De Algemene Rekenkamer betwijfelt of de doelstelling van 9 procent duurzame stroom in 2010 gehaald zal worden. Meteen na de abrupte stop van de steunregeling MEP in augustus vorig jaar werd die twijfel ook al geuit door energiebedrijven, en het CBS heeft inderdaad voor de tweede helft van vorig jaar een heuse daling van de duurzame stroomopwekking geconstateerd. Die daling zal zich dit jaar voortzetten.
Met de MEP steunde het ministerie van Economische Zaken vooral de bijstook van hout en palmolie in de grote centrales, vanuit de gedachte: grote stappen, snel klaar. De steun voor kleinschalige projecten, waar Duitsland zich met veel succes op concentreert, was in de ogen van de Haagse beleidsmakers kennelijk niet slim genoeg. Maar de bijstook van biobrandstoffen in centrales biedt voor de overheid geen zekerheid. Als het beter uitkomt, schakelen de energiecentrales weer terug op fossiele brandstoffen.
Door een verlaging van de subsidies -nog door minister Brinkhorst- en door de discussies over palmolie werd de terugval vanaf 1 juli 2006 ingezet. Bij de beslissing van toenmalig minister Wijn om op 18 augustus de MEP voor nieuwe aanvragers te blokkeren, moeten haast wel andere motieven een rol hebben gespeeld. De beslissing trof niet de grootschalige projecten, want die hadden al een MEP-beschikking, maar vooral de kleinschalige met regionale biomassa.
Het is een typisch Haagse misvatting om te denken dat biomassa geïmporteerd moet worden. Weliswaar heeft Nederland relatief weinig landbouwgrond, maar er zijn wel grote reststromen biomassa uit onze sterk ontwikkelde voedingsindustrie, terwijl voor een aantal regio’s de teelt van energiegewassen best zinvol is.
Dupe
Een groot aantal boeren, maar ook groenverwerkers en veel ondernemers in de voedingsindustrie zijn de dupe geworden van de overhaaste actie van toenmalig minister Wijn. Die boeren zit nog te wachten op de loterij van de overgangsregeling, die Economische Zaken op basis van een motie van de SGP heeft ingesteld. In die overgangsregeling is een bescheiden bedrag van 27 miljoen euro per jaar gereserveerd. Voor de andere ondernemers is het nog zeker een jaar wachten op de nieuwe steunregeling.
Al met al kunnen we van twee jaar stilstand spreken en we moeten maar afwachten hoeveel ontmoedigde ondernemers hun voorbereide plannen nu laten varen. Op dit moment is het voor hen onduidelijk of hun plannen nog passen in de nieuwe steunregeling.
Den Haag heeft twee keer een heel eigen koers gevaren binnen Europa op het gebied van duurzame energie. De eerste regeling mislukte faliekant doordat het meeste geld weglekte naar bestaande waterkrachtcentrales in de Alpen en in Scandinavië. De tweede regeling mislukte door een combinatie van sterke steun aan bijstook van geïmporteerde biomassa in grote centrales en een foute berekening van de hiervoor benodigde subsidie.
Na deze twee mislukkingen hebben we kennelijk nog niets geleerd. Het ministerie van Economische Zaken wil weer een pionier in Europa zijn; nu gaan we een heel eigen koers volgen met duurzaamheidscriteria. Dat is bijzonder lastig uitvoerbaar en zal tot heel veel discussies en hoge uitvoeringskosten leiden. Het geloof van de huidige minister van Economische Zaken, Van der Hoeven, dat we de norm van 9 procent in 2010 halen, kon wel eens zwaar op de proef worden gesteld. Maar misschien is het wel beter om op de effectiviteit te sturen dan op een percentage.
Biogas
De Duitse bondsregering heeft het Öko-Institut een onderzoek laten doen naar de emissies van het broeikasgas CO(in2( voor de verschillende manieren voor opwekking van stroom. Omdat men ook het energieverbruik bij bijvoorbeeld de bouw van windparken, de fabricage van zonnepanelen en de winning van uranium meerekende, zijn kilowatturen van kernenergie en zon, wind en waterkracht niet echt klimaatneutraal. Met windenergie is er nog 22 gram CO(in2( per kWh en met kernenergie 30 tot 60 g/kWh, afhankelijk van de herkomst van het uranium.
Het rapport van het Öko-Institut telde maar één vorm van duurzame energie die veel meer CO(in2( bespaart dan kost: warmtekrachtkoppeling op biogas. Biogas wordt gewonnen uit mest, rioolslib, restaurantafval, aardappelschillen, gft en andere reststromen en uit mais. De reststromen zijn erg interessant; ze kosten geen landbouwgrond en concurreren niet met voeding. Laten we de MEP voor deze reststromen direct weer invoeren.
Ten slotte: wie het kleine niet eert, is het grote niet weerd.
De auteur is eindredacteur van de website energieprojecten.nl. Voor het Christelijk Ecologisch Netwerk (CEN) schrijft hij artikelen over energievraagstukken.
