„Ook 40 min moet Buisman weer kennen”

De Zomerdijk in Zwartsluis. Een oud fabriekspand, naadloos passend in een serie over industrieel erfgoed. Aan de achterzijde stroomt een zijtak van het Meppelerdiep. Omdat vroeger alles over water ging, was het handig daar te bouwen. Het vaarwater wordt ook vandaag nog aangewend voor koeling tijdens het fabricageproces. Aan de voorkant rijdt een heftruck net een oplegger van Nederlands bekendste koekfabrikant vol met pallets Buisman.

Binnen vertelt Dirk van Kappen (56) de kleurrijke historie van Koninklijke Buisman BV. Sinds januari 2007 is hij directeur-eigenaar, samen met zakelijk partner Joep van Wessem, ook 56. „Studiegenoten. Voor de slotfase van onze carrières zochten we een leuk bedrijf. Iets aardigs vinden met potentie was niet eenvoudig. We wilden graag productie, een nichemarkt met groeikansen.”

Via een bedrijvenmakelaar stuitten ze op Koninklijke Buisman en zijn toenmalige eigenaar Olland, waarbij vaststond dat de naam Buisman gehandhaafd moest blijven. Want die zet je na vijf generaties niet aan de kant. Herman Buisman startte het bedrijf in 1867 in Zwartsluis, maakte als eerste koffijstroop; in later jaren duikt er in de annalen eenmaal een Ollandhuwelijk op. Kort komen ook de namen Koninklijke Scholte Honig (KSH) en CSM voor als eigenaar.

De fabricage van gebrande glucose of suikerstroop is terug te voeren tot het beruchte continentale stelsel van Napoleon. Door die handelsblokkade tegen de Engelsen werden producten als koffie en thee schaars en duur op het Europese vasteland. Cichorei moest koffie vervangen en koffiestroop diende de bittere cichoreismaak goed te maken. Zoon Roelof Buisman tekende voor het recept van Buisman Gebrande Suiker. Het huidige Buisman Aroma is vrijwel gelijk aan dat oerrecept, weet Van Kappen.

De productie van die oermaterie is een lust voor het oog en voor de neus. In twee brandketels worden glucose- en melassestroop langdurig verhit tot 150 graden Celsius. „En recepturen met suiker tot 190 graden. Dan is het water eruit, alle suikerketens zijn afgebroken en aromatische verbindingen zijn gevormd.” Na vier tot vijf uur opent de schuif en loopt een inktzwarte, dikke vla op de koelplaat: een machine walst de substantie tot een vlakke plaat van 18 bij 6 meter. „Afkoelen moet snel, om de karamellisatie te stoppen.”

Na twee uur koelen resteert een ’glasplaat’ van zo’n 2000 kilo die door een brekerinstallatie in stukjes van 2 kubieke centimeter wordt gebroken. „Die verdwijnen via vijzeltransport in een bunker: startpunt voor het maalproces. In het molenlokaal wordt grof en fijn gemalen, afhankelijk van de afnemers: industrie of consumenten.” De actieradius qua afzet is groot, zo blijkt. In de ruimte staat een pallet ”Burnt Sugar” klaar met bestemming Japan.

Brood- en koekbakkers, stroopwafelfabrikanten, vleesbereiders, ragoutmakers: wie gebruikt er géén Buisman als smaakversterker en/of voor een goudbruine kleuring. „In de laatste vijf jaar zijn die omzetten aanzienlijk gegroeid. Naast -nog steeds- de honderdduizenden potjes die via de supermarkt bij Nederlandse consumenten belanden. We zijn driftig bezig om, samen met klanten, nieuwe toepassingen te ontwikkelen.”

Ruim voor december krijgt Van Kappen grote bestellingen binnen van kaaskoekjesbakkers en speculaas- en pepernotenfabrikanten. Via beurzen probeert hij Europa te winnen, bijvoorbeeld een land als Duitsland. „Prima markt, samen met kruidenleveranciers benaderen we er de vleessector.” In het Verenigd Koninkrijk biedt hij Buisman vooral aan als smaakversterker in bakkerijproducten: „Het brood daar kan wel wat extra smaak gebruiken.”

Het Buismanverhaal is niet compleet zonder de bezigheden op de locatie Grote Kranerweerd, idem in Zwartsluis. Want de 23 miljoen euro omzet -„geen jaar zonder winst”- loopt voor een aanzienlijk deel via dat kanaal, en van de 45 Buismanmedewerkers werken de meesten dáár. „In twee- en drieploegendiensten vullen we er miljoenen potten met onze, volgens eigen recepten gemengde, specialiteiten in poedervorm. Voor vrijwel alle supermarktketens in Nederland en Duitsland. Onder meer Cappuccino, Wiener Melange en Hot Chocolate van onszelf, maar bijvoorbeeld ook creamers voor andere merkaanbieders.”

Op dit moment investeert Buisman veel extra in naamsbekendheid: „Het stof gaat ervan af. Het deksel van al onze producten is nu goudkleurig in plaats van blauw. Het oude merk Buisman wordt nieuw leven ingeblazen: de sleeping beauty wordt wakker gekust. Ook elke 40-minner zal bekend raken met onze nieuwe slogan: Tijd om te genieten, tijd voor Buisman.”