De emoties van half Nederland maakten, na de redding van Fortis, een dollemansrit in de achtbaan. Spaarders vreesden te verongelukken. Beleggers gilden in de bochten. Zelfs financieel ongeïnteresseerden vragen zich sidderend af waar hun spaarcentjes nog veilig zijn.
Angst is een slechte raadgever. Je vertrouwt jezelf niet meer. Voor je het weet, zoek je informatie, advies en bescherming bij goeroes en deskundigen. Die leiden je graag, maar hebben hun tekortkomingen, stokpaardjes en belangen. Neem de staatsdeelname in Fortis. De een vindt het geniaal. Een tweede ziet aandeelhouders liever bloeden. En een derde ziet heel Europa ten onder gaan.
Echte profeten bestaan niet. Wie voorspelde vorig jaar dat de staat 16,8 miljard euro in Fortis zou steken? Wie dacht aan een Europees reddingsfonds van 300 miljard euro voor geldbedrijven? Of aan het succes van spaarvergelijkingssites? Onverwachte feiten zijn per definitie onvoorspelbaar. Anders waren ze al in de statistieken verwerkt. Toch zit het leven er vol mee; dat bewijst de Amerikaanse auteur Nassim Nicholas Taleb. Beroemde onverwachte, schokkende feiten zijn de beurskrach van 1929 en de aanslag op het World Trade Center. Hadden we die rampen voorspeld, dan hadden we ze (deels) kunnen voorkomen.
Ho ho, roept er nu iemand. Goeroe M heeft de kredietcrisis wél voorspeld. Dat geldt altijd voor een of twee van iemands vele profetieën. Die gelukstreffers zijn statistisch verklaarbaar. Vraag 1000 beleggingsexperts of de AEX-index deze maand stijgt of daalt. Pakweg de helft krijgt gelijk. Die 500 winnaars vraag je begin november hetzelfde. En jawel, 250 gokken goed. In december hebben 125 kenners zienersgaven, in januari 62 en in februari 31. Eind maart zal blijken dat 15 ’experts’ zes keer op rij juist voorspelden. Die gaan door voor helderziend, maar zijn gewoon mazzelaars.
Zelfs als een voorspelling wél klopt, heb je er als individu niets aan. Een vooruitblik betreft altijd gemiddelden en totalen. Men roept dat dé aandelenkoersen zakken, de inflatie stijgt, het deflatiespook ontwaakt, de rente opklimt, de werkloosheid stijgt of de huizenprijzen wegglijden. Maar niet iedereen is afhankelijk van arbeidsinkomsten of (alle) effectenprijzen. Niet iedereen heeft schulden, een loodzware hypotheek of een te dure auto. Niet elke Nederlander zit krap.
Consumeer nooit opinies en visies in de hoop op financiële tips. Benut liever je hoogstpersoonlijke kansen in dit ”global casino”. Heb je spaargeld? Misschien kun je meer rente vragen van je (grote) bank, of je spaargeld in porties verdelen over meer royale banken (zie rentemeter op spaarwinstcalculator.nl of depositometer.nl).
Zitten je ouders met veel spaargeld omhoog? En is jouw hypotheek (deels) aflossingsvrij? Mogelijk willen ze jou benutten als betrouwbare ’bank’ door hun spaargeld (zwart-op-wit) uit te lenen tegen een marktconforme rente (maximaal 25 procent afwijkend van de markthypotheekrente). Je sluit als het ware over naar je ouders. Voor de bijleenregeling en hypotheekrenteaftrek maakt dat niets uit. Heb je naast spaargeld een krediet, roodstand of lening? Los dan af met spaargeld (let op boeterente). Dat bespaart gegarandeerd 8 tot 18 procent rente. Daar kan geen belegging tegenop. Alleen wie geld écht overheeft, mag in aandelen beleggen. Maar houd je voorgoed verre van ingewikkelde en inflexibele producten. Je verlaagt beleggingsrisico door stukje bij beetje in te stappen in plaats van met een ton ineens. Ga verder gerust bezuinigen, meer sparen en extra aflossen. Dat is slecht voor de economie, maar steengoed voor je eigen portemonnee.
De auteur is econoom en freelancejournalist.
