BILTHOVEN – Het aantal patiënten met Q-koorts neemt de laatste jaren explosief toe. In 2008 kregen 1000 mensen de ziekte, met name in Brabant. Dit jaar zijn er al 1472 gevallen gemeld. Het RIVM verwacht dat het totaalaantal in 2009 zal oplopen tot 2000.
„Het werkelijke aantal gevallen ligt waarschijnlijk nog hoger, want de ziekte zal niet altijd worden gediagnosticeerd als Q-koorts”, zegt Jim van Steenbergen van het RIVM.
Zo’n 20 procent van de patiënten krijgt milde, griepachtige verschijnselen, zoals koorts, spierpijn, hoofdpijn en vermoeidheid. In 20 procent van de gevallen wordt iemand ernstig ziek door longontsteking of hepatitis (leverontsteking). Een belangrijk deel van de besmettingen blijft onopgemerkt. „In 60 procent van de gevallen merkt de persoon niet dat hij het onder de leden heeft”, aldus Van Steenbergen.
Het is inmiddels duidelijk dat geiten de bron vormen van de Q-koortsbesmettingen. De bacterie Coxiella –die de ziekte veroorzaakt– geeft miskramen bij zwangere geiten. Bij de geboorte van de foetus en de placenta komen er miljarden bacteriën vrij. Niet alleen de stal raakt dan besmet, maar ook de omgeving, want de ziektekiemen verspreiden zich via de lucht.
Uit GGD-onderzoek in Brabant blijkt dat veel mensen via deze weg besmet raken. De meeste Q-koortspatiënten zeggen geen contact met geiten te hebben gehad vlak voor ze ziek werden.
Om het aantal menselijke gevallen omlaag te krijgen, konden geitenhouders in Brabant in 2008 hun dieren vrijwillig laten inenten tegen Q-koorts. Dit jaar werd vaccinatie verplicht voor bedrijven met meer dan vijftig geiten en besloeg de campagne een groter gebied.
Vaccinatie lijkt zinvol, want bedrijven in die regio hebben tot nu toe geen gevallen gemeld onder dieren. Wel dook Q-koorts op in geiten in voorheen ziektevrije delen van het land. Daarom is het nog maar de vraag of beperkte inenting voldoende is.
Dat het aantal menselijke besmettingen ondanks de maatregelen dit jaar verder steeg, komt niet onverwacht, zegt Van Steenbergen. „De bacterie kan in de sporevorm een jaar of langer overleven in het milieu.”
Dat Q-koorts alleen in Nederland veel ziekte veroorzaakt onder mensen, komt volgens deskundigen door de combinatie van intensieve veehouderij en een grote bevolkingsdichtheid.
