Stimuleer positief zelfbeeld bij luie puber

De term luiheid wordt over het algemeen gebruikt wanneer er sprake is van weinig activiteit. Het kind presteert niet veel, klaagt als de omgeving iets van hem verwacht. Het kind heeft een gebrek aan ijver en kan een apathische houding hebben aangenomen.

Luiheid heeft altijd een oorzaak. Er is iets niet in orde met het kind. Het is een bepaalde manier van reageren.

De oorzaken kunnen zowel lichamelijk als psychisch zijn. Lichamelijke oorzaken zijn bijvoorbeeld een stofwisselingsstoornis of zwakte als gevolg van een andere ziekte.

In de puberteit kan de zogenoemde ”groeiluiheid” optreden, met name wanneer de puber een groeispurt meemaakt. Het kan zijn dat de puber tot twaalf uur wil slapen en zich dan nog de rest van de dag door het huis voortsleept.

Chronische luiheid

Deze periodieke luiheid is echter een normaal verschijnsel, maar kan door een onjuiste omgang met het kind kan het uitgroeien tot chronische traagheid.

Ook gezichtsstoornissen en de leesstoornis dyslexie kunnen leiden tot vermoeidheid en daardoor tot vermeende ledigheid. Om lichamelijke oorzaken uit te sluiten, is het in een aantal gevallen belangrijk een arts te raadplegen.

Zijn er geen aanwijsbare lichamelijke oorzaken, dan zijn er mogelijk psychische redenen voor luiheid. Dit heeft te maken met vraag hoe het kind er mentaal voorstaat is en hoe de omgeving op hem of haar reageert. Een incorrecte opvoeding, slechte voorbeelden en opdrachten die niet aansluiten bij het niveau van het kind kunnen arbeidsschuwheid in de hand werken.

Belangrijk is te weten of er bij het kind sprake is van totale of gedeeltelijke luiheid. Ook is het van belang erachter te komen of het kind alleen thuis werkschuw is, of ook op school, of alléén op school.

Als het kind vooral nalatig is bij het maken van huiswerk, is het goed dat ouders zich afvragen of de school niet te veel van het kind vraagt. Voor het maken van huiswerk is belangrijk dat het kind er een beetje plezier aan beleeft en dat het daarmee succes heeft ervaren.

Als het kind geen schik in het huiswerk heeft of er niet goed in is, kan dit leiden tot luiheid. Elk schoolkind heeft succeservaringen nodig om voldoening te krijgen in zijn taken. Het kind moet het gevoel hebben dat het lukt, dat het iets heeft overwonnen. Succes kan ervoor zorgen dat zijn zelfbeeld stijgt.

Houding opvoeder

De houding van de opvoeder is bij dit alles belangrijk. Aanmoedigingen en oprechte belangstelling van de ouder versterken het zelfbewustzijn van het kind. Hij is iemand die er mag zijn.

Tragisch is het wanneer aan een kind te hoge eisen wordt gesteld en het zich inspant, maar succes ontbreekt. Het krijgt ook nog te horen dat het moet opschieten en dat het de opdracht nog niet goed heeft afgemaakt. Is het dan vreemd dat zo’n kind niet meer de energie kan opbrengen om zich in te spannen? Het wordt apathisch, gaat tobben, suft weg op school. Kortom, het wordt lui.

Dit kan ook gebeuren wanneer het kind enthousiast met iets bezig is, maar de omgeving dit niet waardeert. Het enig commentaar luidt bijvoorbeeld: „Je maakt alleen maar rommel!”

De oorzaak van luiheid kán in de opvoeding liggen. Het kind krijgt te weinig of geen waardering. Het krijgt het gevoel dat zijn bezigheden en zijn werk voor school niets voorstellen. Zijn ouders hebben weinig belangstelling voor hem, praten weinig met hem en hij mist de nodige aanmoediging.

Het is ook mogelijk dat het kind te weinig ruimte krijgt om te doen wat hij graag wil. Zijn ouders leggen hem allerlei beperkingen op en hij heeft alleen maar verplichtingen.

Het veelvuldig berispen van het kind en benadrukken van zijn luiheid ondergraaft elk zelfvertrouwen van dat kind. Dat kan zo vadsigheid als ‘wapen’ gebruiken in zijn strijd tegen volwassenen. Dit kan ook voorkomen bij de strijd tegen een bepaalde leerkracht.

Een andere mogelijke oorzaak van luiheid is het zien van slechte voorbeelden. Het kind mist in zijn directe omgeving volwassenen die hun beroep waarderen en met liefde hun werk doen. Het nakroost krijgt zo niet het idee dat werken waardevol is.

Het geeft eveneens een slecht voorbeeld wanneer het kind zijn ouders thuis hoort klagen over het werk of met minachting daarover praten. Daardoor taant de motivatie om zich in te spannen.

Ook bij verwende kinderen kan luiheid ontstaan. Ze hebben niet geleerd zich te vermoeien omdat ze thuis nooit wat hoeven te doen.

Ouders die hun kinderen alles uit handen nemen omdat ze het idee hebben dat ze het zelf beter kunnen, hebben niet in de gaten dat ze hun kinderen iets belangrijks onthouden. Door kinderen uit te sluiten van huishoudelijk of andere taken, missen zij het gevoel dat ze erbij horen, dat ze nuttig en belangrijk zijn.

Onmisbaar

Het idee onmisbaar te zijn voor hun ouders versterkt echter hun gevoel van eigenwaarde. Gevoelens van minderwaardigheid kunnen daarentegen leiden tot luiheid.

Loomheid kan ook een gevolg zijn van geremdheid en een vlucht uit de realiteit. Verder kan laksheid ook de uitdrukking zijn van berusting en teleurstelling.

Behandeling van luiheid is dus altijd afhankelijk van de oorzaken. Elk kind is verschillend. Het is nodig te ontdekken wat de oorzaak ervan is en te zoeken naar gerichte oplossingen.

---

Tips

Sluit lichamelijke oorzaken uit door een arts te raadplegen.
Zorg ervoor dat het kind succeservaringen boekt.
Zoek samen met het kind naar motiverende bezigheden.
Geef het kind ook redelijke verplichtingen.
Toon betrokkenheid bij de activiteiten van het kind.
Spreek met waardering over het kind.
Vermijd boosheid in de onderlinge relatie.
Praat mét het kind en niet tégen hem.
Luister naar wat het kind bezighoudt.
Heb samen plezier door gezamenlijk iets te ondernemen.
Laat het kind ervaren dat het waardevol is en niet kan worden gemist.