11-03-2008 08:01
| gewijzigd 11-03-2008 10:15
| W. van Hengel
Eigenlijk is het een uit de hand gelopen hobby, vertelt hartchirurg dr. Willem Suyker (48), werkzaam in de Isala klinieken in Zwolle. „Toen ik de eerste keer zag hoe een kransslagaderoperatie verloopt, maakte het grote indruk op me dat chirurgen zo’n grote wond moeten maken om bij de bloedvaten van het hart te kunnen komen. Dat vormde de motivatie om naar alternatieven te gaan zoeken.”
De keuze viel op de endoscopische operatietechniek waarbij chirurgen opereren via drie tot vijf kleine openingen tussen de ribben waardoor smalle werkbuizen zijn gestoken. „Dat betekent dat je niet meer met je handen de nieuwe bloedvaten kunt vasthechten op de kransslagaders. Voor het hechtwerk moesten we dus iets anders bedenken.”
Suyker ging samen met zijn broer Paul, die werktuigbouwkundig ingenieur is, aan de slag in diens werkplaats. „We wilden een vaathechter ontwikkelen die qua formaat past in bloedvaatjes met een doorsnee van rond de 2 millimeter. Het apparaat moest heel precies werken, gemakkelijk hanteerbaar zijn, geen schade aan de vaatwand berokkenen en ook betaalbaar blijven.”
Suyker en Suyker hebben er tien jaar „met horten en stoten” aan gewerkt. Al vrij snel kwamen de beide broers erachter dat collega’s in het UMC Utrecht ook een vaathechter ontwikkelden. In de domstad kampten ze echter met technische problemen. „We hebben toen de handen ineengeslagen. Het resultaat is een piepklein, volautomatisch werkend nietapparaat dat op grote schaal kan worden vervaardigd door de industrie.” Er zijn inmiddels niet alleen vier patenten verworven, afgelopen donderdag promoveerde Suyker tevens aan de Universiteit Utrecht op zijn nieuwe vinding.
Diameter
Het nietapparaat dat de Zwolse hartchirurg met zijn team ontwikkelde, officieel aangeduid als S² micro-stapler, heeft een diameter van slechts 2,2 millimeter en de roestvaststalen nietjes hebben een breedte van ongeveer 0,1 millimeter.
Het bloedvat dat Suyker als omleiding gebruikt, is de arteria mammaria uit de borstkas. „Dit vat snijd ik door. Op ongeveer een halve centimeter van het losse uiteinde maak ik een sneetje. Vanaf het losse uiteinde van de arteria mammaria voer ik vervolgens het nietapparaat door het vat richting het gemaakte sneetje. Het voorste deel van het nietapparaat beweeg ik daar naar buiten. Ook in de kransslagader maak ik een sneetje, voorbij de verstopping. Daar duwen we het kopje van het nietapparaat in de kransslagader. Met de hand bedienen we daarna een handel buiten de kijkbuis waardoor op hetzelfde moment acht nietjes automatisch van binnenuit het vaatweefsel penetreren. Het resultaat is dat de bloedvaten waterdicht op elkaar zijn aangesloten. Vervolgens trekken we het nietapparaat terug uit het losse einde van het vat en sluiten dit af met een clipje.”
Het apparaat werkt perfect, zo blijkt volgens Suyker uit dierproeven. „Er ontstaat bij de proefdieren geen schade aan de vaatwand. Er is in dat opzicht geen verschil met handgemaakte hechtingen. We hebben dat nauwkeurig gecheckt door middel van inwendig onderzoek, zogeheten angio- en echografisch onderzoek, drie en zes maanden na de operatie. De resultaten daarvan staan beschreven in mijn proefschrift en verschenen al eerder in het tijdschrift Circulation.”
Het vervaardigen van een vaatverbinding met het nietapparaat duurt niet meer dan vier minuten. „Met handmatig hechten ben je wel vier keer zo lang bezig”, aldus Suyker. De totale ingreep duurt naar verwachting echter niet korter dan de traditionele operatie omdat andere onderdelen van de ingreep wat meer tijd vergen.
De Zwolse vaatchirurg noemt de nieuwe aanpak revolutionair. Sinds de Amerikaanse Nobelprijswinnaar en experimenteel chirurg prof. Alexis Carrel in 1902 de zogeheten end-to-end-anastomose -waarbij beide bloedvaten recht op elkaar worden gezet- introduceerde, is het volgens Suyker gebruikelijk dat je verbindingen tussen bloedvaten van buitenaf afhecht. „Dat principe is in de vaatchirurgie nooit meer losgelaten. Wij doen het voor het eerst van binnenuit.”
Belangrijk voordeel van de nieuwe techniek is volgens Suyker dat de borstkas niet meer open hoeft. „Dat vergt langdurig herstel. De hart-longmachine zorgt bij een klein deel van de patiënten ook voor een tijdelijk lichte vermindering van het verstandelijk functioneren. Die machine heb je niet nodig als je met kijkbuizen werkt. We verwachten dankzij dit alles dat patiënten straks sneller naar huis kunnen.”
Nu is het wachten op toepassing bij mensen. „Mijn droom”, zegt Suyker, „is kransslagaderoperaties voor patiënten bijna net zo weinig belastend te maken als dotterbehandelingen. Ons nietapparaat is klaar voor gebruik. Het licht staat op groen voor toepassing bij patiënten, uiteraard eerst in een onderzoekssetting. Dat doe ik niet zelf. Vanwege de wetenschappelijke objectiviteit is het beter dat collega-hartchirurgen, die niet bij de ontwikkeling van de vaathechter zijn betrokken, dit gedeelte voor hun rekening nemen. Ik hoop dat het onderzoek met patiënten nog dit jaar van start gaat.”
