”Vastgoed? Dat zit vast niet goed!” Eerst blijken directeuren van een pensioenfonds en een projectontwikkelaar met vastgoedtransacties miljoenen in eigen zak te hebben geharkt. Dan weer koopt een woningcorporatie de ss Rotterdam voor 6 miljoen euro. Vervolgens blijkt het project zo’n 180 miljoen te kosten.
En alsof de bouwfraude nooit is opgehouden, vallen FIOD-ECD en rijksrecherche bij een Limburgs bouwbedrijf en diverse gemeenten binnen om administratie en ambtenaren op te halen. Als klap op de vuurpijl is daar een directeur van een Amsterdamse woningcorporatie die zichzelf bonussen toekende en van een aannemer een tweede huis in Spanje kreeg. Vervolgens blijkt hij zich ook nog rond te laten rijden een dure Maserati.
Inmiddels spenderen de getroffen bedrijven vele duizenden, zo niet tonnen euro’s om de onderste steen boven te krijgen. En met enig gemak en goede speurzin worden de deksels van de beerputten gelicht.
Zonnekoningen zijn er van oudsher geweest en zullen er altijd blijven. Want zo is het gedrag van die directeuren toch wel het beste te omschrijven. De manager wordt gewaardeerd om zijn snelle prestaties. Hij wordt al gauw ontdekt in het bedrijf en maakt een flitsende carrière. Ambitieus en hard werkend bereikt hij de top. En eenmaal aan de top, stopt niets of niemand hem meer. Je bent kennelijk een held als je met blokken beton weet te schuiven alsof het lego is. En zeker als je er ook nog flinke winsten mee weet te behalen. Laat de wereld nu niet zeuren dat er dan een paar procentjes aan bonus in de zak van de topmanager verdwijnt. Dat is immers ‘verdiend’.
Hier komt echter zonnekoninggedrag aan het licht. Veelal zijn het bikkelharde managers met een schrijnend gebrek aan principes. Zonnekoningen (willen) worden bewonderd en dulden nauwelijks tegenstand. Wie de zonnekoning tegenspreekt verdwijnt uit beeld. Het foute gedrag wordt niet meer bekritiseerd.
Cools schrijft in zijn boek ”Controle is goed, vertrouwen nog beter”, dat „het dilemma van succes een lastig probleem vormt. Bedrijven willen immers succesvolle en charismatische leiders, maar met succes komt het gevaar. Succes creëert macht en maakt blind. Ambitie en zelfvertrouwen creëren succes, maar ambitie ligt dicht tegen overmoed aan en tussen zelfvertrouwen en narcisme loopt soms een dunne lijn.”
Zonnekoningen en hun bedrijven blijken in de praktijk prestigieuze prijzen voor goed bestuur binnen te halen. De man met de Maserati won nog niet zo lang geleden de Gouden Baksteen. Inmiddels weet hij als geen ander hoe hard een baksteen kan vallen.
Bij leiders passen principes als bescheidenheid en integriteit. Leiders zijn de weg kwijt als onterecht gedrag wordt goed gepraat en als wordt geweigerd fouten toe te geven.
Het is cruciaal of je de weg van bescheidenheid en moed kiest of de weg van ego en trots. Zei Jesaja het al niet: „Wee hun die het kwade goed noemen en het goede kwaad; die duisternis voorstellen als licht, en licht als duisternis.” Wie probeert het verkeerde te bagatelliseren of in de doofpot te stoppen komt vroeg of laat zichzelf tegen. Voor zonnekoningen dient geen troon te bestaan en zeker geen bonus.
De auteur is directeur van IRS Forensic Services & Investiga-tions.
Reageren aan scribent?nietbijbroodalleen@refdag.nl.
