18-11-2002 18:25
| gewijzigd 19-11-2002 07:07
| Redactie politiek
DEN HAAG - Minister Nawijn, lijsttrekker van de LPF, wil dat de doodstraf weer wordt ingevoerd. Hij staat daarin echter volledig alleen. Zelfs de SGP, die de doodstraf in haar beginsel- en verkiezingsprogramma heeft opgenomen, is niet enthousiast over het pleidooi van de bewindsman.
Nawijn bepleit de doodstraf in een interview met het tijdschrift Nieuwe Revu. Hij vindt dat die straf zou moeten gelden voor iemand die „bewúst mensen van het leven berooft, zonder enige reden.” Hij wijst daarbij op het leed van slachtoffers en nabestaanden. „Als je bewust het risico neemt om te moorden en dan daadwerkelijk een leven neemt, ben ik voor een navenante straf, de doodstraf.”
Concreet denkt Nawijn aan iemand als Volkert van der G., verdacht van de moord op Fortuyn. Maar ook aan plegers van zinloos geweld. „Bij zulke figuren denk ik: Welk recht heb jij nog om zelf te leven?” In het NOS-journaal bevestigde Nawijn maandagavond zijn uitspraken in Nieuwe Revu. Later op de avond trok hij ze in een persverklaring echter weer half in door te suggereren nú geen nieuwe wetgeving in Nederland te willen, maar wel discussie over stappen in de toekomst.
Het laatste zou te maken kunnen hebben met de felle reacties die Nawijns pleidooi in politiek Den Haag ogenblikkelijk losmaakte. Zelfs zijn eigen partij, de LPF, liet weten niets in herinvoering van de doodstraf te zien. Fractieleider Herben: „Ik heb ook geen principiële bezwaren, maar er is altijd een kans dat een onschuldige wordt veroordeeld. Dus kan de doodstraf niet. Wel zijn we voor het permanent verwijderen van gevaarlijke individuen uit de samenleving.”
Ook vanuit het kabinet werd Nawijn snel tot de orde geroepen. Volgens premier Balkenende verkondigt hij een „merkwaardig standpunt”, dat „niet past in de Europese rechtspositie.” De CDA-leider vindt dat Nawijn zich meer rekenschap had moeten geven van de verantwoordelijkheid die hij als minister draagt. „Ministers hebben wel enige ruimte, zeker in verkiezingstijd, maar hier past terughoudendheid.”
Balkenende heeft er ook grote moeite mee dat Nawijn voorbeelden noemt van zaken die nog onder de rechter zijn, zoals die van Volkert van der G. en die van Khalid L., die wordt verdacht van het doodslaan van René Steegmans in Venlo. Ook vice-premier Remkes (VVD) reageerde maandag sterk afwijzend op het pleidooi van zijn collega: „De lijsttrekker van de LPF plaatst zich hiermee buiten de discussie.”
VVD-fractieleider Zalm noemt de uitlatingen „echt een stap te ver.” Zijn CDA-collega Verhagen noemt de doodstraf „niet beschaafd.” Volgens hem past deze straf „niet in de Nederlandse normen en waarden.”
PvdA-lijsttrekker Bos spreekt over „een stap terug in de beschaving.” GroenLinks-leider Halsema wil Nawijn zo snel mogelijk ter verantwoording roepen. Ze noemt zijn uitspraken „verschrikkelijk” en „onbeschaafd.”
„Als een staat onderdanen gaat vermoorden, verliest die staat zijn democratische grondslag”, stelt Halsema (GL).
Volgens D66-leider De Graaf is „respect voor het leven het fundament van onze beschaving.” De doodstraf is in 1870 afgeschaft en „we moeten de beschaving niet 130 jaar terugzetten”, meent hij. „In de westerse wereld bestaat de doodstraf niet meer, behalve in de Verenigde Staten en daar werkt het niet, want de criminaliteit is er hoog.”
ChristenUnie-lijsttrekker Rouvoet zegt op te kijken van Nawijns pleidooi. Christelijke politiek sluit de doodstraf volgens hem niet „ten principale” uit, maar hij is wel „buitengewoon huiverig voor onomkeerbare beslissingen.” Rouvoet vindt het „tamelijk onheilspellend” dat dergelijke discussies altijd oplaaien na ernstige incidenten. Volgens hem moeten politici voorzichtig zijn en ervoor waken dat ze niet inspelen op wraakgevoelens van de bevolking.
Ook SGP-leider Van der Vlies is niet enthousiast over het pleidooi van minister Nawijn. De SGP wil de doodstraf „in een bijbels gelegitimeerd rechtsbestel als ultieme straf overwegen”, zo zegt hij, maar ziet er allerminst iets in om dit thema „uit electorale overwegingen het land in te slingeren.”
Eventuele herinvoering van de doodstraf vereist wat Van der Vlies betreft „behoorlijk wat precisie en ernst.” Er is „gigantisch veel voor nodig om de doodstraf in te passen in ons rechtsbestel”, meent hij. De Grondwet is ertegen en verder wil de SGP dat aan belangrijke vereisten wordt voldaan - zoals het al genoemde bijbels gelegitimeerde rechtsbestel. „Als je over al dat soort zaken niet goed nadenkt, wordt een pleidooi voor de doodstraf al snel goedkoop”, aldus Van der Vlies.
