Slob vraagt critici om geduld

Het begon net voor de beëdiging van het kabinet op 22 februari. De zaterdag eraan voorafgaand hield de PvdA een partijcongres waarop het onderhandelingsresultaat van de formatie centraal stond. Daar riep PvdA-lijsttrekker Bos zijn partijgenoten op het voorbeeld van de gemeente Amsterdam te volgen door geen trouwambtenaren aan te nemen met gewetensbezwaren tegen het homohuwelijk. En dat terwijl in het regeerakkoord nu juist de afspraak was opgenomen dat zittende trouwambtenaren bescherming verdienen.

Op diezelfde partijvergadering zei Bos dat het aan de vrouw was hoelang een bedenktijd voor een overtijdbehandeling moet duren: vijf minuten of vijf dagen. De overtijdbehandeling valt straks onder de abortuswet; daarom is er een bedenktermijn nodig, zo staat in het regeerakkoord.

In NRC Handelsblad van 10 maart legde PvdA-staatssecretaris Bussemaker (Volksgezondheid) uit dat zij aan het recht op abortus en euthanasie niet zal tornen. Adoptie als alternatief voor abortus, en palliatieve zorg als alternatief voor euthanasie ziet ze niet zitten. Drie dagen later zei ze het op de radio nog pregnanter: „Driekwart van de vrouwen die bij een abortusarts komen, weet wat ze willen. Die moet je ook niet op alternatieven wijzen.”

De volgende tegenslag kwam een kleine week later. Toen heulde de PvdA met de oppositie om toch een flitsscheiding mogelijk te maken. In het regeerakkoord staat echter letterlijk: „De behandeling van de wet bevordering voortgezet ouderschap en zorgvuldige scheiding wordt voortgezet.”

Binnen een week was het weer raak: PvdA-Kamerlid Gill’ard verklaarde op 27 maart in het televisieprogramma Netwerk dat het afgesproken onderzoek naar de redenen van een abortus „onrealistisch”en „onwenselijk” is. Het wettelijk criterium voor een abortus, de noodsituatie van een vrouw, is volgens haar daarvoor „te subjectief.”

Het laatste incident dateert van afgelopen zondag. Toen verklaarde PvdA-partijvoorzitter Van Hulten tijdens een manifestatie van homo’s in Amsterdam dat er geen wettelijke regeling komt voor ambtenaren met gewetensbezwaren tegen het sluiten van homohuwelijken.

Het loopt niet bepaald lekker tussen PvdA en ChristenUnie.
„De coalitie bestaat uit verschillende partijen, die elk een eigen achtergrond en verleden hebben. Ik schrik er niet van als dat van tijd tot tijd naar voren komt.”

Dit kabinet is nog maar zes weken oud. En dan al zo veel botsingen?
„Het zijn vooral de samenleving en de media die in de weer zijn met de onderwerpen uit het regeerakkoord die aan ons worden toegeschreven. Dat is niet erg. Ik ben blij dat we in Nederland weer met elkaar over abortus, euthanasie en trouwambtenaren praten. Dat is jaren niet gebeurd.”

Is er echt discussie? Het is meer een spuien van kritiek op tal van principiële onderwerpen.
„Dat klopt, maar uiteindelijk zal bij het maken van het beleid het regeerakkoord leidend zijn. Over geen van de onderwerpen die in discussie zijn, heeft de regering al voorstellen gedaan. Als Kamerfractie wachten we die voorstellen af, en dan geven wij ons oordeel.”

De PvdA wacht dat níét af. Die is druk bezig de randen van het regeerakkoord op te zoeken. U laat dat maar gebeuren.
„Ik wil niet te snel conclusies trekken. De PvdA zit in een moeilijke periode. Ze heeft verloren bij de verkiezingen. Ze heeft kritiek gekregen op het niet laten doorgaan van een onderzoek naar Irak. Ze kreeg de wind van voren bij het debat over de dubbele nationaliteit. Ik vind het niet vreemd dat ze de neiging heeft zich te profileren.

