03-10-2008 10:44
| gewijzigd 03-10-2008 11:52
| Drs. A. A. C. de Rooij
FRANKFURT - De huidige economische situatie kenmerkt zich door een „buitengewoon hoog niveau van onzekerheid.” Maar gelukkig is er in deze roerige tijden nog de Europese Centrale Bank (ECB). Die garandeert de burgers prijsstabiliteit.
Dat was zo ongeveer de boodschap die president Jean-Claude Trichet gistermiddag in Frankfurt, op zijn persconferentie na afloop van het maandelijkse overleg van de raad van bestuur, wilde overbrengen aan de 320 miljoen inwoners in de vijftien eurolanden. „Zij kunnen op ons rekenen”, zo sloot hij zijn uiteenzetting af. Aan de besprekingen in het beleidsbepalend orgaan van genoemde instelling nemen de zes directieleden deel en de hoogste bazen van de nationale centrale banken, onder wie vanuit Nederland Nout Wellink.
De enorme onzekerheid maakt een schatting van de gang van zaken in de nabije toekomst lastig. Maar de vooruitzichten zijn in ieder geval niet gunstig. „De meest recente gegevens bevestigen duidelijk dat de economische activiteit in de eurozone afzwakt, met een krimpende binnenlandse vraag en moeilijkere financieringsomstandigheden”, aldus Trichet. De Fransman hoopt dat de terugval van de olieprijs, sinds de piek in juli, en de voortgaande expansie van de bedrijvigheid in de opkomende economieën in de loop van 2009 een geleidelijk herstel zullen bevorderen.
De belangrijkste taak van de monetaire autoriteiten is de inflatie te beteugelen, zodat de mensen langs die weg geen koopkrachtverlies lijden. Het tempo van de geldontwaarding vertraagt. In september bedroeg het, op jaarbasis, 3,6 procent, tegen 3,8 procent in augustus en 4,0 procent in juli. Het bevindt zich echter nog steeds boven het door de ECB gehanteerde plafond van 2 procent. Dat vormt een belemmering om de officiële rente, waartegen de commerciële banken bij haar kunnen lenen, in neerwaartse richting aan te passen. Het voornaamste tarief staat op 4,25 procent. Het werd in juli met een kwart procentpunt opgetrokken.
Toch verwachten veel analisten voor het einde van 2008 een stap naar beneden. Trichet vertelde dat hij en zijn medebestuurders tijdens hun conclaaf twee opties hadden overwogen: de rente handhaven of verlagen. De keuze viel, met unanimiteit, op het eerste, maar een verruiming van het beleid verschijnt inmiddels dus wel in beeld. Een mogelijke verdere verhoging is niet meer aan de orde. Trichet hield niettemin een slag om de arm. Hij constateerde dat de risico’s aan het prijzenfront „wat zijn verminderd, maar niet zijn verdwenen.”
Punt van zorg in dit verband is vooral de loonontwikkeling in het eurogebied. Die vertoont een versnelling. De arbeidskosten stegen in het tweede kwartaal, bezien van jaar op jaar, met 3,4 procent, terwijl in een lange periode daarvoor het percentage bewoog tussen slechts 1 en 1,5. De president herhaalde dan ook met klem zijn in de laatste maanden gebruikelijke oproep aan het adres van de sociale partners om geen indexatie van lonen en prijzen toe te passen, teneinde een spiraalwerking tussen die twee -die als ze zich eenmaal manifesteert niet gemakkelijk valt te bedwingen- te vermijden.
Ondertussen moet de ECB ook proberen de geldmarkt draaiende te houden, ervoor zorgen dat de dagelijkse onderlinge kredietverstrekking tussen de banken niet opdroogt, want bij het stilvallen van die handel kunnen de betrokken ondernemingen in ernstige problemen raken. Door voortdurend zelf extra bedragen aan korte leningen aan te bieden, tracht zij het gevaar van een complete stagnatie af te wenden.
Trichet stelde vast dat vooral sinds de ondergang van de Amerikaanse zakenbank Lehman Brothers, enkele twee weken geleden, marktpartijen erg voorzichtig zijn geworden. Naar zijn oordeel is hun wantrouwen te ver doorgeschoten. Voor het uitbreken van de crisis prijsden zij de risico’s te laag in, nu doen zij het omgekeerde, analyseerde hij.
De ECB-chef acht het oprichten van een Europees fonds dat noodlijdende financiële bedrijven te hulp schiet, naar analogie van de plannen die in behandeling zijn bij het Amerikaanse Congres, moeilijk te realiseren. Hij wees erop dat Europa geen politieke federatie is en geen gemeenschappelijk budget heeft; anders verwoord: dat het idee om voor een zelfde benadering te kiezen als de VS „niet strookt met de institutionele, politieke structuur in Europa.”
Morgen vindt over de aanpak van de kredietcrisis Europees topberaad plaats in Parijs. Daarbij zijn aanwezig president Sarkozy van Frankrijk, bondskanselier Merkel van Duitsland en de premiers Brown en Berlusconi van het Verenigd Koninkrijk en Italië. Trichet zal eveneens aanschuiven. Hij wilde gisteren niets kwijt over wat naar zijn mening de vergadering dient op te leveren.
