Liveblog Japan, donderdag 17 maart: nucleaire dreiging, aardbeving en tsunami

3.56 uur – De aardbeving en de tsunami die Japan vrijdag een week geleden troffen, hebben geleid tot bijna 17.000 doden en vermisten. Dat heeft de Japanse politie vrijdag bekendgemaakt. De autoriteiten hebben inmiddels 6405 doden geïdentificeerd. Zeker 10.259 mensen worden nog vermist. Ruim 2400 mensen raakten gewond. De verwachting is dat het dodental nog verder oploopt.

3.17 uur – De radioactieve straling vlakbij de Japanse kerncentrale Fukushima I heeft vrijdagochtend een nieuwe piek bereikt. De straling bereikte een niveau van twintig millisieverts per uur, meldden Amerikaanse media vrijdag. Dat is duizend keer meer dan een röntgenapparaat.

Bij drie van de reactoren van de kerncentrale stijgt witte, radioactieve rook op. Dat kan duiden op een nieuwe explosie. Wetenschappers blijven koortsachtig bezig om te voorkomen dat de nucleaire crisis zich verder verergert rondom de beschadigde reactoren.

Vrijdag 18 maart, 01.56 uur –Uit drie reactoren van de zwaar gehavende kerncentrale Fukushima I in het noordoosten van Japan stijgt opnieuw stoom of witte rook op. Dat heeft het Japanse veiligheidsagentschap voor kernenergie vrijdag gemeld. Het is nog onduidelijk wat de oorzaak is van de rook- of stoomwolken en of die duiden op een nieuwe verslechtering van de situatie. De kerncentrale kampt met grote problemen sinds vorige week de koelsystemen uitvielen als gevolg van een zware aardbeving en een tsunami die daarop volgde.

Donderdag 17 maart, 22.04 uur – Een filmpje bij Reuters geeft een overzicht van de gebeurtenissen in Japan van afgelopen week.

21.20 uur – Frankrijk verkoopt alleen nog kernreactors aan landen die genoeg technische kennis in huis hebben en de capaciteit hebben om te handelen in het geval van een crisis, zoals bij de Japanse aardbeving en tsunami. Dat zei de Franse premier François Fillon donderdag. „We exporteren alleen nucleaire reactors naar landen die een bepaald niveau van ontwikkeling hebben bereikt en die de mogelijkheid hebben om te gaan met crises zoals we die nu in Japan zien”.

21.09 uur – De Amerikaanse president Barack Obama heeft opdracht gegeven om alle kerncentrales in de Verenigde Staten te onderzoeken op eventuele veiligheidsrisico’s. Obama zei dat de VS willen leren van het nucleaire ongeluk dat Japan momenteel in zijn greep houdt.

21.00 uur – Een filmpje bij de NOS geeft een overzicht van de pogingen die donderdag gedaan worden om de situatie bij kerncentrale Fukushima onder controle te krijgen.

20.18 uur – Familieleden van Amerikaanse militairen die op het Japanse hoofdeiland Honshu gestationeerd zijn, mogen het land verlaten. Dat meldde het Pentagon donderdag. De familieleden mogen terugkeren vanwege de problemen met de grote kerncentrale Fukushima I. Het gaat om in totaal ongeveer 20.000 mensen.

18.55 uur – Japanse ingenieurs zijn erin geslaagd om een elektriciteitskabel te leggen naar reactor 2 van de geplaagde kerncentrale Fukushima I. De autoriteiten hebben dat vrijdag aan het Internationaal Atoomenergie Agentschap (IAEA) laten weten.

De pogingen om de geplaagde kerncentrale Fukushima I te stabiliseren, concentreerden zich donderdag op het herstellen van de energievoorziening. Die moet de koelingssystemen van de centrale weer op gang brengen. Ondertussen stortten militaire helikopters vele honderden tonnen water op de gehavende Japanse kerncentrale om de beschadigde reactoren te koelen. De verwachting is dat de elektriciteitsvoorziening van reactor 2 op gang wordt gebracht zodra de nabijgelegen reactor 3 voldoende gekoeld is.

18.16 uur – Vanwege de problemen bij de Japanse kerncentrale Fukushima I verplaatst Duitsland tijdelijk zijn ambassade. De diplomatieke post gaat van Tokio naar Osaka, 600 kilometer naar het zuidwesten. Dat heeft het ministerie van Buitenlandse Zaken in Berlijn donderdag laten weten.

18.13 uur – Niet alle 143 Europese kerncentrales zullen slagen voor de stresstest die bedoeld is om de veiligheid van de reactors vast te stellen. De reactors zullen niet allemaal aan de hoogste veiligheidsnormen voldoen. Deze verwachting uitte Europees Commissaris Günther Oettinger (Energie) donderdag. Als een centrale zakt voor de omvangrijke veiligheidscontrole, zal de Europese Commissie (het dagelijks bestuur van de unie) de betrokken lidstaat adviseren de reactor uit te schakelen.

