22-07-2009 11:26
| Hoofdredactioneel commentaar
Europa kent zijn zogenoemde ”boekensteden”. Zo’n stad is bekend door de veelheid aan antiquaren, winkeltjes, stalletjes, kraampjes, kisten aan de muur vol boeken te koop. Liefhebbers van het tweedhands boek trekken op stadjes af als honden op worst. Verzamelaars zijn altijd op zoek naar het bijzondere boek, het zeldzame.
Een zoektocht langs de kramen en winkels is een belevenis op zich. Het levert soms een nieuwe aanwinst op; een boek waarvan je de titel niet eens meer wist. Vaak leidt dat gescharrel tot nieuwe contacten, en af en toe tot een goed gesprek. De charme van de zoektocht tussen de stapels en rijen, de bulken en bakken laat zich moeilijk verklaren. Waarom vindt een liefhebster van naaien het zo heerlijk om op de markt tussen stapels stoffen en coupons te neuzen? Wat beweegt de antiekverzamelaar om tussen bergen ‘troep’ te rommelen?
De boekenstadjes hebben het –waar ook in Europa– moeilijk. Het aantal bezoekers loopt terug, en daarmee samenhangend verminderen de inkomsten. De gevolgen laten zich raden: winkeltjes moeten sluiten, kraampjes blijven onverhuurd en langzaam verdwijnen zelfs de kisten van de muren.
De teloorgang van het fenomeen boekenstad lijkt voor de deur te staan. En dat is geen wonder, want voor de boekenliefhebber is een van de hoofdpijlers weggevallen. Wie gericht zoekt naar een zeldzaam boek, gaat eerst zijn licht opsteken op internet.
Het aanbod op internet, via sites als marktplaats en boekwinkeltjes, is enorm. Daarbij voegen zich nu ook de handelaren in het nieuwe boek als bol.com. Ook de boekhandelaren die zich in de boekensteden gevestigd hebben, zijn op internet te vinden. Ze moeten ook wel. Maar daarmee ondergraven ze ongewild hun bestaansrecht in de boekensteden.
Juist ook door internet hebben de prijzen van tweedehands boeken een enorme egalisatie ondergaan. De boekenliefhebber komt in principe geen verrassingen meer tegen; een mooie eerste druk tegen een „belachelijk” lage prijs. De boekhandelaar hoeft slechts op internet te kijken en kan uit het aanbod de gemiddelde prijs vinden. Uitzondering daarop vormt het écht zeldzame, antieke boek.
Deze ”vaste” boekenprijs is voor de verzamelaar overigens niet alleen ongunstig: hij zal ook niet gemakkelijk te veel betalen voor een boek.
Door al deze ontwikkelingen hebben boekensteden de neiging zich te verbreden. Om bezoekers te blijven trekken beleggen zij jaarlijkse festivals en braderieën met een veelheid aan activiteiten die weinig meer met boeken te maken hebben. Klompenmarkten kunnen toeristen wel amuseren, maar boekenliefhebbers voelen zich in zo’n situatie al gauw als een kat in een vreemd pakhuis.
Beter kunnen de handelaren in tweedehands boeken zich daarom specialiseren. Te vaak bieden zij nu meer van hetzelfde. Overal ramsj en overal dezelfde boeken; dat werkt niet. Specialisme biedt een meerwaarde. Handelaren kunnen dan rustig naar elkaar verwijzen. Filosofie? Dan moet je bij die collega zijn. Kinderboeken? Dan bij die collega. De kans dat de boekzoeker dan méér vindt dan hij zoekt is veel groter. Op die manier snijdt het mes aan twee kanten.