Uiteindelijk is bepalend wat de PvdA-fractie in de Tweede Kamer gaat doen. Er zijn geen concrete bewijzen dat de fractie onder de afspraken in het regeerakkoord uit wil. Ik vind niet dat ik moet gaan bewegen omdat anderen dat ook doen.”

Glippen de gemaakte afspraken over principiële zaken u niet één voor één door de vingers?
„Nee. Of dat zo is, kun je pas bepalen als er in de Tweede Kamer beleidsdebatten zijn geweest.”

Maar Bussemaker maakt nu toch al duidelijk wat haar inzet in zo’n debat zal zijn? Geen alternatieven aanbieden voor abortus.
„Voor de zomer zal de bewindsvrouw met een beleidsbrief over dit onderwerp naar de Tweede Kamer komen. De afspraken die in het regeerakkoord zijn gemaakt, moeten leidend zijn voor de opstelling daarvan. Bussemaker heeft bij de formatie geen voorbehoud gemaakt. Het is niet mijn stijl om dan de bewindsvrouw nu met vragen tot de orde te roepen en haar het regeerakkoord onder de neus te wrijven. Reken maar dat we vooraan staan als blijkt dat er in die brief dingen staan die ingaan tegen de gemaakte afspraken.

In zijn algemeenheid vind ik dat we de mooie dingen die we hebben afgesproken met CDA en PvdA niet in gevaar moeten gaan brengen door politiek stampij te maken over uitlatingen in de media. Als christenpoliticus wil ik daar niet aan meewerken.”

Wanneer moet de regering actie ondernemen om gewetensbezwaarde trouwambtenaren bescherming te bieden? Zelfs uw partijvoorzitter, Blokhuis, vraagt om een signaal vanuit Den Haag.
„Op dit punt beginnen we zo langzamerhand wel de grens te naderen dat de regering tot actie moet overgaan. In twee gemeenten zijn trouwambtenaren min of meer gedwongen hun positie op te geven. Ik ben onaangenaam getroffen door de felheid van de discussie.

Het past niet bij de Nederlandse mentaliteit om zo om te gaan met gewetensbezwaren. Ons land heeft de eeuwenoude traditie dat we proberen praktische oplossingen te vinden voor mensen die in hun geweten iets niet kunnen uitvoeren.

Minister-president Balkenende heeft tijdens het debat over de regeringsverklaring, vijf weken geleden, namens de regering verklaard dat er in Nederland ruimte blijft voor ambtenaren met gewetensbezwaren. Dat vond ik een heel belangrijk signaal. Op dit moment overlegt de regering met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. Daar krijgen we binnenkort een verslag van. Daarna volgt een debat.”

Wat vindt u van de hetze die het COC al wekenlang voert?
„Het COC voert een heel ideologische strijd. Als ze daarmee doorgaat, gaat er iets gebeuren wat de belangenorganisatie zelf niet wil: namelijk dat de regering met maatregelen komt ter bescherming van trouwambtenaren met gewetensbezwaren. We denken niet in de eerste plaats aan een wettelijke regeling, maar ik wil het ook niet uitsluiten.”

PvdA-leider Bos heeft dat wél uitgesloten.
„Ik heb dat Bos inderdaad horen zeggen, maar ik denk dat hij dat vooral zei om zijn achterban tevreden te stellen. Op dat moment wás er ook nog geen aanleiding tot ingrijpen. Inmiddels is dat wat anders komen te liggen.”

En nu tekent partijvoorzitter Van Hulten weer een convenant dat er geen wettelijke regeling komt…
„Fracties hebben partijvoorzitters nooit aan een lijntje. Het deed mij in elk geval goed dat er zondag bij de manifestatie van homo’s in Amsterdam geen bewindslieden van PvdA-huize waren, en ook geen vertegenwoordigers van de PvdA-Tweede Kamerfractie. Dat zegt toch wel iets.”

