De SGP doet haar principes geen geweld aan als zij zich positief uitspreekt voor de democratische regeervorm, stelt drs. Fred den Boef . Theocratie is namelijk geen regeervorm, maar een regeernorm.
Veel deelnemers aan de discussie over theocratie maken zich schuldig aan ondoordacht taalgebruik. Dr. C. P. Polderman (RD van maandag) maakt het wel erg bont door te beweren dat een SGP’er ten diepste geen democraat is. Door je zo uit te drukken, bevestig je het stereotype beeld dat de SGP de democratie wil inruilen voor een gereformeerde dictatuur, waarin het is afgelopen met de vrijheden van andersdenkenden. Alleen al bezien vanuit het streven om de SGP-beginselen tot meerdere erkenning te brengen, verdient het aanbeveling de term theocratie niet meer te gebruiken.
Voor een constructieve discussie is het essentieel om te onderkennen dat het begrip ”theocratie” afhankelijk van de context waarin het gebruikt wordt, een verschillende betekenis kan hebben. Als regeervorm -niet te verwarren met staatsvorm- staat theocratie tegenover democratie. Als regeernorm vormt theocratie de tegenpool van volkssoevereiniteit.
Naar mijn stellige overtuiging doet de SGP haar principes geen geweld aan als zij zich positief uitspreekt vóór de democratische regeervorm. De oudtestamentische theocratie (een regeervorm) is geen streefmodel voor de SGP. Een christelijke variant van de sharia, waarin bijvoorbeeld overspelige vrouwen worden gestenigd, is voor de SGP onbestaanbaar.
Kerkregering
Tussen calvinisme en democratie bestaat historisch gezien een positief verband. Het door Calvijn geïntroduceerde presbyteriaanse systeem van kerkregering -met als belangrijk element de verkiezing door kerkleden van kerkelijke ambtsdragers- kent qua representativiteit een hoger democratisch gehalte dan de vroege Europese parlementen, die vooral een weerspiegeling waren van feodale verhoudingen.
Waarom zouden we wat we in de regering van de kerk accepteren, niet ook toepassen in de sfeer van de politiek? Het kwaad zit niet in de democratische besluitvormingsmethode, maar in de idee van de volkssoevereiniteit.
Theocratie als regeernorm heeft als tegenpool de volkssoevereiniteit. Bij een regeernorm gaat het om de vraag aan welke bron de overheid haar gezag ontleent. De volkssoevereiniteit heeft haar wortels in de verlichting en stelt dat de overheid haar gezag ontleent aan het volk. De theocratie daarentegen erkent uitsluitend God als soeverein.
Het enkele feit dat de SGP de seculiere volkssoevereiniteit verwerpt en vasthoudt aan de onopgeefbare belijdenis dat het hoogste gezag berust bij God (de Heere regeert!), maakt haar zeker niet tot een ondemocratische partij. Ook maakt deelname van de SGP aan de uitvoerende macht het land voor andersdenkenden niet onleefbaar.
Natuurlijk, als de SGP het land zou besturen, wordt het beleid anders. Winkels zullen op zondag gesloten zijn. Maar de verwerkelijking van een volmaakt christelijk volksleven -en Gods wet eist volmaaktheid- ligt zelfs buiten het bereik van de meest principiële SGP’er. Nooit zullen we Mozes kunnen verbeteren die vanwege de hardigheid des harten de scheidbrief moest introduceren, hoewel het „van den beginne alzo niet is geweest.”
Fundamentalisme
De SGP heeft de neutrale staat -de gelijke behandeling van alle godsdienstige richtingen door de overheid- in de praktijk vanaf haar prille begin tegen wil en dank geaccepteerd. We maken dankbaar gebruik van de vrijheid van onderwijs. We moeten hierover geen nog-discussie voeren.
Het verwijt dat de SGP de vrijheden van andersdenkenden wil beperken, vraagt om een duidelijk weerwoord. Als geen ander weten SGP’ers dat politieke partijen zich daar welhaast per definitie schuldig aan maken. Zoals VVD en D66 geen ruimte willen laten voor orthodoxe christelijke trouwambtenaren die geen homohuwelijk willen sluiten, zo kan iedereen zich voorstellen dat -als de SGP het voor het zeggen heeft- het homohuwelijk wordt afgeschaft.
Maar laat men ons dan geen fundamentalisme aanwrijven. De pot verwijt de ketel dat hij zwart ziet. Er is -ook wat dit betreft- nog een hoop zending in dit land te bedrijven.
De auteur is politicoloog.
