Het darwinisme staat er slechter voor dan ooit, stelt H. Ligtenberg. Maar in plaats van te kiezen voor de Bijbelse leer van God als Schepper en Onderhouder, wil de mens alle gedachten van zich afschudden aan een God die hem ter verantwoording kan en zal roepen.
Volgend jaar wordt wereldwijd grote aandacht besteed aan Darwins tweehonderdste geboortedag. Voor- en tegenstanders van de evolutietheorie zijn de messen al aan het slijpen. En dit is zeker: het darwinisme hééft het moeilijk. Schreef W. R. Thompson -zeker geen creationist- al in 1956 een zeer kritisch voorwoord in de jubileumuitgave van Darwins boek ”De oorsprong der soorten”, de zaak van het evolutionisme staat er naar mijn mening intussen slechter voor dan ooit.
Dat heeft niet te maken met een opleving van het christendom, maar vooral met wetenschappelijke inzichten, zoals in de microbiologie, die juist in de laatste tientallen jaren werden verworven. Is dit niet -mede- een verklaring voor de uiterst agressieve manier waarop bekende wetenschappers, met Richard Dawkins (1941) voorop, de opvattingen van Bijbelgetrouwe christenen te lijf gaan?
Wie kennisneemt van de werken van Dawkins, moet erkennen dat hij de kunst verstaat een breed publiek te boeien. Hij is een evolutionist van het zuiverste water en wordt gezien als de moderne ’profeet’ van het neodarwinisme.
Ondanks zijn totale afwijzing van alles wat naar religie zweemt, heeft hij één credo: alles kan door natuurlijke oorzaken verklaard worden. Zelfs de wonderlijkste structuren in de natuur moeten vanzelf zijn ontstaan en vervolgens door datzelfde toeval geselecteerd. Dawkins kan alleen maar toegeven dat deze gebeurtenissen zeer onwaarschijnlijk zijn.
In dit verband kwam ik de volgende vergelijking tegen: Geef miljoenen mensen de opdracht met gesloten ogen een legpuzzel te maken. Hoe groot is de kans dat ze de puzzel weten op te lossen, en dan ook nog allemaal op hetzelfde ogenblik? Daarvan kan niemand zich een voorstelling maken. Welnu, in die richting moeten we ook de waarschijnlijkheid zoeken dat het eerste leven bij toeval is ontstaan.
Buiten het boekje
De meeste wetenschappers erkennen dit. Toch is toeval voor hen de enige optie die overblijft, en het is maar te hopen dat de oceaan van miljarden jaren diep en breed genoeg is (geweest) om al de verbluffende structuren in onze wereld te hebben kunnen vormen.
In het RD van vrijdag vraagt ds. W. Visscher zich af of het niet hard nodig is om darwinisten zoals Dawkins van repliek te dienen en of er geen (of niet meer) christelijke wetenschappers zijn die deze confrontatie aandurven. Dat is een zeer juiste opmerking, waarbij ik enkele aantekeningen wil maken.
Ten eerste is er al langere tijd, ook vanuit seculiere kring, kritiek geoefend op het atheïstische standpunt van Dawkins. Daarbij denk ik aan de bekende bioloog-theoloog Alister McGrath, die hem op waardige wijze heeft bestreden.
Immers, met de claim dat alle verschijnselen een natuurwetenschappelijke verklaring hebben begeeft men zich in religieus vaarwater; kort gezegd: de wetenschapper gaat buiten zijn boekje. Dat zelfde geldt voor Dawkins’ visie dat het darwinisme de ’snelweg’ is naar het atheïsme.
Ten tweede bestaat omgekeerd het gevaar dat in de -terechte- bestrijding van het evolutionisme religieuze argumenten op een verkeerde plaats worden ingevoegd. De religie kan in de natuurwetenschap nooit als vertrekpunt fungeren, hoogstens als ijkpunt. In de natuurwetenschap gaat men uit van waarnemingen (dat is iets anders dan feiten) en de christen die zich dit niet voldoende realiseert, begaat dezelfde fout als degenen die hij wil bestrijden.
Verontwaardiging
Ten derde, in deze tijd lijken de meest onorthodoxe opvattingen recht van bestaan te hebben. De natuurkundige Paul Davies meent bijvoorbeeld dat de toenemende complexiteit in de wereld wetenschappers zal noodzaken tot het aannemen van geheel nieuwe natuurkundige wetmatigheden, waarvan we nu nog geen besef hebben. Immers, de huidige wetenschap levert geen verklaring voor de spontane toename van ’informatie’ in levende organismen.
En wat te denken van iemand als Frank Tipler? In zijn opvatting is alles niet zozeer veroorzaakt door gebeurtenissen uit het verleden, maar wordt ons bestaan naar een toekomstig punt toe getrokken. De zich steeds verder evoluerende menselijke geest zal leiden tot het ontstaan van een almachtig intelligent wezen, dat hij als God beschouwt.
Men kan zich afvragen wat de meerwaarde is van dit soort absurditeiten boven de Bijbelse geloofsopvatting dat God het heelal tot aanzijn heeft geroepen. Terwijl de verwarring onder wetenschappers toeneemt, lijkt de felle verontwaardiging van Dawkins zich vooral te keren tegen de christelijke leer van God als Schepper en Onderhouder.
Een Intelligentie die betrokken was bij het maken van de blauwdruk van ons heelal is voor sommige natuurwetenschappers nog aanvaardbaar (al wil Dawkins hier zeker niets van weten). Maar de mens heeft de onweerstaanbare neiging alle gedachten van zich af te schudden aan een God Die de mens tot verantwoording kan en zal roepen.
De auteur is docent natuurkunde.