Maar als u die aanvallen…
„Dat zijn geen aanvallen. We discussiëren met elkaar. Dat is de normale gang van zaken in de politiek.”

Als Bos zegt dat de vrouw mag beslissen of ze zich vijf dagen of vijf minuten bedenkt voor een overtijdbehandeling, is dat geen aanval?
„Laten we dit vooropstellen: als wij de kwestie niet in het regeerakkoord hadden geregeld, was de overtijdbehandeling niet onder de abortuswet gebracht. Ik ga ervan uit dat de regering hier serieus invulling aan gaat geven. Het land wordt niet geregeerd via de krant, maar via besluitvorming in het parlement.”

PvdA-Kamerlid Gill’ard zei dat er wat haar betreft geen onderzoek hoeft te komen naar de redenen waarom vrouwen abortussen laten uitvoeren. Dat staat toch haaks op de gemaakte afspraak in het regeerakkoord?
„Het gaat hier om een kersvers Kamerlid. De uitzending was nog maar net afgelopen toen ik een telefoontje kreeg van PvdA-fractievoorzitter Tichelaar waarin hij zijn excuses aanbood en zei ongelukkig te zijn met de gedane uitspraken.”

Maar kort daarop loopt diezelfde PvdA weer over naar de oppositie als het gaat om de flitsscheidingen.
„Dat debat is in de Kamer nog niet afgerond. Mensen hebben op dit punt te snel conclusies getrokken. De afspraak in het regeerakkoord is dat de flitsscheiding verdwijnt. Ik ga ervan uit dat de PvdA over enkele weken -als het debat wordt voortgezet- zich hierachter schaart.”

Bent u niet te goedgelovig? SGP-fractievoorzitter Van der Vlies roept u op krachtig stelling te nemen tegen de PvdA.
„Ik waardeer het dat de SGP ons scherp wil houden, daar nodig ik ze zelfs van harte toe uit. Maar ik vraag ook van Van der Vlies: Kies je onderwerpen en je momenten goed.”

Wat zegt het u dat er door de deelname van de ChristenUnie enorme tegenkrachten in de maatschappij loskomen?
„De deelname van de ChristenUnie aan deze coalitie ervaar ik als een zegen, maar dat is niet hetzelfde als een ommekeer in de samenleving in orthodoxe richting - was dat maar zo. Iemand die bij de Bijbel leeft, weet dat die tegenkrachten er zullen zijn tot de wederkomst. Dat is een realiteit die we de afgelopen weken duidelijk terugzagen. Ik ben hardloper. Als je in de voorste linie loopt, vang je de meeste wind. Dat is met de ChristenUnie nu ook het geval.

We leven in de Stille Week. Als je het paasevangelie leest, besef je iedere keer weer waar het echt om gaat. Dat is het mooie van het paasfeest: dat je weet dat de Heere Jezus naar de aarde is gekomen, de zware gang naar het kruis heeft gemaakt, daar ook voor mij heeft gehangen en uiteindelijk door Zijn opstanding de dood heeft overwonnen.

Dat is het allerbelangrijkste in het leven. Als je dat beseft, laat je je niet meezuigen met de waan van de dag. Alle problemen waar wij mee te maken hebben, zijn overwonnen door Hem.”

Levensloop drs. A. Slob (1961)

1993: Geschiedenisleraar Arie Slob komt voor het GPV in de gemeenteraad van Zwolle.

2001: Slob volgt GPV Kamerlid Schutte op en vertrekt uit Zwolse raad.

2002: Na de verkiezingen van 6 mei keert Slob niet terug als Kamerlid omdat zijn partij zetels verliest. Op 19 november van dat jaar komt hij toch terug nadat CU lijsttrekker Veling tussentijds aftreedt.

2006: Na de verkiezingen is Slob medeonderhandelaar bij de formatiebesprekingen.

2007: De ChristenUniefractie kiest Slob tot voorzitter omdat Rouvoet als minister voor Jeugd en Gezin en vicepremier toetreedt tot het kabinet Balkenende IV.