Liveblog Japan: nucleaire dreiging, aardbeving en tsunami

15.45 uur – De problemen met de kerncentrale Fukushima I in Japan lijken zich te stabiliseren. Dat heeft de Amerikaanse toezichthouder op de kerncentrales laten weten. De toezichthouder bereidt zich wegens de problemen in Japan voor op extra inspecties in de Amerikaanse centrales. De Franse toezichthouder ASN verwacht dat de gevolgen van de nucleaire problemen in Japan „tientallen decennia” voelbaar zullen zijn. De uitstoot van radioactiviteit uit de centrale Fukushima I „is nu belangrijk en duurt voort”, zei het hoofd van ASN, André-Claude Lacoste maandag tegen de pers. „Wij moeten aannemen dat Japan er nog lang mee bezig zal zijn de gevolgen onder controle te houden”, meent hij. De uitstoot komt gedeeltelijk voort uit het bewust laten ontsnappen van stoom en gas, waarin zich radioactieve deeltjes bevinden. (ANP)

14.47 uur – Der Spiegel toont een video waarop te zien is hoe een schip van de Japanse kustwacht de golven van de tsunami neemt.

14.30 uur – De Nissan-fabrieken in Japan zijn weer actief, meldt AutoWeek. Vanaf vandaag maakt de fabrikant weer onderdelen, later deze week wordt ook de productie van auto’s weer opgestart.

14.20 uur – Het toeristenseizoen in Japan, dat traditioneel in maart begint wanneer de kersenbloesem uit de knop komt, kent dit jaar door de aardbeving, tsunami en de daaruit voortvloeiende problemen met de kernreactoren, een uiterst moeizame start.

Buitenlandse bezoekers zeggen massaal hun geplande reizen af, met alle gevolgen van dien voor de Japanse economie.

13.32 uur – Nederlanders die in Japan verblijven, hebben een eigen facebookpagina in het leven geroepen om elkaar op de hoogte te houden van de ontwikkelingen, zo is te lezen bij de Volkskrant.

13.25 uur – Tien dagen na de verwoestende aardbeving en de daaropvolgende tsunami is in het noordoosten van Japan de wederopbouw begonnen. In Rikuzentakata krijgen de eerste tijdelijke huizen vorm. De panden worden gebouwd naast een school, die dienst doet als opvangcentrum voor vluchtelingen.

13.03 uur – De Verenigde Staten stellen kaliumjodide beschikbaar voor alle Amerikanen in overheidsdienst die in de omgeving van de kerncentrale Fukushima I wonen, waar een nucleair ongeval gaande is. Dat heeft het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken maandag bekendgemaakt. Bij kernsplijting komt als bijproduct radioactief jodium vrij. Als zich dat ophoopt in de schildklier, kan dat kanker veroorzaken. De ophoping van radioactief jodium kan worden voorkomen door de schildklier te verzadigen met een minder schadelijke vorm van jodium. Daarvoor kan kaliumjodide worden toegediend.

12.27 uur – Ook uit reactor nummer 2 komt weer rook.

11.37 uur – De Gereformeerde Zendingsbond in de Protestantse Kerk in Nederland stelt zijn bankrekeningnummer 69.07.62.445 open voor giften voor Japan. Dat liet de bond maandag weten.

11.28 uur – Boven het Japanse nucleaire complex Fukushima I heeft maandag enkele uren een grijze rookwolk gehangen. Medewerkers zijn tijdelijk geëvacueerd uit de omgeving van reactor nummer 3. Dat meldde energiebedrijf Tepco, dat de kerncentrale beheert. Het stralingsniveau rond de kerncentrale is sinds de rookontwikkeling werd gesignaleerd niet verder gestegen. Dat blijkt uit metingen van het Japanse agentschap voor de veiligheid van kernenergie. Volgens de Japanse premier Naoto Kan gaat de situatie in Fukushima I langzaam maar zeker vooruit.

