uit het Duitse Konstanz wordt door een heteluchtballon geïnspireerd tot het maken van een nieuw luchtschip, dat bekendstaat als Zeppelin. Al in 1910 worden er met zeppelins passagiersvaarten gemaakt in Duitsland. De eerste vaart met een zeppelin over de Atlantische Oceaan heeft op 12 oktober 1924 plaats met de LZ 126. Met de explosie van de Hindenburg in 1937 in Lakehurst, New Jersey, is het tijdperk van de zeppelins voorgoed voorbij.
1903-1925
1903 Op 17 december om 10 uur ’s ochtends vliegt de Amerikaan Orville Wright voor het eerst met een gemotoriseerd vliegtuig. Deze vlucht van bijna 36 meter staat bekend als de eerste vliegreis. Op de grond rent Orvilles broer Wilbur mee.
1909 In 1907 bouwt Louis Bleriot uit het Franse Cambrai zijn eigen vliegtuig waarmee hij vliegt in Bagatelle, Frankrijk. Twee jaar later maakt zijn nieuwe vliegtuigfabriek een serie vliegtuigen die bekendstaan om hun kwaliteit en uitvoering. Bleriot wordt wereldwijd toegejuicht wanneer hij als eerste over het Kanaal vliegt, een stoutmoedige daad in die dagen. De tocht duurt veertig minuten.
1910 De Nederlander Anthony Fokker bouwt de Spin, zijn eerste vliegtuig, en leert zichzelf vliegen. De Spin is het eerste type dat door Fokker in 1911 in productie wordt genomen. Tot 1913 worden vele Spinnen gebouwd, met een watergekoelde Argus-motor van 70 tot 100 pk. Veel Duitse vliegers halen voor het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog hun brevet op dit toestel.
1911 Hein van den Burg is de eerste Nederlander die er zelf in slaagt een vliegtuig te ontwerpen, te bouwen en te vliegen. De naam van het toestel is onbekend gebleven. Van het tweede Nederlandse vliegtuig, de Heidevogel, is meer bekend. Het toestel is gebouwd door Frits Koolhoven. De fabriek van Koolhoven, waar 1200 man werkt, is op 10 mei 1940 het eerste doel van de Duitse bommen op vliegveld Waalhaven bij Rotterdam.
1916 De van oorsprong Duitse houthakker William Boeing richt de beroemde vliegtuigfabrieken in het Amerikaanse Seattle op. Eerst start de firma onder de naam Pacific Aero Products Company. Een jaar later wordt het Boeing Airplane Company. In de Eerste Wereldoorlog vliegen de eerste Amerikaanse toestellen. Boeing groeit al snel uit tot de grootste vliegtuigfabrikant ter wereld.
1919 De Koninklijke Nederlandse Luchtvaartmaatschappij wordt opgericht, een van ’s werelds oudste luchtvaartmaatschappijen. Voor de Tweede Wereldoorlog gebruikt KLM niet alleen twaalf verschillende vliegtuigen van Fokker, maar ook een viertal Koolhoven-typen. Verder bestaat de vloot uit onder meer De Havilland DH9c’s en Lockheed-14 Electra’s. Vanaf 1935 vliegen er ook DC-2’s en DC-3’s.
1926-1970
1930 Een van de eerste Nederlandse zweefvliegtuigen is de Kassel 12. De foto toont een vliegtuig uit begin jaren dertig langs het Noordzeestrand.
1942 Nazi-Duitsland bouwt de eerste succesvolle straaljager ter wereld: de Messerschmitt Me262. Tegen het einde van de oorlog wordt de Me262 de eerste operationele straaljager en bewijst diensten als escorte van formaties met bommenwerpers. Dit leidt tot het begin van het straaljagertijdperk.
