11-06-2009 11:15
| gewijzigd 11-06-2009 11:16
| Addy de Jong
DEN HAAG – Het advies van de Raad van State over de enkelefeitconstructie in de Algemene wet gelijke behandeling (AWGB) voert de spanning in de coalitie op. Het oordeel komt CDA en CU zeer gelegen; de PvdA ligt het als een steen op de maag.
Iets verrassends heeft het wel, het advies dat de Raad van State aan het kabinet uitbracht inzake de enkelefeitconstructie in de AWGB. Dwars tegen de maatschappelijke trend in om christelijke scholen steeds minder vrijheid te laten een op hun geloofsovertuiging gebaseerd beleid te voeren, komt de raad met een advies dat die vrijheid juist lijkt te vergroten.
Christelijke scholen mogen wel degelijk docenten met een homoseksuele leefwijze weren, zo luidt de teneur van het advies, mits zij helder kunnen aantonen dat die leefwijze de verwezenlijking van de grondslag van de school in de weg staat.
Het advies dringt coalitiepartner PvdA in de verdediging. Als geen ander droeg PvdA-miniser Plasterk de achterliggende twee jaar uit dat christelijke scholen onder geen beding docenten met een homoseksuele levenswijze mogen weren. Hij beriep zich daarbij, met enig recht, op de AWGB. Gemakshalve vergat de bewindsman echter dat in die wet nog iets meer staat, namelijk dat er bijkomende omstandigheden kunnen zijn die zo’n ontslag wel rechtvaardigen.
Ook in een kort Kamerdebat over de kwestie Emst liet de PvdA’er onlangs onomwonden blijken aan welke kant hij staat door tot ergenis van de christelijke fracties het COC te adviseren zich ongevraagd met deze zaak te gaan bemoeien.
Is het Plasterks agenda christelijke scholen op termijn zo ver te krijgen dat zij homoseksualiteit geheel accepteren, het advies van de Raad van State haalt door dat streven een streep.
Voor CDA en CU is dit advies een grote opluchting. Zó hebben zij de beruchte enkelefeitconstructie altijd willen opvatten, maar zij moesten de grootst mogelijke moeite doen om in de wetstekst en de wetsgeschiedenis voldoende aanknopingspunten te vinden voor hun lezing. De nieuwe formulering van de Raad van State brengt een door hen gewenste helderheid.
Voor de PvdA gaat het hier echter om een volstrekt ongewenste duidelijkheid. De grote vraag is daarom nu wat het kabinet met het advies gaat doen. Globaal zijn er drie of vier mogelijkheden.
De eerste is dat het het onverkort uitvoert en snel een wetsvoorstel indient om nog in deze regeerperiode artikel 5 in de AWGB te vervangen door de alternatieve tekst van de Raad. Maar daar zal de PvdA vermoedelijk dwars voor gaan liggen.
Een tweede optie is dat het kabinet het advies van de raad naast zich neerlegt en de AWGB houdt zoals hij nu is. De PvdA zal dat, alles afwegende, misschien best willen. Maar CDA en ChristenUnie kunnen dan met recht argumenteren dat het toch een vreemde figuur is eerst het hoogste adviescollege van de regering om raad te vragen om die raad vervolgens fluks in de wind te slaan.
Een derde optie is om vooralsnog geen van beide te kiezen, en een reactie van het kabinet op het advies over de zomer heen te tillen, onder het motto: komt tijd, komt raad.
Dat is wat nu lijkt te gaan gebeuren. De Tweede Kamer debatteert volgende week weliswaar over het homobeleid van minister Plasterk en diverse fracties zullen dan zeker op het advies van de Raad ingaan, maar op het punt van de enkelefeitconstructie zal er geen besluitvorming plaats kunnen vinden omdat het kabinet pas op 2 juli, nota bene een dag voor het zomerreces, met een standpunt komt.
Ondertussen hangt dan nog optie vier boven de markt: de PvdA sluit zich aan bij het initiatief van D66 om de enkelefeitconstructie zonder meer uit de wet te schrappen. Maar dat staat voor de PvdA gelijk aan politieke zelfmoord. De ChristenUnie zal die gang van zaken immers nooit toestaan, zodat in dat geval een crisis onafwendbaar is. En die zal de PvdA, na een historisch lage verkiezingsuitslag, toch niet over zichzelf willen afroepen?
