Op het eerste gezicht vormen ze een groepje mannen dat met een paar jongens aan het kamperen is. In werkelijkheid is het een club buddy’s en begeleiders die die jongens helpt met het opbouwen van een beter zelfbeeld, het opdoen van succeservaringen en het oplossen van conflicten.
Een lenteachtige vrijdagavond op een Veluwse camping. Therapeut Karel Post loopt met een moker rond. Samen met medehulpverlener Peter van Bergeijk zette hij Top-rope op, om jongens met problemen te helpen. Dit survivalkamp vormt de afsluiting van een twaalfdaags programma dat de vier aanwezige jongens samen met hun vader, of een buddy, doorliepen.
Vandaag liepen de jongens en hun begeleiders 10 kilometer, met hun eigen rugzak. „Het leek wel 50 kilometer”, grijnst Jefta (15). Probleem was de aanwezigheid van een ijzeren kist met daarin alle etenswaren. „Die had tot doel discussie uit te lokken over wie ’m draagt”, vertelt Post. Die discussie kwam er. Filip (12) beweert dat híj hem het meest heeft gedragen. „Ik heb heel hard gewerkt.”
Zo’n opmerking is precies wat Post en Van Bergeijk met de survival beogen: de jongens leren door succeservaringen op te doen. Elk van de vier jongens heeft iets waardoor ze dat hard nodig hebben: een al dan niet vastgestelde ontwikkelingsstoornis of leerprobleem: ADHD, autisme of dyslexie. Ruzies en conflicten braken hun zelfbeeld af. Hun opvoeders vonden het de moeite waard om geld van het persoonsgebonden budget te besteden aan het opdoen van positieve ervaringen.
Jefta, de oudste van het stel, heeft vanavond gekookt: macaroni met ham en prei. Ook draagt hij de verantwoordelijkheid voor de gang van zaken tijdens de maaltijd. Netjes informeert hij of de verslaggever wil mee-eten. „Goed dat je het vraagt”, prijst Van Bergeijk.
„Er zijn niet genoeg lepels en vorken”, constateert Jefta. Hij lost het zelf op. „Ze kunnen ook wel met vork óf lepel eten.” „Heel goed”, complimenteert Van Bergeijk opnieuw. Na het stil gebed schept de puber de borden vol.
De negenjarige Matthias is gebiologeerd door het vuur. Continu probeert hij een houtje eruit te trekken om daarmee in de vlammen te porren. Zijn vader houdt hem goed in de gaten.
Het is gezellig. Jefta plaagt Post met de vraag of diens vrouw niet de borden kan wassen. Samen met Jaap haalt hij de pan van het vuur, voor een tweede bord eten.
De maaltijd verloopt wat. Filip en Matthias proberen de aanhanger van Post te verrijden. Filip beloofde Van Bergeijk eerder deze dag voor hem een slaapplaats naast de kar te maken, in ruil voor een tijdlang dragen van de kist. In overleg met zijn weldoener mag hij de verplaatsing staken. Jaap is onzichtbaar.
Jefta moet moeite doen om de orde rond het kampvuur te handhaven. Inmiddels is Filip druk met de vlammen, en Jefta vindt dat niet goed. Hij lost het op door het jochie te kietelen en zogenaamd te bedreigen. „Ik ga je slaan, hoor.”
Na het dankgebed trekken de vaders met hun zonen en buddy Marten Bosker met Jefta zich terug om de dag te evalueren. Daarbij moeten ze twee complimenten geven en één leerpunt aanreiken.
Bosker prijst zijn pupil met wel drie punten. Hij vindt het met name goed dat Jefta zijn ruzie tijdens de wandeling met Filip niet oploste door te vechten, wat hij vroeger tijdens conflicten deed. In plaats daarvan waarschuwde Jefta –zoals afgesproken– Filip drie keer en ging daarna naar Filips vader. Bosker adviseert Jefta de volgende dag eventueel kliergedrag van Filip helemaal te negeren.
Rond het kampvuur lukt de centrale evaluatie niet zo. Dan confronteert Filips vader zijn zoon met diens gedrag. „Wat vond jij ervan, Jefta?” „Hij begon al aan het begin van de dag te klieren, en als ik dan tien keer gewaarschuwd heb, moet je stoppen. Dat is heel frustrerend voor mij. Als ik je een knots uitdeel, is het te laat.” Filips vader: „Wat vind je daarvan?” Filip: „Raar. Kunnen we pauze houden?”
Post wil nog graag Jaap complimenteren. Jaap had de leiding tijdens de wandeling en stuitte erop dat de andere jongens na 7 kilometer niet meer verder wilden. „Je liet stemmen over de vraag wat de anderen wilden, luisterde naar hen, waarna je besloot dat jullie toch zouden doorgaan. De anderen waren het daar niet mee eens, maar voelden zich toch gehoord. Ik heb ervan genoten hoe jij dit oploste.”
Reageren aan scribent? wijs@refdag.nl
Hulp aan jongens
Top-rope uit Zwolle specialiseert zich in hulp aan jongens met gedragsproblemen, een stoornis (autisme, ADHD, ODD) en/of een lichte verstandelijke handicap.
Waarom aparte hulp aan jongens?}
Karel Post: „Jongens leren anders dan meisjes. Meisjes leren vooral door te praten, jongens meestal door dingen te doen. Peter van Bergeijk en ik benutten dat door de inzet van buitensport.”
Waarom leren jongens vooral door ervaringen?
„Door jongens uit hun gewone omgeving te halen, maken we hen alerter. Daardoor gebruiken ze al hun mogelijkheden, zoals denken, voelen, ruiken. Zodoende blijft het geleerde beter hangen dan wanneer ze een geleerd lesje opdreunen. Zeker bij jongens met opstandig gedrag.”
Welke rol heeft de vader hierin?
„Het liefst hebben wij de vader als buddy bij onze cursussen. Die moet zijn zoon erop wijzen dat die het geleerde ook thuis en op school in praktijk kan brengen. Verder is een belangrijke stelregel: investeer kwaliteitstijd in je zoon voordat hij 12 wordt. Doe samen een activiteit in de natuur die jullie beiden leuk vinden.”
Hoe loopt het met de aanmeldingen?
„Prima. Alleen krijgen steeds meer ouders geen diagnose voor hun kind met een stoornis. Ze lopen daardoor een persoonsgebonden budget mis en kunnen dan deze hulp vaak niet betalen. Terwijl die hulp veel duurder uitpakkende problemen in de toekomst kan voorkomen.”
www.top-rope.nl
