Prima dat er muziek gemaakt wordt om mensen te amuseren, betoogt S. M. W. Bezemer, maar niet op zondag. De kwaliteit van de eredienst mag niet uitgehold worden.
De discussie rond ”Twee muzikale werelden” naar aanleiding van het interview tussen Marco den Toom en Dirk Zwart (RD van 1 mei) wordt mijns inziens nodeloos ingewikkeld gemaakt doordat verschillende grootheden met elkaar verbonden worden: muziek wordt mede beoordeeld op grond van de daarbij gebruikte tekst en smaak en kwaliteit worden in verband gebracht met wat ”uit het hart” komt en last but not least ”Gods eer”.
Het lijkt me beter het slagveld wat in te perken tot alleen de muziek, want daar gaat het toch ten diepste over en dan toegespitst op goede en slechte muziek.
Den Toom maakt terecht de opmerking dat hij geen kerkmuziek schrijft, maar geestelijke muziek die mensen „begrijpen.” Hij bedoelt waarschijnlijk: muziek die mensen als prettig ervaren.
Wat Den Toom met zijn opmerking toegeeft, is dat hij amusementsmuziek schrijft. Ik haast mij te zeggen dat ik daar niets op tegen heb. Ze voorziet, gezien de drommen mensen die zijn concerten ongetwijfeld bezoeken, in een behoefte. Sommige artiesten die zich binnen dit genre bewegen, geven volmondig toe geen andere pretenties te hebben dan hun publiek een leuke avond te bezorgen. Prima. Maar waar ik mij wel eens over opwind is dat sommige artiesten hun vermakelijkheidsproducten presenteren als kunst. Dat gaat mij te ver, want deze muziek gaat niet verder dan populaire muziek.
Kunst echter daagt uit, bekommert zich niet om waardering (kunstenaars vaak wel, maar dat is een ander verhaal). Muzikale kunst probeert de luisteraar het genoegen te brengen van de ontdekking die hem rechtop doet zitten en hem meeneemt in het artistieke verhaal.
De vraag is nu: Welke eis stel je dan aan muziek voor de eredienst? Kunst of populair?
Omdat wij het kostelijk goed van de gemeentezang kennen, mag men als eerste eis stellen dat kerkelijke teksten gedragen worden door zingbare en in het gehoor liggende melodieën. De kerk heeft dat altijd goed begrepen. Kijk maar naar het Liedboek voor de kerken, waarin behalve de 127 Geneefse psalmmelodieën (die ook met een duidelijke opdracht naar bruikbaarheid en traditie gecomponeerd zijn) een schat aan oude en nieuwe kerkelijke melodieën bij elkaar gebracht is.
Aangezien de kerk in deze tijd van leegloop graag de drempel zo laag mogelijk maakt, komt het steeds vaker voor dat melodieën en andere muziek worden binnengehaald die haaks staan op de kerkelijke traditie. Bundels als ”Opwekking” ontlenen hun muziek aan de populaire muziek van na de jaren vijftig. Wie die muziek graag zingt kan zijn gang gaan, maar niet in de kerk! In dit opzicht heeft de heer Zwart volkomen gelijk.
Net zo beducht als we zijn voor uitholling van de boodschap van het Evangelie, dienen we te waken over de kwaliteit van de eredienst. Een kerkdienst is muzikaal gezien geen snackbar waar je alles kunt krijgen wat je lekker vindt, maar de plaats waar de Allerhoogste wordt vereerd.
De auteur is oud-muziekdocent en muziekrecensent voor deze krant.
