20-01-2012 11:48
| Hoofdredactioneel commentaar
De verontwaardiging is groot. Hoe kon kapitein Schettino zo immoreel zijn het zinkende schip Costa Concordia voortijdig te verlaten? Een kapitein behoort toch aan boord te blijven tot de laatste opvarende is gered?! De publieke opinie heeft inmiddels de baas van het schip scherp veroordeeld.
Het beeld van Schettino dat uit berichtgeving in de media oprijst is bepaald niet positief. Hij staat nu te boek als een levensgenieter die van feesten en mooie vrouwen houdt, onverantwoorde risico’s neemt en op cruciale momenten wegduikt voor zijn verantwoordelijkheden.
Het gedrag van Schettino lijkt in schril contrast te staan met dat van kapitein Smith, die het bevel voerde over de beroemde Titanic. Dat passagiersschip verging in april 1912 nadat het in botsing was gekomen met een losgeraakte ijsberg. Bij deze ramp kwamen 1522 opvarenden om. Maar in elk verhaal over het schip werd benadrukt dat Smith tot het laatste moment op zijn post bleef om de evacuatie te leiden. Uiteindelijk verdween hij zelf met zijn schip in de golven.
Smith werd in de annalen de held van de Titanic; Schettino is de lafaard van de Costa Concordia. Dat de kapitein van de Titanic ook fouten heeft gemaakt (hij verlegde zijn koers niet ondanks waarschuwingen voor drijvende ijsbergen) verbleekt door zijn vastberadenheid en moed tot de laatste minuut.
Dat een kapitein van een zinkend schip aan boord moet blijven tot de laatste opvarende is gered, is nergens juridisch omschreven. Daarvoor is het kennelijk te vanzelfsprekend. En er zijn inderdaad waarden die zo wezenlijk zijn voor het menselijk bestaan dat het niet nodig moet zijn deze in wet- en regelgeving vast te leggen.
Van ieder mens mag ook verantwoordelijkheidsbesef worden verwacht. Hoever dat reikt, hangt af van de positie die iemand heeft. Wie op een hoge post staat, draagt veel verantwoordelijkheid. Schettino heeft die last niet naar behoren gedragen.
Binnen veel culturen, maar zeker ook de christelijke, geldt zelfopoffering als een hoge zedelijke kracht. Dat vereist moed, een deugd die hoog staat aangeschreven. Immers wie moedig is, overwint zijn eigen gevoelens van angst en geeft zichzelf bevelen. Daarvan zegt Salomo dat wie zijn geest overwint sterker is dan hij die een stad inneemt.
Geconstateerd moet worden dat zelfopoffering en daarmee samenhangende moed in onze decadente samenleving steeds minder voorkomt. Mensen denken vooral aan hun eigen hachje en laten gemakkelijker dan vroeger mensen in nood aan hun lot over. Om een voorbeeld te noemen: in de achterliggende jaren zijn er in ons land verschillende gevallen geweest dat een auto te water raakte en de omstanders alleen maar toekeken.
Kapitein Schettino heeft niet gedaan wat van hem mocht worden verwacht. Dat is hem zwaar aan te rekenen. Maar uit de hoogte op hem neerkijken, is hypocriet. Wie met één vinger naar hem wijst, moet beseffen dat hij met drie vingers naar zichzelf en onze samenleving wijst. Zelfopoffering, moed en verantwoordelijkheidsbesef staan onder druk. Schettino’s gedrag is een symptoom van het moreel verval in onze westerse maatschappij.
