Opvoeden moet je durven

Opvoeden is een spannende zaak. Want een spannend proces is het, ook voor de ouders. Het is een gave, maar ook een opgave. Ouders hebben de plicht hun kinderen op te voeden, daartoe zijn ze wettelijk gerechtigd, maar ook van de Heere hebben ze die opdracht met de belofte van Zijn hulp. Die opdracht voor ouders is om hun kinderen vol kalmte en zelfvertrouwen lief te hebben en ze de weg te wijzen en voor te bereiden op een leven in dienstbaarheid aan God en de naaste.

Wanneer we het over opvoeden hebben, zijn er altijd twee partijen: het kind en de opvoeder. Het kind met zijn ontwikkelingsmogelijkheden en zijn behoeften. En de opvoeder die het kind de goede weg moet wijzen op weg naar de volwassenheid met de daarbij noodzakelijke waarden en normen.

Deze opvoeding begint al na de geboorte. Het kind is dan volledig afhankelijk van de opvoeder. Hoe wordt het kind opgevoed? Is er sprake van rust, reinheid en regelmaat? Is er een goede interactie tussen moeder en kind?

Onzekere opvoeder
Nu is elk kind vanaf de geboorte niet gelijk. Het kind van de vraagsteller is een huilbaby geweest. Hieraan kunnen verschillende oorzaken ten grondslag liggen, lichamelijk of meer sociaal-emotioneel. Een huilbaby kan de opvoeder onzeker maken, gestrest en zelfs boos. Met als gevolg dat de relatie moeder-kind nu niet bepaald positief is te noemen voor de sociaal-emotionele ontwikkeling van het kind. Er ontstaan bij het kind minder prettige gevoelens, die zich uiten in het gedrag: huilen, zeuren, krijsen. We noemen dit emotionele onzekerheid.

Het is de vraag hoe de opvoeder met het kind omgaat. Ook een huilbaby heeft liefde en discipline, structuur, een vast dagritme en rust nodig. Dat geeft het kind zekerheid en een gevoel van veiligheid. Dat is het beste voor de sociaal-emotionele ontwikkeling van het kind, maar is ook van belang voor de moeder.

Zelfverzekerd optreden geeft kinderen duidelijkheid. Wanneer ouders geen duidelijke regels stellen en die handhaven, is de kans veel groter dat die kinderen driftige, lastige en agressieve kleuters worden. Het is belangrijk om grenzen te stellen, regels consequent toe te passen en de verwachtingen aan een kind duidelijk te maken.

Opvoeden moet je durven. Het kan niet voldoende worden benadrukt hoe belangrijk het is om als ouder de leiding te nemen. U bent de baas. U hebt het voor het zeggen. Als u het zelf gelooft, aanvaardt het kind het ook. Helaas zijn veel opvoeders tegenwoordig twijfelachtig en onzeker in hun benadering van het jonge kind.

Temperatuur
Een voorbeeld. Een bezorgde moeder van een zeven maanden oude baby belt een huisarts. „Ik denk dat hij koorts heeft.” „Hebt u de temperatuur gemeten?”, vraagt de arts. „Nee”, zegt de moeder, „hij wil niet getemperatuurd worden.”

Door het kind zijn zin te geven verliest de ouder zijn gezag en wordt opvoeden steeds moeilijker. Het kind heeft dan macht om alles te doen of niet te doen. Wie heeft het nu voor het zeggen? Ouders moeten weer zelfvertrouwen in het opvoeden van hun kinderen krijgen. Onverzettelijke kinderen kunnen het zelfvertrouwen van hun ouders volkomen onderuithalen.

Ook ouders reageren niet altijd voorspelbaar voor kinderen. Sommige ouders zijn prikkelbaarder in de wintermaanden. Zowel ouders als kinderen kunnen zich anders gedragen bij verjaardagen en verhuizingen. Opvoeden is dan niet eenvoudig, maar blijf kalm en vastberaden.

Schreeuwen en straffen
Negatief gedrag van ouders, gekenmerkt door alsmaar schreeuwen, zeuren, dreigen, straffen, kritiek uitoefenen, uitvaren tegen het kind, dwingend optreden en een gebrekkige tolerantie van de eigen inbreng is voor alle kinderen slecht. Hoe negatiever ouders ten opzichte van hun kinderen zijn, des te meer problemen er kunnen ontstaan. Belangrijk is een liefdevolle band met uw kind.

Breng uw kind en uzelf voortdurend voor de Heere in uw gebed. De kunst van het opvoeden van een peuter is niet om zijn wil te breken, maar deze juist in goede banen te leiden. Dit vergt nogal wat tact van de ouders.

Het is belangrijk de eigen wil van het kind te erkennen, maar het kind ook te leren wat wel en niet mag. Ouders helpen hun kinderen door veel rust, zekerheid, duidelijkheid en daadkracht uit te stralen. Daarmee geeft de opvoeder het kind de boodschap dat bepaald gedrag, bijvoorbeeld huilen, niet helpt. Gaat u wel steeds op het huilen in, dan loont dit gedrag.

Het is beter om het goed gedrag te belonen dan alleen maar negatief gedrag te bestraffen. Dus -en dat is makkelijker gezegd dan gedaan- laat u niet door gegil verleiden tot terugschreeuwen of boos worden. Ga door met uw eigen bezigheden.

Kinderen overschreeuwen vaak hun onzekerheid. Ze zijn dan niet gelukkig. Ze hebben nodig dat ze worden begrensd. Opvoedkundige grenzen bieden het kind veiligheid.

Meer opvoedingsvragen? Mail eigenwijzer@refdag.nl, of schrijf naar RD, t.a.v. opvoedingsredactie, Postbus 670, 7300 AR Apeldoorn.

Regels tijdens de

- Zorg voor een veilige omgeving met duidelijke regels en afspraken.

- Straffen is niet verkeerd, maar belonen is beter.

- Niet dreigen met straf en die vervolgens niet uitvoeren.

- Nuttige straf: time-out. Het kind gedurende korte tijd in een andere ruimte zetten.

- Blijf kalm. Het kind merkt dat het emotioneel geen vat op u heeft.

- Schenk aandacht aan positief gedrag en negeer zo veel mogelijk negatief gedrag.

- Pas op voor grilligheid.

- Durf op te voeden.

peuterpuberteit:

Drs. Keus is oud-docente pedagogiek aan hogeschool Driestar educatief, echtgenote en moeder van drie volwassen kinderen.