11.03 uur – Het Japanse ministerie van buitenlandse zaken meldt dat er nog ongeveer 500 buitenlanders vermist worden in Japan. De nieuwszender NHK laat het verhaal zien over de dochter van Jean en Andy Anderson uit Richmond, Virginia.

10.06 uur – Het financieel-economisch blog Zero Hedge meldt dat de Japanse nieuwszender NHK zondag zei dat er water uit de reactoren gelekt is naar de oceaan.

09.58 uur – Boven het Japanse nucleaire complex Fukushima I hangt maandag een grijze rookwolk. Medewerkers zijn geëvacueerd. Dat meldde energiebedrijf Tepco, dat de kerncentrale beheert. „Door dit probleem heeft het bedrijf besloten de medewerkers tijdelijk weg te halen, en ondertussen de toestand in de centrale te controleren”, aldus een woordvoerder van Tepco. „We hebben medewerkers geëvacueerd uit de omgeving van reactor 3, niet uit de hele centrale.” De rookwolk is volgens technici niet het gevolg van pogingen om de stroom te herstellen in de kerncentrale. In de zwaar beschadigde reactors 3 en 4 worden testen gedaan om te zien of de stroom weer kan worden aangesloten.

09.44 uur – De angst voor de gevolgen van de nucleaire ramp in Japan blijft het Aziatische land beheersen. De Japanners maken zich niet alleen zorgen over mogelijk besmet voedsel en water, maar ook over de regen. Die kan ervoor zorgen dat radioactieve stoffen neerslaan op de grond. Lees hier een samenvatting van de gebeurtenissen van dit weekend.

09.19 uur – Problemen in Japan uitgelegd aan kinderen door middel van een YouTube filmpje met Nuclear Boy in de hoofdrol.

08.04 uur – De Wereldgezondheidsorganisatie WHO maakt zich zorgen over de vondst van radioactief besmet voedsel in Japan. „Het is duidelijk een ernstige situatie”, aldus Peter Cordingley van de WHO maandag. „Het is veel ernstiger dan we dachten in de eerste dagen na de ramp, toen we dachten dat de problemen tot 20 of 30 kilometer beperkt zouden blijven.” In Japan hebben de autoriteiten sinds de ramp in kerncentrale Fukushima I besmette groenten, melk en water aangetroffen. In de regio is angstig op de berichten gereageerd, hoewel de autoriteiten stellen dat de niveaus van besmetting niet gevaarlijk zijn.

06.54 uur – De Stichting Veilige Haven waarschuwt werknemers in de Nederlandse havens op te passen voor containers en schepen die uit Japan komen. De stichting houdt zich bezig met veiligheid en gezondheid in de Nederlandse zeehavens en is in 2008 opgericht na onderzoeken van FNV Bondgenoten naar arbeidsveiligheid.

Tokio, op 200 kilometer van het rampgebied, is een „belangrijke, zo niet de belangrijkste (container)haven van Japan. Het vaste land van China maar ook de westkust van Amerika kunnen last krijgen van de radioactiviteit uit Japan en ook zal Europa niet worden overgeslagen”, staat op de website van de stichting. „Eén container zal geen ernstige problemen veroorzaken maar een heleboel containers met afzender Japan en op één rek veroorzaken cumulatief een mogelijke te grote concentratie.”

05.07 uur – De druk in de zwaarbeschadigde reactor 3 in de kerncentrale Fukushima I is weer opgelopen. De reddingswerkers die uit alle macht proberen controle over de kerncentrale te krijgen overwegen de druk te verminderen door de reactor weer te ontluchten door stoom vrij te laten. Dat heeft de Japanse nucleaire waakhond maandag bekendgemaakt. De druk was eerder gestabiliseerd door de reactor met water te besproeien. In reactor 3 ligt het zeer gevaarlijke plutonium opgeslagen.

