20-03-2009 19:08
| Pieter Ariese (www.twitter.com/pariese) en Ewout van der Staaij (www.twitter.com/evdstaaij)
„De lente is nu echt begonnen.” „Zit dit jaar voor het eerst in de tuin te werken.” Het lijken weinigzeggende berichtjes, maar sinds ooggetuigen in januari via Twitter meldden dat een vliegtuig een noodlanding had gemaakt op de rivier de Hudson in New York staat de internetdienst volop in de schijnwerpers. Verandert onze wereld door het verspreiden van korte berichtjes via internet? Of is Twitter niet meer dan een kwebbelnetwerk? „Het is onvermijdelijk dat iedereen op een soortgelijke wijze gaat communiceren.”
Iemand die aanvankelijk sceptisch aankeek tegen Twitter is Henk Blanken, adjunct-hoofdredacteur van het Dagblad van het Noorden. Eind december 2007 maakte hij wereldkundig waarom hij niet meer twitterde: „Twitteren doe je wanneer je niets beters te doen hebt, of als je het erbij kunt doen. Je zit in een zaal en je twittert. Je kijkt naar de buis. Je staat in de file. Je ligt in bed. En je twittert. Ik niet.”
Blanken voorspelde zelfs dat het fenomeen in 2008 zou verdwijnen: „Twitter is heel hip onder heel weinig mensen. Het is een hype met een korte levenscyclus. Vooral populair onder mensen die in de media zeggen hoe populair ’t is.”
De publicist kijkt inmiddels toch anders tegen Twitter aan, zegt hij nu. „Ik heb me vergist. Twitter blijkt een praktische manier van communicatie te zijn. Zie het als een soort groepsmail. Ik ben er zelf nog steeds niet echt een fan van, maar dat doet niets af van het fenomeen. Mijn mobieltje is niet geschikt om ermee te twitteren. Dat is een belemmering, want twitteren is juist ideaal om het direct via het mobieltje te doen.”
Websites als Twitter, maar ook Facebook, Hyves en Wikipedia zijn voorbeelden van zogeheten sociale media: internetgemeenschappen waar mensen online met elkaar kunnen communiceren en foto’s of ander materiaal uitwisselen. Zes van de tien grootste sites wereldwijd zijn sociale media. „Massamedia vallen uiteen. Internet bindt kleine groepen samen die rond een bepaald onderwerp contact met elkaar hebben”, stelt Blanken.
Volgende maand verschijnt een nieuw boek van de publicist over dit thema. „De Googlegeneratie -iedereen onder de 40 jaar- heeft geen boodschap meer aan journalisten en hun berichtgeving over allerlei staatsinstellingen. Op internet creëren mensen hun eigen nieuws, filteren zelf wat ze belangrijk vinden en gaan daar met elkaar in gesprek over. Ze hebben geen krant met een hoofdredactioneel commentaar meer nodig. Ik zie alleen toekomst voor onderzoeksjournalisten en schrijvers die goed menselijke verhalen kunnen brengen. Die verhalen zijn niet op Twitter te vinden.”
Korte gesprekjes
„Twitter is een ideale vorm van het onderhouden van contact met anderen. Juist de trivialiteit is de grote kracht van Twitter”, stelt internetjournalist en fervent twitteraar Francisco van Jole. „Je kunt zeggen dat de korte gesprekjes nergens over gaan, maar doen veel gesprekjes in de trein dat wel?”
Volgens Van Jole is Twitter het logische vervolg op weblogs -een soort dagboek dat mensen op internet bijhouden- en profielsites als Hyves en Facebook. Die bieden mensen de gelegenheid zichzelf groepsgewijs te presenteren. „Met Twitter kun je zowel via het mobieltje als via internet op gemakkelijke wijze met twintig man tegelijk in contact blijven. Wil je even een terrasje pakken? Je stuurt snel een berichtje en je ziet wie er van je familie of vriendengroep ook in de buurt is.”