17.58 uur – De situatie in de Japanse kerncentrale Fukushima I is „redelijk stabiel”, vergeleken met een dag eerder. Dat heeft een hoge functionaris van het Internationaal Atoomenergie Agentschap (IAEA) donderdag gezegd. De functionaris, Graham Andrew, zei echter ook dat „het nog steeds mogelijk is dat de situatie verslechtert”.

17.39 uur – De groothandelsprijzen voor Nederlandse elektriciteit zijn de afgelopen dagen in hoog tempo gestegen. Grote afnemers van energie betalen 20 procent meer voor gas en elektriciteit dan voor de ramp in Japan, zo blijkt uit cijfers van energieveiling APX-Endex. Blijven de prijzen hoog, dan ziet de consument dit op de langere termijn terug op zijn energierekening.

17.30 uur – President Barack Obama zal later vandaag een toespraak houden over de situatie in Japan. Dat maakte hij bekend aan journalisten, meldt Reuters.

16.48 uur – Kerken in Nederland zetten zich in voor Japan. „We delen onze perplexheid en verbijstering met jullie.” Dat heeft de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) donderdag in een brief aan Japanse partnerkerken geschreven. „We zijn overweldigd door de beelden van de zee die het land met een enorm golf heeft overspoeld.” De PKN schrijft verder dat het haar kerkgemeentes- en leden zal oproepen Japan te herdenken in de gebeden.

16.40 uur – De aardbeving en de tsunami die Japan afgelopen vrijdag troffen, hebben geleid tot meer dan 15.000 doden en vermisten. Dat heeft de Japanse politie donderdag bekendgemaakt. De autoriteiten hebben inmiddels 5692 doden geïdentificeerd. Meer dan 9500 mensen worden nog vermist. Ruim 2400 mensen raakten gewond. De verwachting is dat het dodental nog verder oploopt.

16.32 uur – Beide vluchten naar Japan vanaf Schiphol waren donderdag volgeboekt, ondanks de situatie in een deel van het land. Er waren wel annuleringen, maar die plekken worden weer opgevuld door andere reizigers, zo liet een KLM-woordvoerster weten. Het lijkt erop dat bijna alleen Japanners of Nederlanders met een Japanse achtergrond nog naar Tokio vliegen: zakenmensen, toeristen en personen die hun familie opzoeken. Op het vliegveld waren donderdag geen Nederlanders te vinden die op een vlucht naar Tokio stapten. Degenen die naar Japan gingen, wonen in het westen en zuiden van het land of bezoeken daar familie. Het door de aardbeving en tsunami getroffen gebied ligt in het noordoosten.

15.40 uur – De schade veroorzaakt door de zware aardbeving in Japan vorige week kan oplopen tot 10 biljoen yen (91,4 miljard euro), ofwel 2 procent van het bruto binnenlands product (bbp) van het land. Dat heeft de Amerikaanse bank Citigroup becijferd in een donderdag gepubliceerd rapport.

15.16 uur – Waterkanonnen van het Japanse leger zijn er donderdag in geslaagd reactor 3 van de geplaagde kerncentrale Fukushima I af te koelen. De straling rond het complex blijft echter onverminderd hoog. Dat heeft de eigenaar van de kerncentrale, het bedrijf Tepco, laten weten aan het Japanse persbureau Kyodo. De autoriteiten richten zich op reactor 3, omdat daar het zeer gevaarlijke plutonium is opgeslagen.

14.30 uur – De topman van het Internationaal Atoomenergie Agentschap (IAEA) wil zelf gaan kijken bij de in grote problemen verkerende kerncentrale Fukushima I in Japan. Dat zei Yukiya Amano, zelf een Japanner, donderdag op het vliegveld van Wenen kort voor zijn vertrek naar Japan.

14.26 uur – Japan gaat het voedsel controleren op radioactiviteit. Dat heeft het ministerie van Volksgezondheid in Tokio donderdag bekendgemaakt. Door de problemen bij de kerncentrale Fukushima I, waar straling is vrijgekomen, groeit de angst voor een nucleaire besmetting.

13:52 uur –De Duitse bondskanselier Angela Merkel streeft ernaar Duitsland sneller onafhankelijk te maken van kernenergie. „We willen het tijdperk van duurzame energie zo snel mogelijk bereiken]”, aldus Merkel volgens de BBC.

