Wie voor het doorbrengen van zijn vakantie georiënteerd is op Frankrijk of Duitsland, zal Noorwegen als een verrassing beleven. Al dat water, al die boten, kleurige houten huizen, rotsmassieven. Het geeft een typisch sfeertje, karakteristiek voor de Scandinavische landen.
Een bezoek aan Stavanger geeft ook een beetje een dubbel gevoel: het oude stadsdeel heeft een intiem karakter met houten vissershuisjes en smalle straatjes. Tegelijk kan Stavanger bogen op Europa’s grootste olieproductie. De oude vissershaven tegenover de internationale industriestad.
Echt groot kun je Stavanger niet noemen: met z’n 117.000 inwoners vormt het de vierde stad van Noorwegen - na Oslo, Bergen en Trondheim. Misschien is dat de reden dat niet alleen de stad, maar de hele regio tot ”cultuurhoofdstad” is verheven. Die regio is divers, variërend van hoge bergen tot lange, smalle fjorden en witte stranden.
De mooiste berggebieden liggen in de Lysefjord, waar de imposante zogeheten Preikestole (preekstoel) te vinden is: een rechthoekige, platte rotsformatie, die zo vlak is dat ze wel door mensenhanden lijkt uitgehakt. Het plateau bevindt zich op een hoogte van 604 meter boven de Lysefjord en is 25 bij 25 meter groot.
Een fraai kunstwerk vormen de drie zwaarden op het strand bij Sola. Ze moeten de herinnering levend houden aan de zeeoorlog van 872, waarbij koning Harald zijn vijanden versloeg en Noorwegen tot één land maakte.
De stad Stavanger zelf ontstaat pas tweeënhalve eeuw later met de oprichting van een bisdom aan het begin van de twaalfde eeuw. Als officiële oorsprong wordt het jaartal 1125 aangehouden. De eerste bisschop begint dan met de bouw van de kathedraal. Het godshuis zal met de Reformatie in lutherse handen overgaan.
Sardientjes
Kronkelende, nauwe paadjes, kleine winkeltjes en houten huisjes herinneren aan een verleden van hardwerkende vissers en fabrieksarbeiders. Op een oppervlak van slechts 27 vierkante meter woonde een gezin met kinderen.
Rond de haven lagen vroeger zo’n tachtig fabrieken waar sardientjes werden bewerkt en ingepakt. Het sardienseizoen duurde van mei tot en met oktober. De visjes worden gevangen in de fjorden en geleverd aan de conservenfabrieken. Het Noorse Conservenmuseum toont een interieur uit de periode 1880-1930. Je maakt er kennis met de hele procedure: het vangen, wassen, pekelen, rijgen aan stalen pinnen, roken in de oven, onthoofden met een schaar, inpakken in blikjes. In de negentiende eeuw worden kinderen bij dit werk betrokken: uit school rennen ze naar de fabriek. Als de inspecteur langskomt, verstoppen ze zich gewoon even onder moeders rok.
Tegenwoordig werken in Noorwegen ongeveer 30.000 mensen in de olie-industrie. Dat Stavanger zich terecht een energiehoofdstad mag noemen, komt naar voren in het dynamische multimediale Noorse Oliemuseum. Het laat zien hoe olie wordt gevormd, hoe het wordt gewonnen en wat je er allemaal mee kunt doen. Goede olie lijkt op goede wijn: temperatuur, leeftijd en mineralen moeten allemaal in orde zijn. Voor kinderen is de energyroom een belevenis. In een net kunnen ze zichzelf naar boven hijsen, zoals dat gebeurt op de grote boorplatforms. En in een nagebouwd platform mogen ze zélf de bemanning spelen. Diverse typen boren worden gedemonstreerd. Op een digitale wereldkaart staat aangegeven waar olie wordt gewonnen. De geschiedenis van de olie-industrie wordt uit de doeken gedaan.
Norwegian Wood
„Dat Stavanger Europese hoofdstad van Cultuur is geworden, biedt ons een mooie kans de regio voor de toekomst verder te ontwikkelen”, zegt Ellen Frisvold van het toerismebureau van Stavanger. „Er is sprake van een ware explosie aan activiteiten. Stavanger 2008 is het grootste culturele project ooit in Noorwegen. Niet minder dan 200 projecten staan voor dit jaar gepland: concerten door internationale artiesten, een multinationaal kinderkoor, een verkiezing van de acht mooiste gebouwen van de regio, een skiproject, noem maar op. Dit alles gebeurt onder de naam: open haven. Daarmee geven we aan open te staan voor mensen, kunst, ideeën en mogelijkheden. Stavanger zal in 2008 in elk van de vier seizoenen de thuisbasis vormen voor een belangrijke internationale onderneming die iets met cultuur doet.”
Een van de vele projecten is Norwegian Wood, zegt Frisvold. „Stavanger heeft met de domkerk niet alleen het oudste stenen godshuis van Noorwegen, het telt ook het grootste aantal houten huizen in Noord-Europa. Dankzij het project Norwegian Wood zal dat wel zo blijven. In samenwerking met architecten van over heel de wereld zullen houten gezinswoningen, appartementen, bruggen en woningen voor gehandicapten worden gebouwd. In de herfst van volgend jaar moet het project zijn gerealiseerd. Norwegian Wood moet de regio veranderen in een grote show van modern design.”
Meer informatie: tel. Innovation Norway, 070-3467348, en www.visitnorway.com.
