05-02-2008 08:51
| Janneke van Reenen-Hak
Naam: Hans Asperger
Geboortedatum: 18 februari 1906
Sterfdatum: 21 oktober 1980
Nationaliteit: Oostenrijks
Vernoeming: Syndroom van Asperger
Het grootste deel van zijn leven brengt de Oostenrijkse kinderarts door in de buurt van zijn geboorteplek: een boerderij even buiten Wenen. Hij studeert medicijnen in Wenen en publiceert als kinderarts in 1944 een omvangrijk artikel waarin hij vier jongens met autistische trekken beschrijft. De kinderen hebben een gebrek aan inlevingsvermogen, sluiten moeilijk vriendschap en zijn in gesprekken sterk op zichzelf gericht. Asperger omschrijft de jongens als „kleine professors”, omdat ze breedvoerig en tot in detail kunnen uitweiden over hun hobby, waar ze volledig in opgaan.
Asperger ziet deze kinderen overigens niet als patiënten. Hij meent dat ze met de juiste begeleiding er als volwassenen in kunnen slagen hun talent goed te gebruiken. Fritz, een van de kinderen die hij volgt, schopt het tot hoogleraar sterrenkunde en verbetert een fout in het werk van Newton die hem als kind al opvalt.
Asperger omschrijft de aandoening van de jongens als autistische psychopathie (de term autisme is afgeleid van het Latijnse woord voor zelf). Het is frappant dat in 1943 de naar Amerika geëmigreerde Oostenrijker Leo Kanner onafhankelijk van Asperger deze term gebruikt voor kinderen die eveneens in een sociaal isolement zitten, maar over het algemeen een lager intelligentiepeil hebben. Deze symptomen vallen onder de noemer klassiek autisme.
Autisme is een ontwikkelingstoornis die mensen sterk in hun functioneren belemmert. Autisten kunnen moeilijk communiceren en sociale contacten leggen en denken fragmentarisch - ze hebben moeite om dingen in hun verband te zien.
Het werk van Asperger blijft tijdens zijn leven sterk onderbelicht. Dat komt vooral doordat hij alleen in het Duits publiceert, waardoor het nauwelijks doordringt in de Engelstalige wereld. Pas in 1981 -een jaar na zijn dood- komt daar verandering in als de Britse onderzoekster Lorna Wing de afwijkingen die Asperger beschrijft, ziet als een variant op klassiek autisme. Ze vergelijkt de bevindingen van Asperger met die van Kanner en introduceert de term ”syndroom van Asperger”. Vanaf 1994 staat dit ziektebeeld als een aparte aandoening te boek.
Inmiddels erkennen de meeste psychologen het syndroom van Asperger als een op zichzelf staande afwijking, maar er zijn ook wetenschappers die het als een hoogfunctionerende variant van autisme zien, een vorm die niet gepaard gaat met een verstandelijke handicap.
De taalontwikkeling van autisten blijft meestal achter, maar kinderen met het syndroom van Asperger zijn daarin juist verder dan gemiddeld. Mensen die lijden aan asperger slagen er door hun intelligentie op den duur vaak in om te leren hoe ze sociale contacten moeten leggen en wat er bijvoorbeeld in een gesprek van hen wordt verwacht.
Asperger lijkt vooral een mannenprobleem. Tegenover elke vrouw staan vier mannen met het syndroom. Wetenschappers sluiten niet uit dat dit komt doordat vrouwen van zichzelf al socialere wezens zijn dan mannen. Zodoende zijn ze beter in staat hun aandoening te camoufleren. De laatste jaren vinden onderzoekers steeds meer aanwijzingen dat de oorzaak van het syndroom van Asperger in het brein ligt. De hersenen verwerken zintuiglijke prikkels niet op de juiste wijze. Alles wijst op de aanwezigheid van een hersenafwijking, die mogelijk erfelijk bepaald is.
De fascinerenste uiting van het syndroom van Asperger is dat kinderen al op jonge leeftijd een opvallende hobby ontwikkelen, waar ze zeer perfectionistisch mee omgaan. Ze verzamelen bijvoorbeeld typenummers van treinen of lezen alles wat ze maar te pakken kunnen krijgen over reptielen.
Daniel Tammet, een hoogbegaafde 29-jarige Brit met de stoornis, was al van jongs af gefascineerd door het wiskundige getal pi (3,14159265…). Als kind leerde hij honderden decimalen uit zijn hoofd, net zo veel als hij er in de bibliotheek kon vinden. Een paar jaar geleden heeft hij het getal pi tot 22.514 decimalen nauwkeurig uit het hoofd opgezegd, een nieuw Europees record. Zijn goede geheugen helpt hem ook bij het leggen van sociale contacten en het tonen van gevoelens. „Op den duur leer je wat je op een bepaald moment moet zeggen of voelen.”