Van Jole wijst op het succes van sms, ondanks al het gepriegel op de mobiele telefoon. „Het grote voordeel van sms is dat je snel en kort op iemand kunt reageren. Als ik in een sms’je alleen ”ok” zeg, kijkt niemand daar van op. Als ik dat via een e-mail zou doen, fronsen sommige mensen al hun wenkbrauwen. En als ik een brief zou sturen met alleen ”ok” is dat helemaal vreemd. De beperking van Twitter om in maximaal 140 woorden iets te zeggen wat door een grotere groep vrijblijvend is te lezen, maakt het populair. Het komt dicht bij hoe wij in het dagelijks leven vaak met elkaar communiceren. In Engeland bouwt een fabrikant van mobieltjes Twitter niet voor niets al standaard in.”
Amber Alert
Een voorbeeld van het goed functioneren van Twitter, is volgens Van Jole Amber Alert. Dit landelijke waarschuwingssysteem voor kindontvoeringen stuurt bij urgente zaken een mail of sms naar alle mensen die zich op deze dienst hebben geabonneerd. „Twitter is geschikt om bij een grotere groep tegelijk ergens aandacht voor te vragen. Het voordeel van Twitter boven internetfora is dat je kwaadwillenden eenvoudig de toegang kunt ontzeggen. Een internetforum is als een verjaardag waarbij je nauwelijks in de hand hebt wie er komt en wat er gebeurt. Met Twitter hou je alles in eigen hand en is het mogelijk zelf te bepalen wie er binnenkomt.”
Ook voor krantenuitgevers als de Erdee Media Groep ziet Van Jole mogelijkheden op Twitter. Journalisten van de Sp!ts twitteren inmiddels allemaal. „Dankzij internet bereikt een krant een grotere groep dan voorheen. Twitter versterkt dat. Je kunt in zekere zin al je lezers in één keer via een soort sms’je ergens van op de hoogte stellen. Dat kan van een nieuwsfeit zijn, of van het gegeven dat een journalist ergens naartoe gaat.”
Ziet Van Jole de bouwvakker op de steiger of de slager in zijn winkel al twitteren? „Bij de introductie van internet zeiden mensen ook dat het alleen iets was voor journalisten en wetenschappers. Ik weet niet hoelang het gaat duren, maar het is onvermijdelijk dat iedereen op een soortgelijke wijze als via Twitter gaat communiceren. Met klanten, vrienden of familie.”
Kwebbelnetwerk
Webwereldcolumnist Luuk Koelman is het faliekant oneens met de zienswijze van Van Jole. „Twitter is een leuk kwebbelnetwerk voor volwassenen, maar maak er niet meer van. Twee jaar geleden had iedereen het opeens over Second Life en moesten sommige gemeenten zo nodig een virtueel stadhuis bouwen. Nu hoor ik er haast niemand meer over. De komende tijd zal een grote groep mensen even op Twitter kijken, misschien een enkel berichtje achterlaten en de site vervolgens weer de rug toekeren.”
Dat minister Verhagen twittert, is volgens Koelman vooral een slimme pr-stunt van zijn ambtenaren. „Zo kan hij zich profileren als iemand die met zijn tijd meegaat en komt hij als minister van Buitenlandse Zaken wat meer in de publiciteit.”
De columnist erkent dat Web 2.0 -waarbij gebruikers zelf de inhoud bepalen- aan populariteit wint. „Twitter is vooral handig om te netwerken. Maar laten we niet doen alsof Twitter de grootste uitvinding is na die van de atoombom. Ik waag te betwijfelen of krantenuitgevers er wat aan hebben, ondanks dat Twitter nu een paar keer voor nieuws heeft gezorgd. Duizenden andere keren is dat niet het geval. Nu springt iedereen even in op Twitter, maar morgen trekt de internetkaravaan gewoon weer verder.”