13:48 – Het Japanse energiebedrijf Tepco, exploitant van de geplaagde kerncentrale Fukushima I, legt de bouw van kernreactoren op een ander complex stil. Dat heeft een woordvoerder van het bedrijf laten weten aan het Japanse persbureau Kyodo. Tepco ligt onder vuur, omdat zijn centrale Fukushima I niet bestand bleek tegen zware aardbevingen.

13:34 uur – Japan begint met waterlozingen boven reactor 2 van de kerncentrale in Fukushima, meldt het persbureau Reuters.

13:05 uur – Het aantal slachtoffers van de aardbeving en tsunami die Japan afgelopen vrijdag troffen, blijft stijgen. De autoriteiten hebben inmiddels 5457 doden geïdentificeerd. Het aantal vermisten steeg naar 9508. Die cijfers heeft de Japanse politie donderdag bekendgemaakt, zo meldt het ANP.

12:50 uur – Japan krijgt hulp uit het buitenland bij het bestrijden van de problemen bij kerncentrale Fukushima I. Frankrijk stuurt 95 ton borium naar Japan en Zuid-Korea bereidt een levering van 52 ton voor. Dat maakten de beide landen donderdag bekend.

Borium is essentieel voor de reddingswerkers in de centrale. Wanneer het element wordt gemengd met zuurstof en waterstof ontstaat boorzuur. Die stof gaat kettingreacties in kernreactoren tegen. Als dat proces wordt gestopt, kan de temperatuur in de reactoren dalen.

12:45 uur – Lees hier een samenvatting van het nieuws over de situatie rond de kerncentrale.

12:15 uur – RD-correspondent Kjeld Duits bevindt zich in het rampgebied in Japan en doet vandaag verslag vanuit Yamagata.

12:00 uur – Lees hier het verhaal over nucleair deskundigen die Japan uit alle macht proberen te behoeden voor een nog grotere nucleaire ramp.

11.35 uur – Het sproeien met een waterkanon van reactor 3 van de gehavende Fukushima kernreactor is donderdagmorgen enige tijd gestaakt, meldt persbureau Reuters. Er was te veel straling rond het complex. Het koelen van reactor 3 heeft hoge prioriteit omdat daarin plutonium-239 zit. Dit is de meest kankerverwekkende radioactieve stof en bovendien ook giftig. Vooral door inademing kunnen plutoniumdeeltjes het lichaam binnendringen. Het vrijkomen van plutoniumdeeltjes is door de Japanse autoriteiten tot nu toe niet gemeld. Stralingsmeters richten zich echter op gammastraling. Zij detecteren geen alfa- en bètastraling. Plutoniumdeeltjes geven harde alfastraling af.

11:32 uur – De Japanse politie is vanwege het hoge stralingsniveau niet in staat een waterkanon in te zetten om de kerncentrale van Fukushima te helpen afkoelen, meldt de nationale tv-znder NHK volgens het persbureau AFP.

11:12 uur – De voorzitter van het Japanse Hogerhuis heeft gesuggereerd dat het land moet overwegen de aandelenbeurs een week te sluiten, zo meldt het persbureau Kyodo.

10:57 uur – Het opzienbarende verhaal van Akiko Kosaka, een student in Californië. Zij vond haar familie terug via YouTube. Lees er meer over op het blog van nrc.next

10:45 uur – Skype is bewogen met de getroffen families in Japan. Om hen te helpen verleent Skype vrije toegang tot het internet in Japan via wifi tot 19 maart. Op deze manier kunnen mensen in het rampgebied in contact te komen met elkaar.

10:30 uur – Bekijk hier de actuele beelden via de Japanse nationale omroep NHK.

10:11 uur – Lees hier een samenvatting van het nieuws over de situatie rond de kerncentrale.

09:54 uur – China heeft Japan gevraagd „tijdig en nauwkeurig” informatie te verstrekken over de problemen met de nucleaire reactoren. Dat heeft een woordvoerster van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken donderdag gezegd. De zegsvrouw verweet Tokio overigens geen gebrek aan openheid, aldus het ANP.

09:41 uur – Een woordvoerder van de Japanse regering, Yukio Edano, ontkent dat de autoriteiten informatie achterhouden over de situatie bij de kerncentrales. Alle informatie wordt doorgespeeld aan de VS, hoewel er een tijdsvertraging in kan zitten, wat vooral het geval was rond reactor 4, aldus Edano tegenover de BBC.

09:32 uur – De Japanse regering heeft de bevolking donderdag opgeroepen het energieverbruik te verminderen om stroomuitval op grote schaal te voorkomen. Het evenwicht tussen vraag en aanbod is al erg wankel, stelde de minister van Economie en Handel, Banri Kaieda, zo meldt het ANP.

