”Sell in May and go away, but remember to be back in September”. Volgens deze oude beurswijsheid zouden beleggers er verstandig aan doen hun aandelen in de maand mei te slijten, om pas in september weer terug te keren naar de beurs. Hartje zomer zijn de rendementen doorgaans niet om over naar huis te schrijven.
Dit jaar leek het aanvankelijk anders te gaan: onder meer de aankondiging van overnames van Numico en Univar stuwde de beurskoersen in Amsterdam begin juli nog tot het hoogste punt in bijna zes jaar tijd.
De afgelopen twee weken duikelden de indices in Europa en de Verenigde Staten in enkele dagen tijd echter met zo’n 10 procent, waarmee tientallen miljarden euro’s aan bedrijfswaarde in rook opgingen. Wie zijn aandelenpakket in mei van de hand had gedaan, was dus toch spekkoper geweest.
Er lijkt nu echter meer aan de hand te zijn op de mondiale beurzen dan een jaarlijkse zomerdip. Exact tien jaar na het uitbreken van de financiële crisis in Azië dreigt er nieuw gevaar. Ditmaal vanuit de Verenigde Staten.
Oorzaak zijn de zogeheten subprimes, hypotheekleningen die worden verstrekt aan mensen die met alle goede wil van de wereld niet kredietwaardig zijn te noemen. Door de lage rente in de afgelopen jaren en de flink oplopende woningprijzen wilden Amerikaanse hypotheekbanken echter best een gokje wagen.
Nu de rente al maandenlang stijgt en de prijzen van woningen in de VS plotseling achteruitboeren, blijkt dat er flink is misgegokt: steeds meer Amerikanen kunnen hun lening niet meer terugbetalen, waardoor een fors aantal hypotheekbanken al het loodje legde.
Inmiddels doemen er ook bij minder risicovolle hypotheken problemen op en ondervinden ook niet-hypotheekbanken, waaronder Nederlandse concerns als ING en Aegon, hiervan de gevolgen. Dat komt omdat ze via obligaties hebben belegd in leningen met ’slechte’ hypotheken als onderpand.
Wereldwijd maken beleggers zich daarom zorgen over de reikwijdte van het subprime-debacle. Nu de financiële markten mondiaal steeds nauwer verweven zijn, is vaak onduidelijk wie er exact getroffen kan worden en in welke mate.
Dat de crisis niet tot de VS beperkt zal blijven, werd vorige week al pijnlijk duidelijk toen de Duitse bank IKB onder het gewicht van de risicovolle hypotheken omviel. Nadat deze week ook de grote Franse bank BNP Paribas problemen meldde met Amerikaanse hypotheekbeleggingen zit de schrik er in Europa goed in.
Niet in de laatste plaats omdat het effect van de subprimes verder reikt dan de problemen met hypotheken. Ook de kredietmarkt is inmiddels besmet. Banken zijn plotsklaps minder scheutig met het verstrekken van risicovol kapitaal voor bedrijfsovernames omdat ze de leningen nauwelijks weggezet krijgen bij schuldbeleggers. Amerikaanse banken zouden al in hun maag zitten met een bedrag van honderden miljarden dollars aan toegezegde leningen.
Vooral private equityfondsen zijn hierdoor de gebeten hond. Door een lucratief hefboomeffect financieren deze instellingen hun overnames doorgaans met veel geleend geld. Omdat banken ze nu weigeren nieuwe leningen te verstrekken, zijn grote overnames vooralsnog moeilijk te financieren.
Juist door private equity-instellingen stegen de beurskoersen de afgelopen maanden wereldwijd tot recordhoogten. De kans dat bedrijven voor grof geld worden overgenomen, is nu plotseling aanzienlijk kleiner. Beleggers kiezen daarom eieren voor hun geld en doen in veel gevallen afstand van aandelen, om vervolgens hun toevlucht te zoeken in het veiliger staatspapier.
Het is vooralsnog ongewis of de Amerikaanse hypotheekcrisis zal leiden tot een zogeheten credit crunch (plotseling opdrogen van kapitaal op financiële markten), wat sommige marktvorsers beweren. Een mondiale liquiditeitscrisis zou vervolgens de groei van de wereldeconomie negatief kunnen beïnvloeden door een afname van investeringen.
Dat de Europese Centrale Bank (ECB) donderdag voor het eerst sinds de terreuraanslagen van 11 september 2001 direct intervenieerde in het financiële systeem, biedt in elk geval reden tot zorg en laat zien dat ook Trichet en de zijnen de dreiging van een dergelijke kredietcrisis serieus nemen.
Anderzijds ogen de economische indicatoren nog solide. Het Internationale Monetaire Fonds (IMF) verhoogde onlangs zijn prognose voor de groei van de wereldeconomie en recent gepubliceerde bedrijfsresultaten zijn fraai te noemen.
Hoe dan ook, het momentum op de beurs is even weg. Werd slecht nieuws tot voor kort nog genegeerd vanuit een ongebreideld optimisme, inmiddels regeert vooral de angst. Het is de vraag of een terugkeer naar de beurs in september dit jaar wel zo verstandig is.
