Wie eist dat een schepping in 6 dagen van 24 uur als uitgangspunt genomen moeten worden in de wetenschap, verlaat de wetenschap voor zijn eigen hoogmoedige Bijbelopvatting, stelt dr. Gerdien de Jong. Voor wie Genesis 1 als een loflied op de Schepper ziet, komen wetenschap en geloof niet in strijd met elkaar.
Het Darwinjaar biedt de gelegenheid voor een noodzakelijke discussie. Niet een discussie over schepping óf evolutie, want schepping én evolutie, met God als Schepper en evolutie als werktuig, is een niet-controversiële opvatting voor christenen. Deze christenen verschillen in Bijbelopvatting met de initiatiefnemers van de brochure ”Evolutie of schepping. Wat geloof jij?” Het is over de Bijbelopvatting dat de noodzakelijke discussie moet gaan.
Uit het interview met initiatiefnemers Kees van Helden en Jan Rein de Wit (RD van 6 november) en de opiniestukken van Kees van Helden in het Nederlands Dagblad (20 november) en deze krant (21 november) blijkt duidelijk dat een bepaalde Bijbelopvatting de grote motor achter de actie is. Het is het aloude en bekende argument: Waar blijven we?
We weten waar we dan blijven: gereformeerd, confessioneel, middenorthodox of vrijzinnig. Allemaal christenen, weliswaar met een andere Bijbelopvatting dan de groep achter de folder, maar wie zal deze christenen het recht ontkennen oprecht te geloven?
Van Helden schrijft in het Nederlands Dagblad: „Het ontkennen van de Bijbelse schepping door een christen zegt meer over het ongeloof van de ontkenner dan over de Almacht van God, als Schepper.” Een dergelijke stellingname, waarbij andere christenen bij voorbaat ongelovig genoemd worden, verhindert alle discussie. De eigen Bijbelopvatting wordt maatgevend verklaard.
In de gangbare Bijbeluitleg wordt Genesis 1 gezien als een loflied op de Schepper, niet als een historisch verslag. Het is duidelijk dat een dergelijke duiding van Genesis 1 samengaat met een wijdere interpretatie van de Bijbel. Hoe precies, zal voor elke persoon verschillen; ieder moet dat voor zichzelf beslissen.
Zware lasten
Het is echter een misvatting om te denken dat de meest letterlijke interpretatie van de Bijbel geen persoonlijke beslissing inhoudt. Dit standpunt is evenzeer een eigen opvatting over de inhoud van de Bijbel als elke andere opvatting, en bezit geen grotere mate van gezag.
De meest letterlijke opvatting van de Bijbel leidt ertoe dat men denkt dat de aarde 6000 jaar geleden geschapen is in 6 dagen van 24 uur. Deze uitleg leidt uiteraard tot een conflict met alle wetenschap: met kosmologie, geologie, biologie, archeologie en nog meer.
Dit conflict is onnodig. Wetenschap en geloof komen niet in strijd met elkaar voor wie Genesis 1 als een loflied op de Schepper ziet.
De onnodige tweespalt tussen een te starre Bijbelopvatting en de wetenschap leidt tot veel persoonlijke problemen. Jonge mensen worden gedwongen te kiezen tussen de werkelijkheid van de wetenschap en de absolute Bijbelopvatting van hun achtergrond. De ruimte om tot een andere geloofsvorm over te gaan wordt hun niet gegund, door het blijven poneren van de stelling dat een letterlijke Bijbelopvatting de enige mogelijke is. Dit zijn zware lasten die de ”Schriftgetrouwen” de mensen opleggen.
Darwin beroofde de mens niet van zijn uniciteit: de mens is en blijft het enige sprekende en nadenkende wezen. Darwin heeft de mens ook niet vernederd tot materie: de scheikunde zegt dat mensen uit materie bestaan.
Linnaeus deelde de mens in bij de zoogdieren. Waarom zou een gemeenschappelijke voorouder met de chimpansee (als dichtstbijzijnde verwant) een vernedering inhouden? Wie zegt dat de afstamming van de mens zijn ontluistering inhoudt, moet nog eens nadenken over wat een schepping naar Gods beeld en gelijkenis inhoudt.
Verkleuterd
Is wetenschap, in het bijzonder evolutie, dan niet per definitie atheïstisch? Helemaal niet. Wetenschap heeft één uitgangspunt: iedereen moet met dezelfde gegevens tot dezelfde conclusie kunnen komen, mits onbevooroordeeld denkend. Daarom is God als verklaringsprincipe voor waarnemingen in de wetenschap taboe: iedereen zou een andere god op een andere manier kunnen invoeren om elk willekeurig verschijnsel op elke willekeurige manier te verklaren.
Dit betekent niet dat het bestaan van God per definitie door de wetenschap ontkend wordt. De wetenschap laat zich daar niet over uit, ook de evolutiebiologie niet. In elk leerboek evolutiebiologie staat dezelfde opvatting: geloof is onafhankelijk van wetenschap.
Wie eist dat 6000 jaar en 6 dagen van 24 uur als wetenschappelijk uitgangspunt genomen moeten worden, verlaat de wetenschap voor zijn eigen hoogmoedige Bijbelopvatting. Dan blijft alleen het vervormen van gegevens, het ontkennen van vondsten en het verdraaien van conclusies over. Elk nieuw gegeven wordt gebanaliseerd, verkleuterd en miskend.
Bij de ontkenning van de wetenschap, zogenaamd om Bijbelgetrouw te zijn, misbruiken mensen op grote schaal hun verstand. Wij hebben ons verstand gekregen om het te gebruiken, niet om het te misbruiken. Dat leidt tot een heelal van 13,7 miljard jaar oud, een aarde van 4,6 miljard jaar oud en gezamenlijke afstamming van alle soorten, inclusief de mens.
De auteur is gepensioneerd universitair hoofddocent evolutiebiologie aan de Universiteit Utrecht en lid van de PKN.
