Seksuele weerbaarheid ook bij gezamenlijk slapen nodig

Deze vraag is een reactie op mijn vorige bijdrage ”Samen douchen en slapen (j/m) tot bepaalde leeftijd geen probleem”. Dit artikel is daarop een vervolg. Het is begrijpelijk dat mensen die van nabij seksuele wantoestanden hebben meegemaakt dit te allen tijde willen voorkomen bij hun eigen kinderen.

Hoe triest het ook is dat er op seksueel gebied dingen fout gaan tussen kinderen, toch is het goed te bedenken dat wat de vraagsteller vroeger heeft meegemaakt geen normale praktijk is. Ze had waarschijnlijk niet aan de bel getrokken als ze zelf niet was geconfronteerd met incest. In de meeste gevallen is er niets aan de hand als jonge kinderen bij elkaar op één kamer slapen.

Aparte kamer

In zijn algemeenheid kun je niet zeggen dat ouders nooit een jongen en een meisje op dezelfde kamer mogen laten slapen. Soms is het gezien de gezinssamenstelling en de hoeveelheid slaapkamers in een huis praktisch gezien niet mogelijk om broers en zussen elk een aparte kamer te geven. Zolang ze jong zijn, hoeft dit helemaal geen probleem te zijn. Ze zijn onschuldig en jonge kinderen vinden het vaak gezellig en veilig om met iemand anders op een kamer te liggen. Hebben kinderen behoefte aan een eigen plek in huis en is er voldoende ruimte, dan kan een kind gerust alleen slapen.

Naarmate kinderen zich seksueel ontwikkelen, is het verstandig om meer privacy te scheppen en broers en zussen te scheiden. Het tijdstip waarop dit aan de orde is, is verschillend. Er zijn wel signalen die ouders kunnen oppikken: een andere manier van kijken en het ontstaan van schaamtegevoelens.

Is het vanwege ruimtegebrek geen optie om ouder wordende kinderen apart te laten slapen, dan is het goed om af te spreken waar kinderen zich omkleden en wat verder de grenzen zijn. Dit geldt overigens ook voor zus-zus en broer-broer. Ouders dienen concreet grenzen aan te geven, bijvoorbeeld: „Je bed is echt van jezelf, de ander mag daar niet op zitten, behalve als je dat goedvindt. Slapen doen we alleen in ons eigen bed.” Het is goed hierover afspraken te maken in elkaars bijzijn.

De achtergrond van de vraag is hoe ouders misbruik in het gezin kunnen voorkomen. Het lastige is dat dit nooit voor 100 procent valt uit te sluiten. Kinderen staan namelijk niet altijd onder ouderlijk toezicht.

Wat opvoeders wel kunnen doen is op tijd beginnen met seksuele opvoeding. Praat al vroeg met kinderen over seksualiteit en doe dat op hun eigen niveau. Vertel dat God mensen verschillend heeft gemaakt en dat man en vrouw zich tot elkaar aangetrokken voelen. Vertel hoe mooi het is als twee mensen trouwen en precies bij elkaar passen zodat er kinderen kunnen worden geboren.

Seksualiteit is een moeilijk onderwerp waarmee ouders vaak verlegen zijn. Praten is niet altijd gemakkelijk, maar wel erg nodig! Mijn ervaring is dat hoe eerder ouders erover spreken, hier minder beladen het onderwerp wordt.

Vertel naast de goede en mooie dingen ook dat er mensen zijn –en kinderen– die er soms niet goed mee omgaan. Dat komt vooral omdat ze nieuwsgierig zijn en het spannend vinden om te kijken hoe de ander eruitziet. Laat merken dat u dit begrijpt, maar benadruk ook dat de geslachts­delen privé zijn.

Kinderen moeten weerbaar worden en altijd nee zeggen als anderen hun geslachtsdelen willen zien of aanraken. Uiteraard mogen ze dat ook niet bij anderen doen. God wil dat dit privé blijft voor de mens zelf en –als die tot een huwelijk komt– voor de toekomstige echtgeno(o)t(e). Het is belangrijk dat ouders vertellen hoe seksualiteit binnen een huwelijk tot zijn doel komt. Hopelijk vormt dat een buffer om er niet verkeerd mee om te gaan.

Bijzonder ingrijpend

Het is bijzonder ingrijpend als iemand de grenzen van een kind overschrijdt. Dat kan heel klein beginnen, bijvoorbeeld met gluren. De impact op het gevoel van veiligheid is enorm. Een kind zal plotseling of juist geleidelijk aan ander gedrag gaan vertonen. Wordt een kind angstiger, somberder, schichtiger of ontwijkend, dan zijn dat signalen om serieus te nemen. Kortom: houd in de gaten hoe een kind zich voelt. Deze signalen hoeven niet op misbruik te wijzen –meestal zijn er andere oorzaken voor dergelijk gedrag– maar het kan wel.

Kinderen praten niet snel over (beginnend) seksueel misbruik omdat ze in principe loyaal zijn aan hun gezinsleden. Dat maakt het zo moeilijk om het geheim te ‘verraden’.

Afrondend: in een situatie waarin een van de ouders (van nabij) meemaakte dat gemengd slapen leidde tot een foute praktijk, is het goed aparte slaapkamers te geven. Dit gezien de voorgeschiedenis van de vraagstelster en het wantrouwen dat deze veroorzaakt. Ouders kunnen hun eigen gevoel niet zomaar wegpoetsen. Dat hoeft ook niet. Zij moeten vooral datgene doen waarbij zij zichzelf goed voelen.

Vroeger vielen in de stiekeme sfeer dingen voor die het daglicht niet konden verdragen, juist omdat ouders niet over seksualiteit durfden spreken. Laten ouders daarom vooral proberen om seksualiteit uit die stiekeme sfeer te halen en te benoemen welke dingen ze niet goed vinden: elkaars geslachtsdelen bekijken of aanraken. Daarmee helpen zij hun kinderen.

---

Tips

Let op of er geen seksuele spanning tussen kinderen ontstaat.

Laat elk gezinslid de privacy van het kind respecteren.

Maak duidelijk wat bij iemands privé iemand hoort.

Leer een kind benoemen wat een nee-gevoel geeft.

Praat op een kinderlijke en concrete manier over seksualiteit zonder in te gaan op volwassen gevoelens.

Maak afspraken over de ruimteverdeling in een slaapkamer.

Hou in de gaten hoe een kind zich voelt.

Probeer te voorkomen dat rond seksualiteit een stiekeme sfeer ontstaat.