12-05-2009 08:47
| Bart van den Dikkenberg
Diep onder de grond bepalen specialisten of aardgas linksom of rechtsom door het hoofdnet moet stromen en houden ze de gasdruk in de gaten. De centrale commandopost (CCP) van de Gasunie is het zenuwcentrum van het gastransport door Nederland.
Een groepje genodigden daalt met Roelof Jeuring, manager bij Gasunie, de trappen af. Beneden wacht een dichte deur. Nadat Jeuring het elektrische slot van deze laatste veiligheidsbarrière met een code heeft geopend, is de laatste hindernis naar het hart van de bunker genomen.
Elke bezoeker moet door een aantal beveiligingszones voordat hij de trappen mag afdalen. Zonder geldige pas blijven de draaideuren bij de entree onverbiddelijk dicht. Ook een irisscan maakt deel uit van de procedure.
Terreur
De noodzaak van een beveiligde locatie voor het regelen van de gasstromen is sinds de jaren zeventig groot. Want Gasunie is enkele malen doelwit geweest van aanslagen door Fatahterroristen van de Palestijnse terreurorganisatie Zwarte September. „Dat heeft ons veiligheidsdenken bevorderd. We hebben in de bunker bijvoorbeeld voldoende voorraden om zeker een week afgesloten van de buitenwereld door te kunnen werken”, aldus Jeuring.
„Tot 11 september 2001 vond de regering, die eigenaar is van Gasunie, onze maatregelen maar een dure hobby. Na de aanslagen in de Verenigde Staten bleek het toch wel een goed idee om zo’n zenuwcentrum goed te beveiligen”, lacht Jeuring.
Zowel het transport van het laagcalorische Groningengas –voor de Nederlandse huishoudens– als het hoogcalorische gas uit kleine gasvelden –voor de industrie en de export– regelt de Gasunie centraal vanuit de CCP, legt Jeuring uit.
„We bepalen hier ook hoeveel hoogcalorisch gas we met stikstof moeten mengen om gas van Groningenkwaliteit te maken voor de Nederlandse huishoudens. Ook regelen we vanuit dit centrum de druk die de compressorstations in het hele land opbouwen om het gas te transporteren door het hoofdnet.”
Origineel
In een zaal met afmetingen van een groot schoollokaal turen medewerkers op computerschermen. Een van hen wijst op een mengstation dat is uitgevallen. Jeuring geeft aan dat bij zulke storingen direct een onderhoudsploeg aan de slag gaat.
Hij wijst naar een groot lcd-scherm aan de wand waarop camerabeelden van buiten zijn geprojecteerd. „Dat is om te voldoen aan de arbo-eisen. Onze medewerkers zitten onder de grondwaterspiegel en hebben geen ramen om naar buiten te kijken. Daarom is dit hun ‘raam’ waarmee ze voeling houden met de wereld bovengronds. Zo kunnen ze zien of het regent of dat de zon schijnt.”
De bunker is tegenwoordig gelokaliseerd bij het opvallend gevormde hoofdkantoor van Gasunie in Groningen, dat in de volksmond bekend staat als de apenrots. Arjo Klein, oud-medewerker, was destijds verantwoordelijk voor de nieuwbouw. „Alle hoeken in dit gebouw zijn naar het ontwerp van de architect een veelvoud van 4,5 graden”, aldus Klein.
Het doet hem zichtbaar goed dat het –inmiddels enigszins gedateerde– meubilair in de CCP nog origineel is. „Dat was ook speciaal ontworpen, eveneens met die bijzondere hoeken.”
Geheim
De huidige bunker is opgeleverd in 1990. De bouw had bovengronds plaats en vergde slechts vijf maanden. Na de bouw werd het 25.000 ton zware gevaarte in zes weken afgezonken door de grond eronder weg te spoelen.
„Als de ene kant sneller dreigde te zakken dan de andere kant, reden we een dragline naar de hoogste kant, zodat het totale hoogteverschil nu niet meer is dan 45 millimeter. Dat verschil merkt niemand, al was het maar omdat de vloeren in de bunker verhoogd zijn om ruimte te bieden aan leidingen en buizen”, aldus Klein.
Volgens de oud-medewerker was de locatie van het oude regelcentrum voorheen een goed bewaard geheim. „We wisten wel af van het bestaan van een commandopost, maar we wisten absoluut niet waar de oude bunker was gesitueerd. Dat is nu wel veranderd.”
nvnederlandsegasunie.nl.
