07-11-2008 20:41
| Drs. A. A. C. de Rooij
BRUSSEL - De EU-regeringsleiders hebben vrijdag een gemeenschappelijke benadering vastgesteld voor het mondiale beraad over een hervorming van het financiële bestel. Hun inzet bevat geen gedetailleerde plannen, maar is meer een opsomming van globale uitgangspunten.
De Franse president Sarkozy, bij wie dit halfjaar het roulerend voorzitterschap van de Unie berust, houdt van actie, daadkracht en snelheid. Hij schrijft dan ook de ene na de andere top uit. Ditmaal had hij zijn Europese collega’s bijeengeroepen voor een werklunch. Zodoende zaten zij kort na de gebruikelijke herfstvergadering van half oktober opnieuw in Brussel met elkaar aan tafel.
Op 15 november vindt in Washington een overleg plaats dat bedoeld is als een eerste stap op weg naar aanpassingen die voortvloeien uit de lessen die kunnen worden getrokken uit de kredietcrisis. Sommigen verbinden aan dat op te starten proces de naam van Bretton Woods, waar in 1944 historische beslissingen vielen over de internationale monetaire orde van na de oorlog.
Deelnemers zijn de landen van de zogeheten G-20, de groep van de toonaangevende industrienaties en de belangrijkste opkomende economieën. Dan praten we over de VS, Canada, Japan, Groot-Brittannië, Duitsland, Frankrijk, Italië, Rusland, Argentinië, Australië, Brazilië, China, India, Indonesië, Mexico, Saudi-Arabië, Turkije, Zuid-Afrika en Zuid-Korea.
Ontbreekt in die rij nog de voorzitter van de EU, maar die is in dit geval, doordat Frankrijk die post bekleedt, toch al van de partij. Waarschijnlijk mag Spanje de nu lege stoel bezetten. Wellicht schuift zelfs ook Nederland aan, qua grootte van de economie ten slotte de nummer 16 van de wereld. Sarkozy verklaarde op zijn persconferentie dat in ieder geval wat hem betreft premier Balkenende welkom is.
De verwachtingen mogen niet te hoog gespannen zijn. De top in Washington levert zeker geen eindproduct op, maar fungeert slechts als het begin van het in dit verband af te leggen traject. Eerst gaat het om het bepalen van de hoofdlijnen van de beoogde wijzigingen, van algemene en overal geaccepteerde principes. Die vragen in de fase daarna om een nadere uitwerking.
De EU, op sleeptouw genomen door de dadendrang van Sarkozy, streeft ernaar spoed te betrachten. Zij denkt aan een termijn van honderd dagen om concrete maatregelen te ontwikkelen. Laten we het ijzer smeden als het heet is, valt te beluisteren. Immers, ebt het crisisgevoel weg, dan heb je kans dat hetzelfde gebeurt met de bereidheid tot veranderingen.
De overdracht van de macht in het Witte Huis vormt mogelijk een remmende factor. President Bush voert de regie over de onderhandelingen van eind volgende week, maar onder de verantwoordelijkheid van zijn opvolger Obama worden later de zaken definitief afgehandeld.
Verrassend zijn de aandachtspunten waarover de EU-regeringsaanvoerders gistermiddag consensus bereikten niet. We kennen ze inmiddels uit de vele geluiden die er in de voorbije weken rond de crisis klonken. Meer toezicht, meer transparantie en minder risico’s zijn kernbegrippen. Enkele regeringschefs waarschuwden voor te veel regelgeving straks. „We schieten niet door, maar we willen wel duidelijk iets doen aan regulering”, zei Sarkozy in reactie hierop.
Wat het allemaal precies gaat inhouden en of het inderdaad lukt overeenstemming te realiseren over een drastische hervorming, blijkt de komende maanden. De Britse premier Brown sprak van een „beslissend moment voor de mondiale economie.” „De besluiten die we nemen, zullen decennialang bepalend zijn voor hoe de wereld eruitziet”, benadrukte hij.
De politieke leiders nodigden verder de Europese Commissie uit in december voorstellen te doen om de neergang van de conjunctuur te bestrijden en de groei en de werkgelegenheid te bevorderen. De Franse president: „We zijn allemaal overtuigd van de noodzaak tot initiatieven op dit terrein. Coördinatie is nodig. Dat betekent niet dat iedereen hetzelfde beleid moet voeren, vanuit de gedachte van een soort federaal Europa, maar wel dat we in dezelfde richting moeten bewegen.”
Het betreft een gevoelige kwestie. De huidige EU-voorzitter is warm voorstander van een meer gezamenlijke aanpak. Veel lidstaten zijn echter bang dat hij op die manier aankoerst op een soort economische regering. Duitsland bijvoorbeeld ziet daar helemaal niets in, maar Sarkozy ontkende dat er op de ingelaste top sprake was geweest van een meningsverschil tussen hem en bondskanselier Merkel.
