De kop boven die rubriek was vorige week vrijdag opnieuw actueel tijdens een hoorzitting in Parijs over euthanasie van de parlementaire assemblee van de Raad van Europa. De Raad van Europa -een mensenrechtenorganisatie van 44 landen die zelfs door ingewijden wordt verward met de Europese Unie- nam in 1999 een resolutie aan over de rechten van stervenden. In de zijlijn van die verklaring staat een onduidelijke formulering over euthanasie. Volgens rapporteur Edeltraud Gatterer bevat deze een ondubbelzinnige veroordeling van euthanasie, maar die bewering is twijfelachtig. Daarom bereidt de raad nu een speciale verklaring over euthanasie voor.
Het opstellen van nieuwe resoluties begint met uitgebreide hoorzittingen. Oud-minister Borst-Eilers van Volksgezondheid was uitgenodigd om als ’ervaringsdeskundige’ alles te vertellen over de achtergronden van de Nederlandse euthanasiewet.
Maar ook belangenorganisaties verdringen zich bij hoorzittingen. Vrijdag waren de recht-op-stervenbeweging uit Nederland, Groot-Brittannië en België nadrukkelijk aanwezig.
Men hoeft het niet met de recht-op-stervenbeweging eens te zijn om te weten dat deze clubs heel erg goed zijn in politieke invloed. In Nederland heeft D66 zich steeds opgesteld als een kritiekloze roeptoeter van de Nederlandse Vereniging voor Vrijwillige Euthanasie (NVVE). En dat met groot succes.
Dat succes laat zich ook wel gemakkelijk verklaren. Een liberale en humanistische visie op democratie biedt een vruchtbare voedingsbodem voor een pleidooi voor euthanasie. Vooral als het individu meer gewicht wordt toegekend dan de gemeenschap. Wie is er immers nu voor het lijden? En wie zal iemand het recht ontzeggen om in een terminale fase te kiezen voor sterven in waardigheid, als de levensverwachting toch maar enkele uren of dagen is? Bovendien is euthanasie vrijblijvend. Niemand hóéft.
Het liberale humanisme biedt hiertegen geen verweer. Daarom knikken al die mensen bij de Raad van Europa -gespecialiseerd als men is in een humanistische toepassing van de rechten van de mens- braaf. Ja, waardig sterven, dat hoort pas bij mensenrechten.
Weet men bij de Raad van Europa dan niet dat het mevrouw Borst en de NVVE helemaal niet te doen is om euthanasie in uiterste noodsituaties, maar dat ze een zelfgekozen dood als doel hebben? Nee, dat weet de Raad van Europa niet. Waren er vrijdag in Parijs dan geen Nederlanders die dit vertelden? Nee, die waren er niet.
Dat laatste is wel merkwaardig. Toen Gatterer in november 2000 riep dat euthanasie tegen de mensenrechten ingaat, gaf ze nieuwe hoop aan christelijk Nederland, dat hoopte via Europa alsnog gelijk te krijgen.
In februari 2001 werd in het Europees Parlement zelfs een hoorzitting over euthanasie gehouden. Tijdens die bijeenkomst werd alles uit de kast getrokken om te laten zien dat de Nederlandse wet, die nog in de Eerste Kamer moest worden aangenomen, een fatale vergissing was. Zelfs de Reformatorisch Maatschappelijke Unie (RMU) -niet gespecialiseerd in medisch-ethische vraagstukken- had er een urenlange autorit voor over om in Straatsburg haar zegje te doen.
Strikt genomen was die hoorzitting een mislukt privé-initiatief van enkele christen-democraten. Het verzet vanuit het CDA werd eigenlijk nergens goed begrepen. En de eurofractie van SGP/GPV/RPF wilde een uitspraak van het Europees Parlement op een terrein waar het volgens diezelfde fractie niet bevoegd is, namelijk euthanasie.
Achteraf gezien was het ook waan van de dag die de tegenstanders van de euthanasiewet naar Straatsburg dreef. De wet had in het buitenland grote reserves opgeroepen en dat gaf tegenstanders terecht het gevoel van erkenning. De opwinding rond euthanasie en de ruzie rond de hoorzitting in het Europees Parlement ging gepaard met veel publiciteit. En daardoor laten ook christelijke organisaties zich beïnvloeden.
Maar waar waren deze mensen vrijdag dan bij de hoorzitting van de Raad van Europa? Dit was geen privé-initiatief, maar het startschot van een nieuw onderzoek. Oud-minister Borst kreeg hier met twee woordvoerders van de toetsingscommissies en een afgevaardigde van de NVVE alle ruimte haar visie te geven. Een Amerikaanse wetenschapper deed nog zijn best de mooiweerverhalen van donderwolken te voorzien, maar in zijn eentje kon hij weinig uitrichten.
De Nederlanders die vorig jaar haastig naar die omstreden bijeenkomst in Straatsburg gingen, hadden in elk geval ook in Parijs moeten zijn. Hier was een mogelijkheid de gedachtevorming te beïnvloeden. Waarom waren hier geen mensen die tegen Borst zeiden dat de situatie in Nederland echt niet zo transparant is, omdat ten minste 45 procent van de euthanasiegevallen niet wordt gemeld? Waarom was er niemand die de belangstellenden uit 44 landen duidelijk maakte dat Borst voorstander is van de ”pil van Drion”?
„Christenen, doe wat!” Mensen die zich op goede gronden tegen euthanasie verzetten, moeten zich niet alleen laten zien op bijeenkomsten waar tv-camera’s uit verschillende landen zijn. Het is hun schuld dat vrijdag de voorstanders van euthanasie ruim baan kregen.
