15-07-2009 11:29
| Hoofdredactioneel commentaar
Aan de zondagsrust in Nederland wordt voortdurend geknaagd. Heel duidelijk is dat te merken in de detailhandel. In steeds meer gemeenten gaan de winkels vaker op de eerste dag van de week open.
Daarbij worden niet alleen de grenzen van de wet opgezocht, maar zelfs overschreden. Een duidelijk voorbeeld daarvan is Amsterdam-Noord. Dit stadsdeel had toegestaan dat de winkels elke zondag open mogen, omdat dit gebied toeristisch zou zijn. Afgelopen vrijdag kreeg het bestuur van Amsterdam-Noord van de rechter echter terecht een tik op de vingers, omdat het gebied rond het winkelcentrum niet als toeristisch kan worden bestempeld.
Het stadsdeel is niet het eerste gemeentelijk bestuur dat misbruik maakt van de extra mogelijkheden in de Winkeltijdenwet voor een ruimere zondagsopenstelling. Volgens deze wet, die door het eerste paarse kabinet in 1996 is ingevoerd, hebben gemeenten maximaal twaalf koopzondagen. Er gelden echter twee uitzonderingen: in toeristische gebieden mogen de winkels alle zondagen open, terwijl zogenaamde avondwinkels ook iedere zondag hun deuren mogen openen.
En juist deze twee uitzonderingsbepalingen worden vaak op een oneigenlijke manier gebruikt. Uit een evaluatie van de Winkeltijdenwet begin dit jaar bleek dat van de 443 gemeenten er 157 (af en toe) misbruik van de toeristische regeling maken. Dus 35 procent lapt de regels aan zijn laars.
Een duidelijk voorbeeld daarvan is Almere, dat zichzelf heeft uitgeroepen als toeristisch gebied, zodat de winkels elke zondag open mogen. Maar op het toeristisch gehalte van deze stad valt wel wat af te dingen.
Ook de uitzonderingsbepaling rond de avondwinkels wordt steeds vaker misbruikt. In veel gemeenten gaan supermarkten onder de vlag van avondwinkel elke zondag open.
Opvallend is dat het kabinet tot nu toe nauwelijks actie onderneemt om het misbruik van de wet tegen te gaan. De lijn van CDA-minister Van der Hoeven van Economische Zaken is dat gemeenten zelf meer mogen bepalen wat ze met de zondagsopening doen. Van een regering met CDA en ChristenUnie zou toch anders mogen worden verwacht.
Interessant en verheugend is dat de Amsterdamse rechter wel met een duidelijk negatief oordeel over het misbruik van de toeristische uitzonderingsbepaling kwam. Teleurstellend is echter dat een aantal winkels in Amsterdam-Noord afgelopen zondag toch weer openging. Hopelijk volgen er nieuwe juridische procedures die leiden tot een veroordeling.
De uitspraak biedt mogelijkheden om ook in andere gemeenten het misbruik aan de kaak te stellen. Het terugdraaien van de zondagsopening zal echter niet meevallen. De polarisatie over dit onderwerp neemt sterk toe. Voorstanders vinden het van weinig respect getuigen dat hun de mogelijkheid wordt ontnomen om op zondag te winkelen. Hun argument is vaak dat de kerkgang hierdoor niet wordt gehinderd. Zij vinden dat een ieder zijns weegs moet gaan: hetzij op het kerkenpad, hetzij in de winkelstraat. Het vierde gebod van Gods wet leert ons echter anders.