1944 Vliegtuigen spelen een steeds grotere rol in de Tweede Wereldoorlog. Op D-Day vormen Douglas C-47’s, de Dakota’s, de grootste luchtbrug ooit: negen vliegtuigen breed en 300 kilometer lang. Met meer dan 11.000 vliegtuigen, 6000 schepen en 2 miljoen soldaten, matrozen en vliegpersoneel uit vijftien verschillende landen is de invasie de grootste uit de historie.
1945 Een Boeing B-29 maakt met het gooien van de eerste atoombom een einde aan de Tweede Wereldoorlog. Op 6 augustus valt een atoomboom op Hiroshima, Japan. Drie dagen later dropt majoor Charles W. Sweeney, piloot van een andere B-29, een tweede atoombom op Nagasaki, Japan. Na een week tekenen de Japanners de vrede.
1947 Charles Yeager uit West-Virginia is de eerste mens die door de geluidsbarrière gaat in het raketvliegtuig Bell X-1. Niemand weet dan nog of een piloot de controle over een vliegtuig kan bewaren bij een snelheid van Mach 1.
1954 De eerste vlucht van de Boeing 707: een verkeersvliegtuig met straalmotoren, 100 raampjes en een lengte van 100 voet (30 meter). Nu het straaltijdperk aanbreekt binnen de passagiersvluchten, gaan propellervliegtuigen steeds minder betekenen.
1955 Het U-2-spionagevliegtuig maakt zijn eerste vluchten. Van de oorspronkelijke 55 U-2’s gaan er in de eerste tien jaar al 37 verloren, voornamelijk door ongelukken. Daarnaast worden er, ondanks de grote hoogte waarop ze opereren -wat de enige bescherming is van het toestel- verscheidene U-2’s neergehaald tijdens missies. Op 1 mei 1960 schieten de Russen de U-2 van Gary Powers neer boven de Sovjet-Unie. De piloot overleeft het incident.
1958 Een miljoen passagiers hebben de Atlantische oversteek door de lucht gemaakt.
1970-2003
1972 Airbus lanceert zijn eerste toestel: de A300. In 2003 is dit Europese bedrijf uitgegroeid tot een concern dat meer vliegtuigen verkoopt en levert dan het Amerikaanse Boeing.
1976 In circa vier uur vliegt een Concorde voor het eerst een lijndienst van Europa naar Amerika. Het supersonische toestel komt op 2 maart 1969 in de lucht. Op 31 mei en 24 oktober 2003 hebben Concordes van achtereenvolgens Air France en British Airways hun laatste commerciële vlucht gemaakt.
1977 Op 27 maart gebeurt op Tenerife de grootste ramp uit de luchtvaart. Een startende KLM Jumbo en een taxiënde PanAm Jumbo klappen tijdens dichte mist op elkaar: 583 doden.
1989 Eerste vlucht van de Stealth-bommenwerper. Dit toestel is zo ontwikkeld dat het oppervlak van het vliegtuig radargolven niet terugzendt. Met zijn licht absorberende verf en getinte ramen is de Stealth gebouwd om ’s nachts te vliegen. Het belangrijkste van dit vliegtuig is de oppervlakte, die uit allerlei verschillende hoeken bestaat zodat het vliegtuig de radarsignalen naar achteren en naar de zijkant weerkaatst in plaats van naar voren. Op deze manier kan het vrijwel onzichtbaar door vijandelijk luchtgebied vliegen.
2000 Airbus maakt zijn plannen voor de A380 bekend, een toestel met meer dan 555 passagiers. In 2006 moet de A380 zijn eerste vlucht maken.
2001 Op 11 september boren twee gekaapte Boeings zich in de torens van het World Trade Center in New York en veroorzaken een ramp met verstrekkende gevolgen.
2003 Boeing maakt zijn nieuwste model bekend: de 7E7 Dreamliner, een toestel voor lange, comfortabele vluchten met 200 tot 250 passagiers.
2003 De universiteit van Queensland (Australië) werkt aan een ”scramjet”. Dit toestel heeft een straalmotor zonder bewegende delen. Het moet zeven keer sneller gaan dan het geluid. Is dat de toekomst van de luchtvaart?
