Banken zijn medeverantwoordelijk voor de vele problemen die ontstaan door geleend geld, vindt J. A. van Voorden.
„Schuld is pas een probleem als je nauwelijks nog kunt ademen”, vertelt K. Wilting van de DSB Bank de RD-lezers in de krant van zaterdag. Een argeloze lezer leest er snel overheen en doorziet de bedoeling van de bankier waarschijnlijk niet.
Al jaren kampt Nederland met het (on)oplosbare probleem van overfinanciering. Zo’n beetje alles wat men kan bedenken is gefinancierd. Hedonisme, de schier onbeteugelbare kooplust van particulieren en de tomeloze kracht van de marketing- en reclamewereld (leenreclames) hebben de consumptie de laatste jaren opgedreven.
De economie scheen er wel bij te varen, maar helaas was de economische groei gebaseerd op het drijfzand van geleend geld. Toen kwam de kredietcrisis, gevolgd door een sterk oplopende werkloosheid. In eerste instantie leken particulieren weinig te merken van de crisis. Het was meer een probleem van het bedrijfsleven en de banken, dacht men. Nu de werkloosheid sterk oploopt en ook veel banen op de tocht staan, begint men de pijn te voelen.
Het is dan ook onbegrijpelijk dat de banken en financieringsbedrijven met droge ogen kunnen beweren dat consumptie met geleend geld geen probleem is. Nu het fout dreigt te gaan wordt er gewezen naar de eigen verantwoordelijkheid. Natuurlijk is een schuldenaar zelf verantwoordelijk, maar het wordt mensen echter wel heel gemakkelijk gemaakt geld te lenen. Marketing is erop gericht de weerstand tegen aankoop te doorbreken. Vooral mensen die al weinig kennis hebben van financiële producten kunnen eenvoudig verleid worden toch over te gaan tot aanschaf.
Tot de jaren 70 was het gebruikelijk om je schulden zo snel mogelijk af te lossen. Schuld hebben was een schande. Daarna kwam de omslag. Je zou een dief van je eigen portemonnee zijn als je je schuld ging aflossen. De Belastingdienst betaalde immers mee?
Dolgedraaid
De aftrekbaarheid van consumptief krediet is reeds jaren geleden afgeschaft, maar toch blijft men in het hoofd houden dat schulden hebben geld oplevert. Dit is een boodschap die mensen graag willen horen en zij slaan aan het consumeren. Sterker nog, men probeert iedereen van deze boodschap te overtuigen. De achtergrond van dit alles is dat men geen eenling wil zijn in deze dolgedraaide commerciële wereld.
Natuurlijk is er een beperkt aantal voorbeelden te noemen waarbij het niet onverantwoord is om geld te lenen, bijvoorbeeld voor een studie van de kinderen. Particulieren die een beroep doen op de schuldhulpverlening hebben hun geld hiervoor echter nauwelijks gebruikt. De consumptie van vakanties, auto’s, interieur en elektronica is oververtegenwoordigd. Het ‘geluk’ van het geld is weg en de schuld is gebleven.
De gemeentelijke schuldhulpverlening kent inmiddels lange wachttijden. De bankier zal hier weinig last van hebben. Zelf leent hij namelijk niet.
De auteur is schuldhulpverlener en bestuurslid van Coöperatie SVF Nederland.
