Praat met pubers over aankoop kleren

Deze jongen, ik noem hem Michiel, is een normale jongen die opgroeit in een gezin waarin normen waarden worden overgedragen. De ouders gaan bewust om met geld en zien graag dat hun kinderen dat ook doen. Daarin maken ze keuzes: er gaat niet veel geld naar kleding, maar wel naar uitstapjes, gezonde voeding en sport.

Michiel is een voorbeeld van een puber die zich enorm verzet tegen de dingen van thuis en zoekt naar een eigen identiteit. Niet alle pubers zijn tegendraads, maar de puberteit kenmerkt zich wel door het losmaken van ouders en het vormen van een eigen mening. Michiels hormonen geven de energie om frontaal tegen regels in te gaan. Dat is uitputtend en, zo schrijft moeder, ik word er nog onzeker van ook.

Getouwtrek

Michiel krijgt kleedgeld om uit de discussie over aankoop van kleding te komen. Deze stap is heel verstandig. Als er een voortdurend getouwtrek is over meer kleding, kan een budget helpen, omdat dan voor een kind duidelijk is welk bedrag er te besteden is. Hoe hoog dat bedrag moet zijn, is niet in zijn algemeenheid te zeggen. Het Nibud –het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting– geeft aan dat het bedrag gemiddeld varieert van 25 euro voor een 12-jarige tot 60 euro voor een 17-jarige.

Leren omgaan met geld is een belangrijk onderdeel van de opvoeding. Ouders moeten hun kinderen voorbereiden op de tijd dat ze zelf rond moeten komen. Bij kinderen die uit zichzelf zuinig met geld omgaan, zal dat gemakkelijker zijn dan voor kinderen bij wie het geld in de zak brandt. Uit het feit dat er zo veel jongeren met schulden rondlopen, blijkt hoe noodzakelijk financiële opvoeding is.

Vanaf de middelbareschooltijd kunnen kinderen meer verantwoordelijkheid dragen. Voordat een kind kleedgeld krijgt, moet duidelijk worden wat het allemaal ervan moet kopen. Ouders dienen met het kind op een rijtje te zetten wat bij kleding hoort: schoenen, jas, ondergoed, sokken, panty’s, nette en daagse kleding.

Schat in wat dit lijstje kost. Dat bedrag is afhankelijk van waar en wanneer het kind de kleding koopt. Wordt het dure of goedkope kleding; nieuw of tweedehands en al dan niet in de uitverkoop? Het kan goed zijn om in de aanloopfase zelf een (half)jaar de uitgaven bij te houden. Het maandbedrag waarop ouders uitkomen, zal mede afhangen van het gezinsinkomen en van prioriteiten in hun totale uitgaven.

Niet in één keer

Het kan verstandig zijn om het kind niet in één keer de volledige verantwoordelijkheid voor kleedgeld te geven. Zo zijn er ouders die alleen met de bovenkleding beginnen. Later komen dan de grotere uitgaven waarvoor het kind geld opzij moet leggen, zoals een jas en schoenen. Het kind moet uitgaven leren plannen en door ervaring ondervinden dat een lege portemonnee betekent dat het niets kan kopen. Ouders moeten dan niet bijspringen, omdat het kind daar niets van leert.

Een puber als Michiel is hypergevoelig voor erkenning en waardering. Daarom is het goed hem te betrekken bij het kleedgeld en te luisteren naar zijn wensen, zonder die gelijk van tafel te vegen. In zo’n gesprek kan hij vertellen waarom hij voor merkkleding kiest. Zijn ouders moeten proberen hem daarin te begrijpen zonder hem als persoon te veroordelen. Dertig euro kleedgeld per maand kan te weinig zijn, maar het hangt ervan af van wat Michiel van dat bedrag moet betalen.

Waar het uiteindelijk om gaat is dat het kind begrijpt dat geld uitgeven te maken heeft met kiezen. Ouders willen niet ineens een veel groter bedrag uitgeven als het kind zo nodig dure wensen heeft. Het is van belang de vraag terug te leggen: hoe denkt hij dat probleem op te lossen? Kan hij het aanvullen met zakgeld of met inkomsten uit een bijbaantje?

Een puber die zelf een eigen inbreng mag hebben is meer voor rede vatbaar dan een puber die voor een voldongen feit staat. Als er in het gezin twee ouders zijn is het slim om zo’n gesprek te laten voeren door de ouder die het minst botst met de puber. Vaak heeft die ouder meer ingang, dat is winst.

Beltegoed

Bij Michiel is niet alleen kleding een strijdpunt. Michiel verbruikt soms 20 euro beltegoed in veertien dagen. Dan is zijn zakgeld er weer doorheen. Michiel lijkt impulsief geld uit te geven. Uit de vraag blijkt dat hij erg bezig is met zijn uiterlijk en graag een goede indruk maakt op zijn omgeving.

Onzekere pubers zijn geneigd met vrienden mee te doen. Hierdoor ontstaat groepsdruk. Kennelijk zijn de normen in de groep anders dan van thuis. Veel jongeren kijken niet op een cent. Lunchen met een pakketjes van thuis? „Man, je bent toch geen kind meer. Kom, we gaan naar de supermarkt.” „Bel je zo effe terug?” Natuurlijk gaat een puber dan niet over centen zitten zeuren, dan lig je eruit. Omdat Michiel niet bij zijn vrienden uit de gratie wil vallen, botst dat met de normen van thuis.

Het is van belang over te praten over wat Michiel in zijn eentje en wat hij te midden van vrienden zou doen. Als hij het gevoel heeft dat zijn ouders hem begrijpen, ontstaat er mogelijk ook een opening voor een gesprek over verantwoord omgaan met geld. Of dat daadwerkelijk lukt, hangt af van de relatie –die dwars door alle verzet heen– hopelijk wel aanwezig is.

Zie refdag.nl/eigenwijzer voor meer afleveringen van deze rubriek.

---

Tips

- Maak een lijstje van noodzakelijke kleding met bijbehorende kosten.

- Spreek af wat het kind precies voor het kleedgeld moet kopen.

- Vertel dat kleedgeld alleen aan kleding mag worden besteed.

- Maak afspraken of gekochte kleding eerst moet worden goedgekeurd voordat het prijskaartje eraf kan.

- Bouw evaluatiemomenten in: gaat het goed? Tegen welke dingen loopt het kind aan?

- Vraag het kind zelf naar oplossingen.

- Probeer te begrijpen wat het kind bezighoudt en luister echt naar hem zonder te veroordelen.

- Laat de ouder die het best toegang heeft tot een puber over heikele onderwerpen spreken.