05.05 uur – Bewoners in de omgeving van kerncentrale Fukushima I mogen op last van de overheid geen leidingwater meer drinken, omdat er een hoge concentratie radioactief jodium in het water is aangetroffen. Dat berichtte het Japanse persbureau Kyodo maandag.

Eerder werd al radioactief jodium in kraanwater in Tokio gemeten, maar dit lag onder het wettelijk toegestane maximum. De Japanse nucleaire waakhond stelde maandag dat van de duizenden tonnen water die gebruikt zijn om de reactors te koelen er „niet veel” water in de grond is gelekt. Ook het zeewater van de Grote Oceaan wordt in de gaten gehouden, omdat er mogelijk een „zeer kleine hoeveelheid” radioactief water in zee is gelopen.

Maandag 21 maart 03.16 uur – De helft van de ongeveer driehonderd Japanse reddingswerkers, die in de kerncentrale in Fukushima een nucleaire crisis bestrijden, zal overlijden. Ze zullen sterven aan acute stralingsziekte. Dat stelt de gerenommeerde Duitse stralingsdeskundige Edmund Lengfelder maandag in de Duitse krant Frankfurter Rundschau. „Als een groep twaalf uur aan een dergelijke dosis straling wordt blootgesteld, zal 50 procent daarvan een acute stralingsdood sterven”, aldus Lengfelder. De andere helft ziet zijn levensverwachting sterk teruglopen en heeft een groter risico op kanker. „Ze worden opgeofferd voor een hoger doel.” Lengfelder waarschuwt ook voor de gevolgen van het neerslaan van radioactief materiaal in zee. Vissen krijgen de gevaarlijke stoffen binnen. Wanneer die dan weer opgegeten worden door mensen, kan dat fatale gevolgen hebben. „Nooit meer sushi eten”, meent Lengfelder.

Zondag 21 maart 10.01 uur – Een 16-jarige scholier en een 80-jarige vrouw zijn zondag door reddingswerkers levend onder het puin van de stad Ishinomaki gehaald. Dat is negen dagen nadat de aardbeving en vloedgolf het noordoosten van Japan troffen en de kuststreek verwoestten. De twee werden erg verzwakt maar bij bewustzijn aangetroffen. Beiden zijn in een ziekenhuis opgenomen, berichtte de publieke omroep NHK.

09.20 uur – De druk in de reactor 3 van de zwaar beschadigde Japanse kerncentrale Fukushima I is zondag gestabiliseerd. Dit berichtte het Japanse persbureau Kyodo op gezag van de exploitant van de centrale, de elektriciteitsmaatschappij Tepco. Tepco liet weten dat de reactor dertien uur lang met water is besproeid. Dat heeft er waarschijnlijk toe geleid dat de reactor niet verder wordt verhit.

De toestand in reactor 3, die plutonium bevat, geldt nu als de gevaarlijkste. De stabilisering is goed nieuws voor de ploegen die sinds de verwoestende aardbeving en vloedgolf van vrijdag 11 maart controle proberen te krijgen over de gehavende kerncentrale uit de jaren zeventig.

05.56 uur – Het officiële aantal doden en vermisten door de aardbeving en tsunami in Japan is zondag de grens van 20.000 gepasseerd. Het officiële dodental staat op 8133, terwijl 12.272 mensen worden vermist. Dat heeft de politie van het Oost-Aziatische land bekendgemaakt.

05.07 uur – Ruim een week na de verwoestende aardbeving en tsunami komen uit het rampgebied de eerste berichten van plunderingen binnen. Dit heeft de Japanse politie zondag gemeld.

De Japanse volksaard is doorgaans erg gedisciplineerd en stoïcijns. Sociologen hebben de Japanse maatschappij beschreven als een van de meest stabiele samenlevingen ter wereld. De meeste Japanners in het rampgebied hebben hun lot dan ook kalm en geduldig ondergaan.

