Samen douchen en slapen (j/m) tot bepaalde leeftijd geen probleem

Natuurlijk weten deze kinderen allang dat jongens er anders uitzien dan meisjes. Dat is niet altijd zo geweest. Tijdens de kleuterjaren begint het tot een meisje door te dringen dat zij er van onderen niets meer bij krijgt –meisjes denken dat vaak!– en dat zij dus altijd een meisje zal blijven.

Nieuwsgierig

Ook een jongen beseft dat zijn geslacht vastligt. In de kleuterperiode zijn de meeste kinderen nieuwsgierig naar anderen: hoe ziet hij er bloot uit? Vandaar dat velen doktersspelletjes spelen om het allemaal eens goed te kunnen bekijken. Deze spelletjes zijn normaal in de ontwikkeling. Uiteraard moeten ouders hieraan wel grenzen stellen.

Deze zoon en dochter gaan nog heel argeloos met elkaar om. Dat verandert vanzelf een keer en dat kunnen ouders op twee manieren merken: aan een andere blik en aan schaamtegevoelens.

Op een zeker moment gaat de onschuld eraf en gaat een kind op een andere manier kijken. Het is moeilijk te zeggen waar dat precies in zit, maar die nieuwe blik voelt niet prettig. Dit is een signaal dat gemeenschappelijk douchen beter kan stoppen.

Het is goed om als ouders in de gaten te houden of er een bepaalde spanning ontstaat, want niet altijd zal een broer(tje) of zus(je) durven zeggen dat hij of zij dit samen douchen niet meer wil. Ouders dienen daarom op de houding van hun kind, en vooral ook op een schoorvoetende afwijzing, te letten. Daar kan meer achter zitten dan alleen „geen zin.”

Belangrijk is dat kinderen ”nee” leren zeggen tegen dingen die zij niet plezierig vinden, oftewel tegen ongewenste intimiteit. Dat is ook in een gezin belangrijk. Een kind moet onderscheid leren maken tussen een ”ja-gevoel” en een ”nee-gevoel”.

Ouders kunnen dat ook daadwerkelijk laten voelen: „Kijk, ik raak jou nu aan op jouw rug. Voelt dat prettig? Als ik verder naar beneden ga, tot hoever voelt het dan voor jou nog goed? Zeg nee als jij een nee-gevoel krijgt.”

Het is goed om het kind aan te moe-digen om te luisteren naar dat nee-gevoel. Het is een alarm om serieus te nemen. Daarmee maken ouders geen slapende honden wakker, maar leren ze hun kind iets heel basaals in hun leven.

Een ander signaal waaraan ouders kunnen zien dat de onschuld voorbijgaat, is als er bij een kind gevoelens van schaamte ontstaan. Het tijdstip waarop dit ontstaat verschilt behoorlijk per kind. Sommigen willen op hun tweede levensjaar al niet meer bloot worden gezien, anderen hebben op hun tiende jaar nog weinig gêne.

Het is belangrijk om het gevoel van schaamte serieus te nemen. Zodra een kind aangeeft dat hij liever de deur van het toilet of de douche op slot heeft, moeten overige gezinsleden dat respecteren. Het komt nogal eens voor dat jongere kinderen dat maar vreemd vinden. Waarom mogen zij er ineens niet meer bij? Ze voelen zich buiten­gesloten en dat is natuurlijk niet leuk.

Het is goed aan het jongste kind (in dit geval een meisje) te vertellen dat het heel normaal is dat haar broer niet meer wil dat anderen kijken. Dat zal zij later ook krijgen! Haar broer wordt groot en daarom wordt hij niet graag bloot gezien.

Het is niet de bedoeling dat het onderwerp ”seksualiteit” te veel lading krijgt. Probeer er daarom zo normaal mogelijk over te doen en praat op een kinderlijk niveau. Bijvoorbeeld met de vraag: „Wat houden mensen altijd nog aan als ze in het zwembad zijn?” „Precies, de mannen hebben een zwembroek aan en bij vrouwen zijn ook de borsten bedekt. Weet je hoe dat komt?”

Geslachtsdelen

Het is verstandig als ouders een naam voor de geslachtsdelen gebruiken waarbij ze zichzelf goed voelen. Ook kunnen ze vertellen dat geslachtsdelen niet door iedereen gezien mogen worden gezien; dat is privé.

Ouders en beroepsopvoeders kunnen vertellen dat God ons schaamte heeft gegeven om ervoor te zorgen dat anderen je niet zomaar bloot kunnen zien. Het is prettiger als mensen gewoon kleren aanhebben. Geslachtsdelen zijn namelijk heel erg van de mens zelf.

Deze moeder heeft al aan haar zoon verteld waarom hij in het gezelschap van anderen niet in zijn broek mag friemelen. Met het onderscheid privé en publiek kan ze de seksuele voorlichting verder verduidelijken. Fijn is dat ze met behulp van een voorlichtingsboekje al over de voortplanting heeft verteld. Het is heel goed om concrete informatie te geven, zonder daarbij met allerlei gevoeligheden te komen waarmee een kind nog geen raad weet.

Bij elkaar slapen

Het is lastig om te zeggen tot hoelang kinderen van verschillende seksen bij elkaar mogen slapen. Kinderen kunnen hierin enorm van elkaar verschillen. Een belangrijk signaal is of zowel de kinderen als de ouders zich er goed bij voelen. Ik zou wel altijd kiezen voor twee aparte bedden omdat dan de terreinen duidelijker zijn afgebakend en elk kind zich op het eigen gebied kan terugtrekken.

Sarina Brons-van der Wekken is psychologe en moeder van drie kinderen.

Tips

Houd er rekening mee dat het ene kind veel vroeger of juist later is in de ontwikkeling dan het andere.

Let op of er geen seksuele spanning tussen kinderen ontstaat.

Laat elk gezinslid de privacy van een kind respecteren.

Leer het kind benoemen wat een ”nee-gevoel” geeft.

Maak duidelijk wat bij iemands privé hoort.

Praat op een kinderlijke en concrete manier over seksualiteit zonder in te gaan op volwassen gevoelens.

Laat kinderen die bij elkaar logeren in twee aparte bedden slapen.

Ouders dienen op hun eigen gevoel af te gaan in de beoordeling of ze de situatie vertrouwen of niet.