04-05-2007 09:08
| Drs. H. D. Keus-Jonker
Een herkenbaar probleem, dat menig ouder de nodige nachtrust kost. De puberteit is in onze cultuur een belangrijke periode in het leven van de mens. Het is de overgang van jongen tot man, van meisje tot vrouw. Zelfstandig worden is een belangrijk hoofdkenmerk.
Het is niet vreemd dat jongeren in dit proces tradities, meningen van ouders en bepaalde gebruiken aan kritiek onderwerpen. Ze gebruik dan nogal eens termen als ”bekrompen” en ”belachelijk”. Opgroeiende jongeren lijken zich vaak niets aan te trekken van hun ouders. Jongeren doen wat zij willen, ze willen eigen wegen bewandelen. Er is sprake van een losmakingsproces.
Dit is voor ouders niet altijd eenvoudig; het is een spannende zaak. Kinderen hebben is ook kinderen loslaten. Als ouders zou je ze voor alle kwaad willen behoeden, maar dat kan niet. Deze spanning tussen beschermen en loslaten kan ouders wel eens te veel worden.
In deze levensfase van jongeren neemt het gezag van de ouders af en de zelfstandigheid van de jongere wordt groter. Steeds meer wordt de jeugdige ook verantwoordelijk voor zijn gedrag, zijn omgaan met geld, besteding van vrije tijd enzovoort.
Nu is het wel de vraag hoe de opvoeding in de periode daarvoor is geweest. Is het goede ingeplant tot eer van God en tot zegen van de naaste? Is er sprake geweest van liefde en discipline? Is het kind voorbereid op zelfstandigheid?
Positief zelfbeeld
Om volwassen te worden moeten kinderen leren omgaan met verantwoordelijkheden, zelfstandige beslissingen kunnen nemen. Dat is voor ouders een belangrijke opvoedingstaak. Kinderen leren verantwoordelijkheid te nemen door verantwoordelijkheid te krijgen.
Belangrijk voor een puber is het krijgen van een positief zelfbeeld door de bevestiging die het van de ouders ontvangt. Het is geen goede zaak als ouders hun kinderen te snel loslaten, maar evenmin is het bevorderlijk om alles voor hen te regelen en geen inspraak te dulden. Ouderschap gaat van leiden naar begeleiden, ouders moeten bereid zijn steun en advies te geven.
Een krampachtige houding is niet nodig. Ouders moeten niet direct wanhopen, maar ook vertrouwen hebben en dat laten merken aan hun kinderen. Ze moeten oog hebben voor alles wat niet lekker loopt en proberen dit bespreekbaar te maken. Niet betuttelend of bemoederend. Het gaat om het hart. Wat zit daarin? Liefde voor de Heere, die zich uit in goed spreken van Hem? Hoe is dat bij de ouders zelf? Dat is cruciaal.
De leefwereld van nu is anders dan die van twintig jaar geleden. Er is sprake van internet, video, dvd, mobieltjes, meer vrije tijd, meer geld. Jongeren moeten leren hiermee om te gaan. Blijf ze met respect behandelen, ook wanneer ze moeten worden terechtgewezen en er een hartig woordje met hen moet worden gesproken.
Blijf kalm en raak niet in paniek. Jongeren hechten over het algemeen veel waarde aan de manier waarop ze thuis worden benaderd en de wijze waarop de ouders zelf in het leven staan. Het ervaren van de liefde tussen vader en moeder is van groot belang.
Brief schrijven
Ouders blijven belangrijk. Ze moeten altijd zoeken naar een aanknopingspunt om met hun kinderen in gesprek te blijven. Het gesprek is geen monoloog, maar een dialoog. Ouders moeten zich kwetsbaar durven opstellen en hun eigen redenen voor hun keuzes bespreekbaar maken. Hun kind in alle ernst vertellen waarom ze zich zorgen maken. Wees hierin eerlijk en oprecht, maar besef dat het kind ook een mening heeft en op een bepaald moment verantwoordelijk is voor zijn gedrag.
Stel belang in vrienden en nodig ze eens thuis uit. Praat over de invulling van vrije tijd, cafébezoek, toekomst en sparen. Vraag naar hun leefwereld, toon daarin interesse. Openheid, solidariteit en een fundamenteel vertrouwen zijn onmisbaar voor de ouderlijke gezindheid die het kind nodig heeft op weg naar de volwassenheid.
Wat te doen als er geen gesprek meer mogelijk is? Schrijf een brief aan uw kind waarin u laat merken dat u van hem houdt en dat u bezorgd bent over bepaalde zaken. U moet uzelf niet ontzien. Eventuele tekortkomingen of fouten moet u durven noemen. Geef ook aan dat u begrijpt dat ze vrienden nodig hebben. Zeg dat u het fijn vindt dat ze zondag naar de kerk gaan.
Is deze brief geschreven, herhaal dan niet steeds het verkeerde. Leg iets lekkers op tafel of op hun kussen als ze zaterdagnacht thuis komen. Bid God dat Hij ons wil leiden bij een leven naar Zijn geboden. Spreek daarom nooit van een hopeloze zaak. Wees werkzaam met Gods beloften. Pleit op de doopbelofte. Denk aan een uitspraak tegen de moeder van Augustinus: Een kind van zo veel gebeden kan niet verloren gaan. Loslaten is ook een gebedszaak.
Tips voor fase van loslaten
Heb tijd voor elkaar.
Maak het gezellig thuis.
Zorg voor harmonie in het gezin.
Besef dat een autoritaire houding niet werkt.
Praat met uw kinderen.
Laat hun vrienden bij u thuis komen.
Zorg voor goede stemming en sfeer.
Zorg voor een lekkere maaltijd; die roept eensgezindheid op.
Vaders, onderneem iets met uw zoon, ga bijvoorbeeld vissen.
Stel samen huisregels op.
Meer opvoedingsvragen? Mail eigenwijzer@refdag.nl, of schrijf naar RD, t.a.v. opvoedingsredactie, Postbus 670, 7300 AR Apeldoorn.
Drs. Keus is oud-docente pedagogiek aan hogeschool Driestar educatief, echtgenote en moeder van drie volwassen kinderen.