17.54 uur – Ruim 150 mensen hebben zaterdag in de Oude Lutherse Kerk in het centrum van Amsterdam „een kaars gebrand voor volk en aarde van Japan.” De kerk organiseerde in de middag een stille inloop voor Japan. Iedereen mocht binnenlopen om stil te zijn, te bidden, te mediteren of een bloem neer te leggen voor de slachtoffers van de aardbeving en tsunami ruim een week geleden. Ook konden mensen geld doneren voor noodhulp via het Rode Kruis. „De onbeschrijfelijke gebeurtenissen in Japan raken ons allemaal”, aldus pastor Marieke Brouwer van de lutherse gemeente. „In al onze machteloosheid en verwarring kunnen we toch iets doen.”

14.17 uur – Er zijn naar schatting 45.000 mensen geëvacueerd uit de omgeving van de kerncentrale. De provincie Fukushima beslaat bijna 14.000 vierkante kilometers en ligt ten noordoosten van Tokio.

13.37 uur – Google Sketchup heeft modellen van de kerncentrales in Japan gepubliceerd, zo meldt De Pers. Om de modellen te bekijken is wel een plugin van Google Earth nodig.

13.22 uur – Japan overweegt de verkoop van voedselproducten uit de Japanse prefectuur of provincie Fukushima te verbieden. Aanleiding is de vondst van radioactief jodium in onder meer melk en groenten. Dit heeft het Internationaal Atoomenergie Agentschap (IAEA) zaterdag bekendgemaakt. Radioactief jodium heeft volgens het IAEA een levensduur van circa acht dagen. De risico’s voor de gezondheid zijn daarom van korte duur, aldus de nucleaire waakhond.

12.45 uur – Technici van het Japanse elektriciteitsbedrijf Tepco hebben zaterdag stroomkabels bevestigd aan de reactoren 1 en 2 van de beschadigde kerncentrale Fukushima I. De maatregel is een belangrijke stap op weg naar het herstel van de koelsystemen van de reactoren. Een woordvoerder van het Japanse agentschap voor atoomenergie zei dat de elektriciteit bij de twee reactoren nog niet werkt. Als de elektriciteit is hersteld, is het nog niet zeker dat de koelsystemen van de reactoren weer werken.

12.03 uur – Het aantal slachtoffers als gevolg van de aardbeving en tsunami in Japan, is bijgesteld, zo meldt de BBC. De Japanse politie zegt dat er 7.348 mensen zijn overleden en 10.947 mensen worden vermist.

11.30 uur – BBC meldt dat Japan vanochtend weer is getroffen door een aardbeving, met een kracht van 6,1 op de schaal van Richter. Het epicentrum lag dichtbij de kerncentrales in Fukushima. In Tokio is de beving gevoeld. Er zijn geen nieuwe berichten over schade en gewonden, aldus de Japanse nieuwszender NHK. Japan is sinds 11 maart opgeschrikt door honderden naschokken.

10.28 uur – In het Japanse rampgebied worden nog altijd meer dan 10.000 mensen vermist. Hen terugvinden is een zwaar en lang proces voor familieleden die hen zoeken, schrijft RD-correspondent Kjeld Duits.

10.22 uur – De Japanse overheid gaat het bedrijfsleven helpen met noodkredieten tot een bedrag van 10 biljoen yen (90,7 miljard euro). Dat moet ervoor zorgen dat de ondernemingen de komende tijd kunnen blijven draaien ze helpen met het herstellen van de schade. Dat meldde de Japanse zakenkrant Nikkei. De Japanse overheid heeft een speciaal noodfonds voor het geval dat natuurrampen of andere gebeurtenissen de economie dreigen te ontregelen.

