Wat de gevolgen zijn van de internationale kredietcrises voor Nederland, dat willen de leden van de vaste Tweede Kamercommissie Financiën graag weten van de uitgenodigde deskundigen. En vooral: welke actie moet er worden ondernomen?
Over die laatste vraag zijn de specialisten opvallend eensgezind: de beste reactie is geen actie. Want dat is nu juist het ’nadeel’ van politici, betoogt hoofdeconoom Han de Jong van ABN AMRO -die opvallend benadrukte wel bij de onlangs opgekochte bank te werken, maar niet namens ABN AMRO te spreken. „Beleidsmakers willen altijd meteen iets doen.”
Maatregelen door de overheid kunnen wat De Jong betreft beter achterwege blijven. „Er zijn excessen ontstaan, maar geef de markt alstublieft de tijd om de problemen zelf op te lossen.” „Geen paniekvoetbal” drukt ook Ruud Hagendijk van pensioenuitvoerder Mn Services de Kamerleden op het hart. Overregulering zou het herstelproces onnodig kunnen vertragen.
Ook bestedingsimpulsen of forse renteverlagingen, medicijnen die op dit moment in Amerika worden toegediend om de economie op te peppen, bieden uiteindelijk geen soelaas, stelt beleggingsstrateeg Michel van der Stee van Van Lanschot Bankiers. „Het is een illusie om te denken dat overheidsmaatregelen de huidige problemen kunnen oplossen. Hét grote probleem is dat Amerikanen al jarenlang op veel te grote voet leven.”
En alleen de tijd kan die ontwrichte situatie kantelen, meent de Van Lanschoteconoom. „Amerikanen moeten meer sparen en minder uitgeven.” Ook De Jong meent dat er maar één oplossing is voor de huidige malaise op de financiële markten: schuldsanering. „Maar dat zal een langdurig en pijnlijk proces worden.”
Volgens de ABN AMRO-econoom ligt de kiem van de huidige problematiek overduidelijk in het ruime geldbeleid dat het Amerikaanse stelsel van centrale banken (de Fed) begin deze eeuw voerde. „De Fed heeft de rente veel te lang veel te laag gehouden. Wat heb je in zo’n geval aan een intensivering van het toezicht? Je kunt toch moeilijk de Amerikaanse centrale Bank onder controle stellen?”
Door de lage rente in de VS werd er, om toch mooie rendementen te behalen, steeds meer risico genomen, stelt De Jong. „Hierdoor zijn luchtbellen ontstaan die vervolgens zijn geknapt.” Nu het Amerikaanse stelsel van centrale banken de rente opnieuw agressief aan het verlagen is, houdt de econoom zijn hart vast. „Hetzelfde proces lijkt zich opnieuw te herhalen. Dan volgt er onvermijdelijk een oerklap.”
Medelijden met beleggers die dezer dagen veel geld verliezen, hoeven Kamerleden volgens Van der Stee echter niet te hebben. „Van professionele beleggers mag worden verwacht dat ze de risico’s van producten kennen. Het is echt niet zo dat ze er met zijn allen zijn ingeluisd.”
Restte in de Kamer nog de prangende vraag: is de grootste dip nu achter de rug, of moet het ergste leed nog komen?
Daarover bleken de meningen verdeeld. Zo betoogde Robeco-econoom en Maastrichts hoogleraar Lex Hooguin dat de huidige financiële misère hem veel doet denken aan de afgelopen achttien crises. „En al die keren zaten we binnen twee jaar weer op de normale groeitrend. Wie een complete ineenstorting van het financiële systeem verwacht, moet ik dus teleurstellen.”
Beurscommentator Kees de Kort van AFS Capitalmanagement ziet de zaken echter somberder in. „Uiteindelijk gaat iedere crisis weer voorbij. Maar de vraag is hoe groot de pijn zal zijn. En ik kan u verzekeren: dit aanpassingsproces gaat niet heel gemakkelijk worden. De betalingsproblemen bij Amerikaanse consumenten worden nog veel erger.”
Wat zich nu op de financiële markten afspeelt, vergelijkt De Kort daarom met een Griekse tragedie. „We hebben de epiloog gehad, maar we bevinden ons nog altijd in de eerste akte.”
