Ontspannenheid vereist bij gevoelig kind

Een kind met een zekere mate van gevoeligheid wordt tegenwoordig aangeduid met de term hoogsensitief of hooggevoelig. Met deze aanduidingen bestaat echter het gevaar dat dit type kinderen een etiket krijgt opgeplakt. Er zijn altijd gevoelige en minder gevoelige kinderen geweest. Dit is een normaal menselijk gegeven. Ouders en kinderen moeten dit accepteren en hiermee leren omgaan.

Ouders, maar ook leerkrachten dienen op te passen voor een negatieve interpretatie van het gedrag van gevoelige kinderen. Het is zeer positief dat de ouders die bovenstaande vraag stellen een goede opmerkingsgave bezitten en zich in hun kind inleven. Ze zoeken het beste voor hun kind.

Allergie
Het geschetste kind reageert op allerlei prikkels sterker dan anderen. Het is bekend dat kinderen met een allergische aandoening dit vaker hebben dan niet-allergische kinderen.

Een positief punt is dat het meisje over een grote dosis humor beschikt, zoals uit de uitgebreidere vraagstelling blijkt. Mensen met humor kunnen relativeren. Belangrijk is ook dat dit kind het eerste in de rij is. Het heeft daardoor vanaf de geboorte veel aandacht gehad.

Op zich is daar niets mis mee. Liefhebbende ouders geven hun kinderen aandacht. De aandacht die een kind krijgt moet echter niet te opvallend zijn. Observeren kan ook zonder dat het kind dat merkt.

Gevoelige kinderen zijn vaak erg sociaal. Ze hebben meer oog voor alles wat leeft. Dat kan zich uiten in interesse voor dieren en planten. Minder gevoelige kinderen moet vaak worden geleerd om goed waar te nemen.

Gevoelige kinderen hebben juist een zeer verfijnd antennesysteem, een grotere opmerkingsgave. Daardoor vangen ze meer signalen op. Vandaar dat ze geluiden vaak als te hard en als storend ervaren.

Dat deze kinderen eerder en sneller vermoeid raken is evident. Een oververmoeid kind met een hoofd vol nagalmende prikkels van de afgelopen dag slaapt niet zo gemakkelijk ín. Het kan gaan ’spoken’ en komt uit bed.

Daarom moeten ouders voor het naar bed gaan van hun kind een ”aanloopje” nemen met zo weinig mogelijk drukte en herrie. Een ontspannend avondritueel kan de spanning van de dag doen afnemen. Gedacht kan worden aan het nemen van een bad of het voorlezen van een verhaaltje.

Zeker gevoelige kinderen zijn bijzonder gebaat bij orde en regelmaat. Dit biedt hen houvast en leert hen dat de wereld te vertrouwen is. Opvoeders moeten het uit bed komen van het kind niet toestaan, maar een duidelijke grens trekken en geen compromissen sluiten.

Geen kramp
Het is belangrijk dat ouders een goede balans in hun opvoeding vinden zonder in een kramp te raken. Zo moeten ze ervoor zorgen dat hun kind geen prikkels ontvangt die zijn draagkracht te boven gaan. Men laat een klein kind geen zak cement dragen. Dat is niet goed voor de ontwikkeling van zijn skelet. Met de psychische en geestelijke spankracht is dat precies zo.

Bij het meisje uit de vraag kan het zo zijn dat alle prikkels die zij opvangt haar psychische en geestelijke spankracht te boven gaan. De ouders moeten (de inhoud van) die prikkels reguleren. Als zij verdriet heeft van de straf van een klasgenootje, moeten zij dat terugbrengen tot normale proporties.

Ook een kind moet al jong leren dat het niet overal verantwoordelijk voor kan zijn. Elk kind moet leren omgaan met frustraties en stress. De harde werkelijkheid van deze maatschappij eist dat ze de problemen om hen heen niet allemaal op hun nek kunnen meetorsen. Hier ligt een mooie maar soms moeilijke taak voor opvoeders.

Anderzijds dienen ouders samen op te trekken met hun kind. Dat kan ook betekenen ze in de bres moeten springen voor hun kind dat in ontwikkeling is. Het kind moet worden bevestigd in zijn waarnemen, gevoelen en beleven.

Het kind heeft ouders nodig die naast hem staan en die het leren om te gaan met zijn gevoeligheid. Zet het kind niet voor schut. Dat geeft hem een gevoel van afwijzing. Als ouders zeggen: „Doe eens normaal”, ontvangt het kind geen bevestiging.

Emotionele uitvallen
Gevoelige kinderen kunnen erg van slag raken als ze een fout hebben gemaakt. Pas op voor strenge straffen of emotionele uitvallen. Deze kunnen leiden tot schuldgevoelens en faalangst. Een korte, rustige, maar vooral duidelijke uitleg is vaak voldoende.

In de hele opvoeding gaat het vooral om de eigenwaarde van het kind. Dat mag er zijn, mét zijn mogelijkheden. Daarbij heeft het ordening en discipline nodig. Vooral is belangrijk dat gevoeligheid bespreekbaar is en dat het kind hiermee op een verantwoorde manier leert om te gaan. Laat kinderen opgroeien met zekerheid en zelfvertrouwen.

Tips

Accepteer het kind zoals het is.

Houd het kind weg bij wat het niet aankan.

Wees duidelijk in de eisen aan het kind.

Schep orde en rust in de leefomgeving.

Betrek het kind bij de andere kinderen.

Geeft indien mogelijk het kind een eigen kamer voor de rust, maar pas op voor isolement.

Sta positief in het leven. Geniet van de zonnige kanten van het leven; somber niet.

Drs. Keus is oud-docente pedagogiek aan hogeschool Driestar educatief, echtgenote en moeder van drie volwassen kinderen.