10.17 uur – De Japanse ds. Tomohiro Ishihara bracht op de dag van de aardbeving en de tsunami vele uren achter de computer door. Hij en zijn vrouw probeerden vanuit hun huis in Apeldoorn op de hoogte te blijven van de situatie in hun vaderland. „Ik weet niet wat God precies zegt door deze ramp. Laten we voorzichtig zijn met de tsunami te duiden als een teken van de eindtijd.” (Reformatorisch Dagblad)

09.15 uur – De problemen bij de Fukushima 1-centrale dreigden deze week dramatisch uit de hand te lopen. Een tsunami van 10 meter hoog bleek voldoende om de centrale fors in de problemen te brengen, terwijl hij overal op berekend zou moeten zijn. De Franse toezichthouder ASN spreekt inmiddels van de op een na ergste kernramp ooit. Opnieuw laait de discussie op of kernenergie nog wel veilig te noemen is. Vandaag in het Reformatorisch Dagblad.

09.00 uur – Borssele ligt niet wakker van zijn kerncentrale. Ook niet na de verwoestende beelden van exploderende reactoren in Japan. „Ik ga wél jodiumpillen halen.” Zaterdag in het Reformatorisch Dagblad.

04.35 uur – Het eerder zaterdag verspreide verhaal over een Japanse man die na acht dagen uit het puin is gered, blijkt onjuist. De verwarde man, die niet spreekt, had na de verwoestende aardbeving een week in een opvangcentrum gezeten en was volgens zijn familie vrijdag naar huis teruggekeerd om op te ruimen, aldus persbureau Kyodo.

03.55 uur – In het noordoosten van Japan is zaterdag een jonge man levend onder het puin vandaan gehaald, acht dagen na de verwoestende aardbeving. Dit heeft het tv-station NHK gemeld op gezag van de strijdkrachten. De man, ene Katsuharu Moriya, werd gered in de stad Kesennuma in de prefectuur Miyagi, een van de zwaarst getroffen streken. De man verkeert in een stabiele fysieke conditie. Psychisch is hij behoorlijk aangeslagen: Moriya verkeert in een shocktoestand en is niet in staat om te praten.

03.14 uur – Exploitant Tepco heeft zaterdag de maximaal toegestane stralingsdosis voor reddingswerkers bij de gehavende Japanse kerncentrale Fukushima I met 50 procent verhoogd.

De grens lag tot nu toe bij 100 millisievert per dienst, maar dat werd regelmatig overschreden. Daarom is de limiet nu op 150 millisievert per inzet gesteld. De Japanse tv liet zaterdag opnieuw beelden zien van witte rook of stoom die uit de centrale opstijgt. Er wordt met man en macht gewerkt om de koeling in de diverse reactoren weer op orde te krijgen. Bij reactor 2 hopen de reddingswerkers in de loop van de dag de pompen voor het koelwater weer aan te kunnen sluiten op de elektriciteitsvoorziening. Brandweerlieden hebben zaterdag 90 ton water gesproeid op reactor 3 om hem te koelen. In reactor 5 is het gelukt de pompen voor het koelwater in te schakelen.

00.42 uur – Volgens Yukiya Amano, het hoofd van het Internationale Atoomenergieagentschap (IAEA), is het „een race tegen de klok” om een meltdown te voorkomen in de beschadigde kerncentrale Fukushima I. Dat zei hij zaterdag direct na een gedetailleerde briefing, nadat hij was aangekomen in Japan. Eerder noemde hij de situatie rondom de Japanse kerncentrale al „zeer ernstig”. Intussen groeit de neiging in Fukushima om de kernreactors in beton te gieten, ondanks dat het IAEA aangeeft dat er voor de tweede dag op rij „geen significante verslechtering” heeft plaatsgevonden rondom de situatie van de oververhitte reactors.

Ook Ben Ale, hoogleraar Veiligheidskunde van de TU Delft, pleitte vrijdag voor het volgieten van de kerncentrale met beton. Dit wordt ook wel de ‘Tsjernobil-oplossing’ genoemd. In het Oekraïense Tsjernobil is de beschadigde reactor, na de kernramp in 1986, eveneens in een betonnen sarcofaag gegoten.

Lees hier het liveblog van vrijdag 18 maart.