Zie de maan schijnt door de bomen. En de wind waait om de schoorsteen, waaronder kinderschoentjes wachten en kinderhartjes vol verwachting kloppen.
De makkers hebben hun wild geraas gestaakt. Zacht wordt er op de deur geklopt. Hard geklopt. Wie zal dat zijn? 5 december 2008: het feest kan beginnen.
Met miljoenen euro’s heeft de lieve goede sint minister Bos de helpende hand geboden in de strijd tegen de economische recessie. Maar na de oer-Hollandse gezelligheid van vrijdagavond zal de ontnuchtering spoedig volgen.
Zie ginds komt onstuitbaar de neergang eraan. Eerst de banken, toen de beurzen. Binnenkort de huizen en de pensioenen, de werkgelegenheid en de koopkracht. Het consumptiefeest is bijna afgelopen. Helaas voor Sint Nicolaas. Ik zie hem al gaan.
Recessie
Is een teruggang van de economie erg? Er zijn op zijn minst drie redenen om dat niet zo erg te vinden.
Ten eerste zijn de kosten van de consumptie door onverantwoord leengedrag afgewenteld op de toekomst. Nu reeds zucht de schepping onder onze expansiedrang.
Zonder nu meteen een zwartepiet te willen uitdelen, geldt dit vooral voor de Amerikaanse consumenten. Maar als China, India en niet te vergeten de ontwikkelingslanden een met de westerse wereld vergelijkbaar beslag op eindige grondstoffen en energievoorraden willen leggen, wat blijft er dan eigenlijk nog voor volgende generaties over?
Dit brengt ons meteen bij het tweede punt: onze welvaart is ten koste gegaan van de welvaartsmogelijkheden van de arme landen in de wereld. De welvaart wordt duur betaald. Niet alleen door de arme Afrikaan die de aansluiting op de meest elementaire bestaansmogelijkheden mist.
Zegen
Voor onze rijkdom betalen we ook een immateriële prijs, die we -het derde en laatste punt- via het tweeverdienerschap hebben afgewenteld op gezinnen, families en sociale verbanden. Juist ook diegenen die ons het naaste zijn, lijden zo onder economische groei en toenemende welvaart. Het consumptiefeest is zo betoverend dat we de keerzijden vaak niet eens meer zien. The pain is in the gain.
Is de recessie een straf? Daar valt veel voor te zeggen. Wie zoet is krijgt lekkers, wie stout is de roe. En de straf zou wel eens hard aan kunnen komen. Maar misschien is het toch beter om de afkoeling van de wereldeconomie als een zegen te zien.
Om ons voor erger te behoeden. Om even stoom af te blazen en tot andere en betere gedachten te komen. Bijvoorbeeld over een economie van het genoeg. Zoals Agur: rijkdom of armoede, geef mij niet.
Welzijn
Wordt het geen tijd om eens tijd vrij te maken voor wat echt belangrijk is? Tijd om eindelijk te werken aan duurzaamheid, rechtvaardigheid en de immateriële kwaliteiten van ons bestaan. Laat zorg en onderwijs wel varen bij de economische neergang. Want wees nu eens eerlijk: gaat het welzijn van onze kinderen en ouderen de materiële welvaart niet ver te boven?
Daar wordt aan de deur geklopt. Hard geklopt. Makkers staakt uw wild geraas, en... wees Sint Nicolaas de baas.
De auteur is hoogleraar gezondheidseconomie aan de Universiteit van Tilburg. Reageren aan scribent? nietbijbroodalleen@refdag.nl.