09:25 uur – Lage concentraties radioactieve deeltjes bewegen zich in oostwaartse richting van Fukushima richting Noord-Amerika zegt een Zweedse fuctionaris Lars-Erik de Geer, tegenover Reuters. Hij benadrukt dat er geen gevaar is voor de volksgezondheid.

09:18 uur – Zo’n 850.000 huishoudens in het noorden zitten nog steeds zonder stroom terwijl de temperatuur het vriespunt nadert. Dat beweert het elektriciteitsbedrijf Tohuku. Volgens de regering in Tokio hebben zeker 1,5 miljoen huishoudens nog geen stromend water, aldus de BBC.

8:40 uur – De schade van de natuurrampen in Japan leidt niet tot een grote vertraging van de economische groei in het land. Dat zei de Japanse minister van Economische Zaken Kaoru Yosano donderdag, zo meldt het ANP. De kosten van de productie die momenteel verloren gaat, worden volgens de minister gecompenseerd door de toename van bouwactiviteiten als de wederopbouw begint.

08:30 uur – De voorzitter van de Amerikaanse nucleaire veiligheidscommissie, Gregory Jaczko, vreest dat de schade aan reactor 4 in de Fukuskima kerncentrale ernstiger is dan Tokio erkent, zo blijkt uit een verklaring tegenover het congres, gisteren. Hij adviseert Amerikanen op grotere afstand van de centrale te blijven dan de Japanse autoriteiten adviseren, zo meldt de New York Times vanmorgen.

Volgens Jaczko is er weinig tot geen water meer in het bad met gebruikte splijtstaven waardoor er veel radioactiviteit kan vrijkomen. We geloven dat de stralingsniveaus extreem hoog zijn.”

Zijn bewering wordt tegengesproken door Hajime Motojuku, woordvoerder van Tokyo Electric, de eigenaar van de centrale. “We kunnen niet naar binnen kijken, maar we houden de omgeving goed in de gaten. Er is geen sprake van een extreme situatie.”

De Amerikaanse uitlatingen lijken er volgens de New York Times op te wijzen dat er wrijving is ontstaan tussen Japan en de VS over de gang van zaken bij de ramp.

08:18 uur – Het officiële dodental in Japan door de aardbeving en tsunami is donderdag tot 5321 opgelopen. Het aantal vermisten steeg naar 9329. Dat heeft de Japanse politie laten weten. Enkele uren eerder had de politie een dodental van 5178 gemeld. Bijna 2400 mensen zijn door de natuurramp gewond geraakt, aldus het ANP.

08:17 uur – China heeft de goedkeuring voor de bouw van nieuwe kerncentrales tijdelijk opgeschort, meldt de BBC.

07:41 uur – Het aantal compleet of gedeeltelijk verwoeste gebouwen is volgens de Japanse rampendienst de 100.000 gepasseerd.

07.30 uur – Ook Rusland is begonnen met het evacueren van landgenoten uit het bedreigde gebied, meldt de NOS. Het gaat om diplomaten en andere burgers in de buurt van Fukushima. Ook op het Russische eiland Sachalin, dat grenst aan Japan, staan veel mensen te wachten op vliegvelden die hen naar het vasteland kunnen brengen.

06:07 uur – De stemming in de hoofdstad Tokio is veel rustiger dan gebruikelijk, aldus BBC-correspondent Tim Willcox. Veel mensen blijven binnen terwijl anderen naar het zuiden van Japan trekken.

05:54 uur – Het stralingsniveau blijft onveranderd ondanks de inzet van de waterhelikopters, meldt de BBC.

04:36 uur – Het totale aantal doden en vermisten in Japan als gevolg van aardbeving en tsunami is donderdag opgelopen tot boven de 13.000, meldt het ANP. Waarnemers gaan ervan uit dat het uiteindelijke dodental nog veel hoger kan liggen. Volgens de politie is de dood van 5178 mensen inmiddels bevestigd. Het officiële aantal vermisten is 8606.

Donderdag 17 maart, 03:00 uur – Twee militaire helikopters zijn donderdag begonnen met het storten van tonnen water op de gehavende Japanse kerncentrale Fukushima I. De operatie stond eigenlijk al gepland voor woensdag, maar werd afgelast omdat de radioactiviteit te hoog was. Na metingen donderdag werd de operatie wel veilig genoeg geacht voor de piloten.

Het is de bedoeling dat grote hoeveelheden zeewater en boorzuur de beschadigde reactoren koelen en nucleaire kettingreacties tegengaan. Ook moet worden voorkomen dat de brandstofstaven niet meer met water bedekt zijn.

Woensdag 16 maart – Lees hier de liveblog van woensdag 16 maart.

Dinsdag 15 maart – Lees hier het vijf dagen tellende liveblog sinds vrijdag 11 maart 2011.