Robot redt mensen uit puinhoop

„Is daar iemand? Antwoord alstublieft.” Via een microfoontje staat de robot in contact met een hulpcentrum. Overlevenden moeten in de toekomst bij een ramp ook via een robot duidelijk kunnen maken waar ze te vinden zijn en welke hulp ze dringend nodig hebben. Desnoods kan de robot eten en drinken brengen.

De Japanse overheid nam in 2002 het initiatief tot een speciaal programma om technologie te ontwikkelen ter verbetering van de hulpverlening na aardbevingen en andere rampen. Voor het project is vijf jaar uitgetrokken. De ontwikkelde reddingssystemen krijgen een functie binnen een nieuw reddingsplan dat opgesteld is voor het geval zich een ramp voordoet.

Onderdeel van dit project is de ontwikkeling van geavanceerde apparatuur als robots en op afstand bestuurbare hulpmiddelen, zoals een krik om een brok steen of een omgevallen boom mee op te tillen. Tijdens een ramp kunnen deze middelen ingezet worden op plaatsen waar instortingsgevaar is of de toegang tot een pand volledig is gebarricadeerd door bijvoorbeeld puin.

Direct nadat een ramp zich heeft voorgedaan, gaan er volgens het reddingsplan onbemande helikopters en zeppelins de lucht in om het gebied van boven af in kaart te brengen. „Zij seinen foto’s door naar de hulpcoördinatie, die vervolgens probeert te bepalen waar ze hulpverleners kunnen inzetten en waar ze gebruik moeten maken van robots”, aldus een woordvoerder van IRS.

Op de locaties waar hulpverleners niet kunnen komen, worden verschillende typen robots ingezet, die zijn uitgerust met camera’s die de omgeving vanaf de grond verkennen of met sensoren die lichaamswarmte signaleren. De robots met sensoren worden gebruikt in het geval er zo veel puin ligt dat via camera’s niet te zien is of er mensen liggen.

De robot kan zich op ingenieuze wijze over het puin voortbewegen. Bij een obstakel tilt het apparaat zijn eigen voorkant op, legt die op de hindernis, en trekt zich er vervolgens overheen. Mocht de robot bij een dergelijke actie onverhoopt op zijn zij vallen, dan zet het apparaat zichzelf weer op zijn wielen terug.

Wanneer de robot een overlevende gevonden heeft, kunnen de hulpdiensten via een microfoontje vragen hoe iemand er aan toe is en of er bijvoorbeeld water nodig is.

Op plaatsen waar relatief weinig puin ligt, wordt een groter en robuuster type robot ingezet dan op plekken waar veel puin ligt. Voor het laatste geval is een ’slang’ op wielen ontwikkeld, die zich zelfstandig een weg door het puin kan banen. Deze langgerekte robot kan door een opening met een hoogte en een breedte van 20 centimeter een ruimte binnen ’kruipen’, op zoek naar overlevenden.

Mede omdat Japan meerdere ondergrondse winkelcentra kent, is voor ondergrondse plaatsen soortgelijke apparatuur ontwikkeld met daarop speciale verlichting. „Hoewel deze ondergrondse ruimten vaak sterk genoeg zijn om een aardbeving te kunnen verdragen, kan er zo veel gruis en glas van etalageruiten op de grond liggen, dat het toch verstandig is er een robot naar toe te sturen. Bovendien is de elektriciteit vaak uitgevallen en werken de liften niet meer”, aldus de woordvoerder van IRS.

Veiligheid is ook commercie. Bedrijven verkopen aan particulieren sensorapparaatjes ter grootte van brandmelders en telecommunicatieapparatuur die ook werkt als de telefooncentrales zijn verwoest. Na een ramp laten die bedrijven zeppelins de lucht in gaan en sporen ze via de sensoren hun klanten op, zodat er contact gelegd kan worden. Deze veiligheidsbedrijfjes staan overigens nog in de kinderschoenen, omdat de systemen nog niet geheel ontwikkeld zijn.

Verschillende onderdelen van het project van de Japanse overheid worden nu al door onder meer de brandweer getest op bruikbaarheid in concrete situaties. Volgend jaar moet alle ontwikkelde apparatuur ingezet kunnen worden.