De gemeente Apeldoorn wil een voorbeeld zijn van duurzaamheid. Een bedrijventerrein wordt ecologisch ingericht, men timmert aan de weg met energiezuinige verlichting, en er staat op de website ”we geloven in het principe: de vervuiler betaalt”. Het ziet er allemaal gelikt uit, zo’n schoon beleid.
VergroeningNu de praktijk. Enige tijd terug is een afvalophaalsysteem ingevoerd met „gedifferentieer-de tarieven”, afgekort als Diftar. Elk huishouden kreeg daarbij een groene kliko voor groente-, fruit-, tuinafval (gft) en een grijze kliko voor het restafval. Om de week kan één van beide voor leging worden aangeboden. Naast een vast bedrag moest per kliko circa 5 euro per leegbeurt betaald worden, zodat burgers die minder vaak een volle containerbak aanbieden minder behoeven te betalen. Goed gedrag wordt zo beloond.
Men bood ook met korting compostbakken aan waarmee alle eigen gft-afval thuis kan worden verwerkt. Dan blijft met wat extra inspanning de groene kliko leeg. Dat bespaart de composteerder en de gemeente kosten, en het is beter voor het milieu. Een echte win-win-winsituatie. Door deze kringloopverkorting daalt de inzet van vuilniswagens fors, al neemt het vliegverkeer wel toe. Het wegzwermende gft-afval lokt blitse libellen die zoemend actief zijn als bio-JSF’s (Jager Specialisme Fruitvliegjes).
Helaas blijken er veel gemakzuchtigen te zijn die tegen de regels in hun gft-afval in de grijze kliko gooien. Dat bespaart die calculerende burgers geld voor de groene kliko, maar die vergrijzing vergt van de gemeente extra verwerkingskosten.
Het zou logisch zijn om door controle en boetes de vergrijzers aan te pakken, maar ook de gemeenteraad blijkt gemakzuchtig. Men kiest ervoor om de groene kliko gratis te laten legen, en de kosten daarvoor te boeken op het vastrechtbedrag en de grijze kliko. Diftar wordt zo ”diffuse tarieven”, zonder heldere kostentoerekening.
Resultaat: de composteerders wordt hun met extra moeite en investeringen verdiende besparing in één klap ontnomen, de ophaalwagens rijden weer langer rond, en de milieulast wordt groter. Typisch een verlies-verlies-verliessituatie.
De gemeente blijkt hypocriet: geloven in ”de vervuiler betaalt”, maar handelen volgens het principe: de vervuiler bepaalt. Raadsleden die hun beleid zo door de inhoud van de vuilnisbak laten voorschrijven zijn klinkklare klikocraten.
Verdrijven
Deze vorm van politiek bedrijven is ook buiten Apeldoorn wijdverbreid. Overal subsidiëren politici direct en indirect allerlei vervuilende belangengroepen, en goedwillende burgers krijgen stank voor dank. Door klikocratisch beleid wordt niet alleen wie composteert geschoffeerd, maar zijn ook investeerders in duurzame energie in de kou gezet, betalen schone bedrijven mee aan de sanering van smerige concurrenten en worden komende generaties de dupe van de huidige verspilling.
Als de overheid geen sancties zet op wangedrag, er geen duidelijke kostenverrekening plaatsvindt en met moeite gerealiseerde milieubesparingen worden afgepakt, blijft duurzaam beleid steken in loze praatjes. Burgers moeten hun verantwoordelijkheid nemen om de klikocratie te verdrijven. Dus composteerders, blijf standvastig uw hoop koesteren.
De auteur is adviserend ingenieur.
Reageren aan scribent? nietbijbroodalleen@refdag.nl.