Brede trend
Is Twitter een hype of een blijvertje? Communicatiewetenschapper Mark Deuze denkt het laatste. „Sociale media als Hyves, Facebook en ook Twitter zijn op zichzelf misschien wel hypes, maar ze maken deel uit van een brede trend.” Volgens Deuze, hoogleraar aan de universiteiten van Leiden en Indiana (VS), verwachten mensen in toenemende mate interactiviteit. „Bij alles wat ze zelf, maar ook bij wat anderen doen. Wat mensen privé en publiek bezighoudt, loopt steeds verder door elkaar.”
Die interactiviteit heeft volgens Deuze mooie kanten, maar ook keerzijden. „Obama pleit bijvoorbeeld voor maximale openheid en transparantie, onder meer door mensen mee te laten praten via internet. Het mooie is dat zaken controleerbaar worden; we kunnen volgen wat hij er mee doet. Daartegenover staat dat straks niets meer geheim is.”
Deuze denkt wel dat het moeilijker wordt de waarde van iemands bijdragen te bepalen. „Ook dat is een trend. We evalueren niet alleen wat iemand zegt of schrijft, maar stellen het direct ter discussie. Zo’n fenomeen als Twitter draagt daar in toenemende mate aan bij. Feiten en meningen buitelen over elkaar heen; niets is waar meer.”
www.twitter.com
Twitterende auteurs van dit artikel: www.twitter.com/pariese; www.twitter.com/evdstaaij
Wat is Twitter?
Twitter (www.twitter.com) is een gratis dienst waarmee gebruikers per mobiele telefoon of via internet tekstboodschappen de wereld in sturen. Al twitterend (vrij vertaald: tsjilpend) deelt de twitteraar zijn leven met anderen. Via berichtjes –zogenaamde tweets– van maximaal 140 tekens vertelt hij waar hij is en wat hij doet: „Ben even koffie halen.” De tweets zijn door iedereen te lezen, maar de twitteraar kan ook zelf bepalen wie hij volgt en wie hem volgt. Door zijn tweets af te schermen, krijgen alleen goedgekeurde gebruikers de berichtjes te zien. Gebruikers kunnen ook links, foto’s en video’s met elkaar delen.
De inmiddels 6 miljoen twitteraars wereldwijd houden hun vrienden en bekenden continu op de hoogte van hun bezigheden, en vice versa. Vanachter de pc, via de laptop in de trein of op straat met de mobiele telefoon. Op dit moment zijn alleen dure mobieltjes zoals de iPhone geschikt om te twitteren.
Bekende twitteraars
President Barack Obama, Al Gore, Hillary Clinton, senator John McCain, minister Verhagen, VVD Kamerlid Boekestijn.
Sneller dan de pers
Twitter is niet alleen populair als sociaal netwerk, maar het blijkt ook succesvol in het verspreiden van nieuws. Al een aantal keer was de onlinedienst traditionele media te snel af.
Zo maakte ooggetuige Janis Krums op 15 januari de noodlanding van een Airbus op de rivier de Hudson in New York als eerste wereldkundig via Twitter. Krums zat op een veerboot toen het toestel naar beneden kwam. Via zijn iPhone twitterde hij: „There’s a plane in the Hudson. I’m on the ferry going to pick up the people. Crazy.” Korte tijd later plaatste Krums ook een foto van het vliegtuig.
Ook het nieuws van de vliegtuigramp bij Schiphol werd snel via Twitter verspreid. Een ooggetuige schreef zo’n tien minuten na de crash: „Airplane crash @ Schiphol Airport Amsterdam!” Nieuwszenders als CNN pikten het nieuws op van Twitter.
Andere voorbeelden waarbij Twitter als nieuwsmedium fungeerde, zijn de terroristische aanslagen in de Indiase stad Bombay vorig jaar november en de schietpartij vorige week op een school in het Duitse Winnenden. Daarbij deden ooggetuigen via Twitter rechtstreeks verslag van de gebeurtenissen.
