De sociaaldemocrate eiste van De Vries een nieuwe kandidatenvergelijking. Die moet „transparant, adequaat en actueel” zijn. Met andere woorden: De Vries moet meer vliegtuigen met elkaar vergelijken, ook een laatste opknapbeurt van de F-16 meewegen en aangeven hoeveel geluid de mogelijke opvolgers voor de F-16 maken.
Pas als die nieuwe vergelijking af is, wil de PvdA een besluit nemen over aanschaf van test-JSF’s. Om in de tussentijd toch mee te kunnen doen aan de testfase, zou De Vries de Amerikanen moeten vragen of Nederland tijdelijk testuren kan inhuren.
De staatssecretaris wees beide verzoeken van de PvdA van de hand. De eerste kandidatenvergelijking deugt, zei hij. En zonder testvliegtuigen meedoen aan de testfase is geen optie.
Hij stelde de Kamer voor om dit jaar in ieder geval één testtoestel van de JSF aan te schaffen. Volgend jaar zou Nederland dan het tweede toestel kunnen kopen. Vindt de Kamer dat te duur, dan stapt Nederland alsnog uit de testfase en kan het eerste toestel weer worden terugverkocht.
De staatssecretaris voerde verder aan dat deelname aan de testfase orders en banen oplevert. De Vries verzekerde de Kamer dat testvliegtuigen kopen niet automatisch een definitieve keus voor de JSF als opvolger voor de F-16 betekent. SP, GroenLinks en PVV verzetten zich gisteren ook tegen aanschaf van de test-JSF’s. CDA, CU, SGP en Verdonk zijn voor; D66 neigt ernaar.
Het debat wordt vanavond voortgezet. Dan zal duidelijk worden of de PvdA haar verzet tegen de test-JSF’s volhoudt.
Coalitiepartij PvdA stemt nu niet in met de aankoop en staat daarmee lijnrecht tegenover staatssecretaris De Vries (Defensie). Met de afwijzing van de PvdA is een Kamermeerderheid tegen.
Het kabinet zal zich vervolgens vrijdag over de kwestie moeten buigen. Onduidelijk is nog hoe de PvdA–bewindslieden in het kabinet zich zullen opstellen. Volgens ingewijden vindt PvdA–vicepremier Bos dat de PvdA–fractie met haar standpunt niet breekt met afspraken in het regeerakkoord. Of hij zelf ook nu tegen de aanschaf van de testtoestellen is, moet nog blijken.
De Vries slaagde er vooralsnog niet in de PvdA over te halen om dan akkoord te gaan met de aanschaf van één testtoestel. De PvdA ging er niet op in en bleef volhouden dat zij een betere vergelijking van de JSF en concurrenten nodig heeft om een besluit te nemen.
„Er zijn van die ochtenden dat je wakker wordt en dat het onwerkelijk lijkt dat je de vorige dag wat vervelends hebt meegemaakt. Helaas”, twitterde De Vries donderdagochtend.
Volgens ingewijden valt dit niet goed bij coalitiegenoten ChristenUnie en CDA. De PvdA moet wel een keer bewegen. De PvdA houdt vol dat het de partij geen crisis waard is. De Vries denkt dat het best mogelijk is er uit te komen als de politieke wil er is.
De SP heeft al een motie tegen het testtoestel klaarliggen.