27-11-2008 10:18
| Bram Cornelissen en Wilbert van Vliet
De handel in effecten is lange tijd een lucratieve aangelegenheid geweest waarbij vele particulieren en ondernemers hun vermogen jaarlijks met prachtige rendementen zagen toenemen. De huidige kredietcrisis leidde echter voor sommige beleggers tot een halvering van de waarde van hun effectenportefeuille.
Die waardevermindering is natuurlijk erg vervelend, maar geeft wel reden om erover na te denken juist nu vermogen aan de kinderen over te dragen. Het kan fiscaal immers goedkoper zijn om dit te doen op een moment dat de aandelenkoersen laag zijn.
Na de overdracht van een effectenportefeuille zal de toekomstige waardestijging van de effecten -die, zelfs nu het tij tegenzit, op termijn wel weer is te verwachten- automatisch bij de kinderen terechtkomen. Over die waardestijging hoeven zij dus geen successierecht meer te betalen bij overlijden van de ouders. Als nu wordt geschonken, worden wel schenkingsrechten berekend, maar deze berekening vindt plaats op basis van de huidige lage waarde van de effectenportefeuille. Hoe gaat een overdracht van de effectenportefeuille precies in zijn werk?
Hij kan op twee manieren worden vormgegeven. Allereerst kan de effectenportefeuille in zijn geheel worden geschonken aan de kinderen. Er zijn dan schenkingsrechten verschuldigd over de totale waarde van de portefeuille.
Kwijtscheldingen
Hoe hoger het bedrag van de schenking, hoe hoger het belastingtarief dat de kinderen zullen moeten betalen over de waarde die zij verkrijgen. Na het toepassen van de vrijstelling die geldt voor giften aan kinderen (in 2008 is dit 4479 euro) wordt er -afhankelijk van de hoogte van de schenking- 5 tot 27 procent belasting berekend. De vrijstelling kan eventueel eenmalig worden verhoogd naar 22.379 euro.
Ten tweede is er de mogelijkheid om de effectenportefeuille tegen de waarde in het economische verkeer (beurskoers) aan de kinderen te verkopen waarbij zij de koopsom in eerste instantie -liefst zo veel mogelijk renteloos- schuldig blijven. Hierop kunnen vervolgens gefaseerde kwijtscheldingen plaatsvinden. Deze verkoop behelst geen schenking, maar de gefaseerde kwijtscheldingen vormen wel telkens schenkingen.
Het schuldig gebleven bedrag is een direct opeisbare lening, wat wil zeggen dat de ouders het bedrag direct kunnen opvragen op een moment dat zij dat zouden willen. Het feit dat de direct opeisbare lening renteloos is, leidt volgens de huidige wet niet tot een schenking. Door een gefaseerde aflossing kan gebruik worden gemaakt van de verschillen in de tariefschijven die gelden in het schenkingsrecht; bij lage schenkingen geldt nog maar een beperkt tarief aan schenkingsrecht.
In hoeverre nu een effectenportefeuille moet worden overgedragen als schenking of tegen een schuld die wordt kwijtgescholden, is op dit moment lastig te beoordelen. De staatssecretaris van Financiën heeft aangekondigd per 2010 de successiewet te vereenvoudigen en het tarief dat wordt toegepast op giften aan kinderen (deels) te verlagen. Of deze plannen ook doorgaan, hangt af van de politiek. De verwachte wijzigingen houden in dat na het berekenen van een vrijstelling -deze wordt verhoogd naar 5000 euro- er over schenkingen tot 125.000 euro een tarief van 10 procent wordt berekend, en over het meerdere een tarief van 20 procent. Omdat vanaf 2010 vermoedelijk ook het voordeel van de direct opeisbare lening zal vervallen, kan het daarom in combinatie met de tariefsverlaging aantrekkelijk zijn om de lening vanaf 2010 relatief snel af te lossen. Een en ander hangt wel af van de hoogte van de bedragen en de tarieven die gaan gelden.
In beide situaties heeft de overdracht van de effectenportefeuille plaats door de tenaamstelling van de effectenportefeuille bij de bank te laten wijzigen van de ouders naar de kinderen. Na de overdracht is de waarde van de effecten vervolgens bij de kinderen belast in box 3 van de inkomstenbelasting. Dit betekent een belastingheffing van 1,2 procent over de volledige waarde van de effectenportefeuille.
Elk nadeel...
De waarde van de portefeuille wordt berekend door de totale waarde van de bezittingen, inclusief de behaalde koerswinsten, te verminderen met de waarde van de schulden, voor zover deze groter zijn dan 2800 euro. Indien de kinderen nog minderjarig zijn, wordt het belastbaar bedrag aan de ouders toegerekend, en betalen zij de belasting.
Kredietcrisis of niet, elk nadeel heeft zijn (fiscale) voordeel. Bij een aanzienlijk in waarde gedaalde effectenportefeuille kan het nú overdragen van de portefeuille leiden tot een flinke belastingbesparing. Uiteraard dient de overdracht in goed overleg met een bank te geschieden, en is het verstandig om de overdracht en de wijze waarop dit gebeurt (schenking of renteloze lening) schriftelijk vast te leggen. Een notariële akte is echter geen strikt vereiste. Het is wel verstandig om een akte op te stellen in het geval de omstandigheden en/of leeftijden van de kinderen het wenselijk maken om de ouders het beheer van het geschonken vermogen te laten behouden. Dit kan door het toepassen van een bewindsregeling of, bij grotere bedragen, het te schenken vermogen vooraf te certificeren. De ouders profiteren dan na overdracht niet van de behaalde koerswinsten -de kinderen zijn daar nu toe gerechtigd- maar hebben nog wel de volledige zeggenschap over het vermogen.
De auteur is werkzaam bij PricewaterhouseCoopers Belastingadviseurs NV. Reageren aan scribent? fiscaliteiten@refdag.nl.
