Kerken zijn te laks met auteursrecht, aldus mr. P. J. den Boef (RD van gisteren). Leen La Rivière geeft daarom een aantal praktische aanwijzingen hoe kerken de Auteurswet kunnen naleven.
Mr. Den Boef legt terecht de vinger bij tal van inbreuken in de kerk op het auteursrecht. Er moet dus heel wat geregeld worden. Graag geef ik een aantal voorbeelden hoe dat kan gebeuren. Deze zaak gaat de kerkenraad aan, maar ook de kerkbezoekers mogen over het een en ander nadenken.
Bij een dienst hoort vaak een liturgie met daarin gedichten, teksten van liederen et cetera. Meestal in de vorm van een fotokopie, maar in jongerendiensten ook als projectie op een scherm of muur.
Dit is zo enorm uit de hand gelopen dat in 1989 Christian Copyright Licensing International (CCLI) werd opgericht. Hierin werken bijna alle muziek- en tekstuitgeverijen samen. Iedere plaatselijke kerk kan aan deze regeling deelnemen. Voor een redelijk laag jaarbedrag mag je alles gebruiken, afdrukken en projecteren (ook op een computer opslaan en onderling in de kerk doorzenden).
Mr. Den Boef geeft terecht de grenzen aan van het vrij gebruik binnen de eredienst. Dit geldt overigens alleen voor zingen en instrumentale ondersteuning, nooit voor kopiëren of opnemen. Dus ook hier de vraag: hoe regel je al die andere vormen van gebruik?
Een plaatselijk kerk heeft in ieder geval een Bumaregeling nodig. Ook dat betreft een redelijk laag bedrag per jaar. Deze eredienstplusregeling kan zelfs uitgebreid worden met een extra plusregeling voor kabeltelefoon, internet en cd’s.
Koorconcerten vallen overigens buiten deze regeling. Koren kunnen via hun koororganisatie een Bumaregeling treffen, of anders via de vakgroep koren van de CNV Kunstenbond.
Daarnaast is het aan te bevelen om schriftelijk met alle deelnemers aan een dienst of ander kerkelijke activiteit vast te leggen dat opnemen en hergebruik is toegestaan. Dit klink wat gek, maar het bekende evangelistencongres van Billy Graham in Amsterdam is een keer gestruikeld over dit punt: een spreker had voor het kopiëren van zijn toespraak geen toestemming gegeven, alles kon vernietigd worden.
Augustinus
Dan is er nog de Collectieve Regeling voor een heel kerkgenootschap, dus voor alle aangesloten plaatselijke kerken. De Protestantse Kerk in Nederland en de Rooms-Katholieke Kerk hebben zo’n regeling, maar ook diverse kleinere kerkgenootschappen. Een collectieve regeling biedt doorgaans de mogelijkheid voor extra bepalingen.
Dit alles lijkt veel werk, maar het is een christelijk principe dat de arbeider zijn loon waardig is, dus ook de componisten, auteurs enzovoort. De hoeveelheid werk valt in de praktijk overigens mee. Vaak is de aanloop om iets te regelen de grootste hobbel.
Ten slotte, als we deze zaken goed regelen, belasten we ons gemoed niet door mogelijke overtredingen. Zodat we mogen ervaren wat Augustinus al zei: Wie zingt, bidt dubbel.
De auteur is voorzitter van CNV Kunstenbond en bemiddelaar auteursrechterlijke regelingen.
