17-09-2008 10:18
| Van onze correspondent
NEW YORK - Het afgelopen weekeinde hield minister van Financiën Henry Paulson voet bij stuk. Hij weigerde financiële steun voor de noodlijdende bank Lehman Brothers. Drie dagen later tovert hij echter 85 miljard dollar (belastinggeld) uit z’n hoed om de eveneens in het nauw geraakte verzekeraar AIG van de ondergang te redden. Waar is de logica?
„De logica zit in de omvang van AIG, die wereldwijd schuldpapieren heeft verzekerd via zogeheten credit default swaps (kredietderivaten). AIG heeft hierop al fors verloren, waardoor de kredietrating werd verlaagd. Dat maakt het moeilijker om geld te lenen op de commerciële markt om dit gat te dichten. Was de overheid niet bijgesprongen, dan was AIG waarschijnlijk ten onder gegaan, waardoor niet één bank, maar duizenden banken wereldwijd in de problemen waren gekomen. Om dat te voorkomen ging Paulson gisteren door de bocht”, aldus hoogleraar Uwe Reinhardt van de Princeton Universiteit (New Jersey).
De hulp voor AIG is geen novum. In maart telde de overheid 29 miljard dollar neer als steun bij de overname van Bear Stearns door J. P. Morgan Chase. Tien dagen geleden nam de overheid de controle over van de hypotheekgiganten Fannie Mae en Freddie Mac. Dat kan wel kosten met zich meebrengen, maar pas als die overname niet het gewenste effect heeft op de financiële markt. Deze manoeuvre heeft de Amerikaanse belastingbetaler tot nu toe echter nog geen geld gekost.
AIG vroeg Paulson het afgelopen weekeinde om een overbruggingskrediet van 40 miljard. Paulson verwees de verzekeraar naar de commerciële markt. De banken lieten de minister -zelf voormalig topman van Goldman Sachs- gisteren weten dat de commerciële markt de risico’s van AIG te ernstig inschatte en dus geen geld ter beschikking stelde. Er dreigde een faillissement met catastrofale gevolgen. Niet alleen voor het resterende gezonde deel van AIG, maar ook voor duizenden Amerikaanse en internationale banken. Europese banken hebben bijvoorbeeld voor 330 miljard dollar aan schuldpapieren via eerder vermelde kredietderivaten bij AIG verzekerd.
Een van de problemen van deze derivaten is dat zij in de VS buiten elke controle vallen. „Swaps zijn geen obligaties en vallen daarom niet onder het toezicht van de SEC (Securities and Exchange Commission, de beurswaakhond) en swaps zijn ook geen traditionele verzekeringspolissen. Daarom vallen zij ook niet onder het toezicht van de Verzekeringskamer. Maar nu dit product de overheid zo veel geld gaat kosten -de omvang van deze hulp is beslist uniek in Amerika’s financiële geschiedenis- kun je ervan verzekerd zijn dat zelfs de Republikeinen zullen aandringen op meer controle”, aldus hoogleraar Reinhardt.
Vanwege de uitzonderlijke situatie hebben minister Paulson en Federal Reservevoorzitter Ben Bernanke gisteren eerst de politieke leiders in Washington op de hoogte gebracht van hun besluit, voordat zij dat officieel bekendmaakten. „Niemand was blij met deze stap, maar er was geen andere oplossing”, aldus Democratisch senator Charles Schumer, voorzitter van de economische commissie van de Senaat. Sommige van zijn collega’s hebben voorgesteld om een speciaal fonds te creëren om de hypotheekverliezen van álle banken te dekken.
„Dat is werkelijk een krankzinnig voorstel”, vindt Reinhardts Princetoncollega hoogleraar Paul Krugman, tevens columnist van The New York Times. „Dat zou betekenen dat de belastingbetaler de rekening gepresenteerd krijgt voor het wanbeleid van de banken. Dat is 25 jaar geleden ook al gebeurd in de savings-and-loancrisis, toen de spaarbanken dreigden onderuit te gaan. Als we dat nu weer doen, leren de banken het nooit. Er moet meer toezicht komen met meer mogelijkheden om concreet in te grijpen. De overheid moet scheidsrechter zijn, maar zelf geen speler worden op deze markt”, meent Krugman.
