DEN HAAG - De SGP en de SP samen in de bres voor de zondagrust. Het is een ietwat opvallende combinatie. „Op zichzelf is dat juist”, erkent Van der Vlies (66). „Maar wanneer je het als partijen eens bent over een doelstelling, worden bijzondere verbonden wel vaker gesloten.”
Uiteraard hebben beide partijen hun eigen drijfveren, maar ze vinden elkaar bij de zondag als algemeen punt van bezinning en rust, stelt de SGP-fractieleider. „De een, en dat zou mijn accent zijn, doet dat uit godsdienstige motieven. Een ander wil onbekommerd de ruimte om ’s zondags met zijn gezin op te trekken.”
Verwacht u veel steun voor uw initiatiefwet?
„Daar gaan we wel ons best voor doen. Aanvankelijk waren er meer ondertekenaars van ons voorstel, CDA, PvdA en ChristenUnie zijn bij het vooroverleg altijd betrokken geweest. Deze partijen zijn uitgestapt omdat ze met elkaar in gesprek raakten over de vorming van een coalitie. Ik hoop dat ze het inhoudelijk met ons méér eens zijn dan met het huidige wetsvoorstel waarmee minister Van der Hoeven van Economische Zaken het oneigenlijk gebruik van de toerismebepaling in de Winkeltijdenwet wil tegengaan. Maar als ze onderling hebben afgesproken hieraan onverkort vast te houden, dan krijgen we sowieso geen Kamermeerderheid. Het gaat er dus om hoe dualistisch de coalitiefracties zijn.”
In het wetsvoorstel van minister Van der Hoeven van Economische Zaken heeft u geen vertrouwen?
„Daar valt gewoonweg veel minder van te verwachten. Ons wetsvoorstel is geloofwaardiger en daadkrachtiger omdat het een slag verder gaat. Zo bepleiten wij een strengere definitie van het begrip toerisme en een vorm van preventief toezicht door de minister. Ook voegen we een stringentere bepaling voor avondwinkels bij ons voorstel.”
Zondagsopenstelling op basis van een beroep op exotische feestdagen, de feestdagentruc, laat uw voorstel nog ongemoeid.
„Tegen die ontwijkmogelijkheid zijn we pas recent aangelopen. We hebben hier al wel Kamervragen over gesteld. Als je ziet op grond van welke feestdagen er in Amsterdam-Noord winkelopenstelling op zondag wordt toegestaan, dan is er overduidelijk sprake van oneigenlijk gebruik. Eigenlijk wordt er ronduit met de wet gespot en dat willen we daarom ook aanpakken. Wat ons betreft worden die bijzondere feestdagen ingepast in de twaalf koopzondagen die gemeenten jaarlijks al maximaal mogen aanwijzen. De zaak is juridisch gezien echter nog niet afgerond. We willen eerst even bezien wat er gebeurt. Maar we zitten wel op het vinkentouw.”
Initiatiefwetten van de SGP zijn een relatieve zeldzaamheid, Ondanks uw ruim 10.000 dagen in de Kamer is dit uw eerste ’eigen’ wetsvoorstel. Een historisch feit?
„Dit is het eerste initiatiefwetsvoorstel waarbij ik de eerste ondertekenaar ben. Wel ben ik soms mede-indiener bij voorstellen van anderen geweest. Maar inderdaad, dit is de eerste van mezelf.”
U bepleit in uw wetsvoorstel geen algehele zondagssluiting voor winkels. Accepteert u daarmee niet feitelijk de huidige situatie?
„Een wetsvoorstel dat algehele zondagssluiting bepleit had nooit samen met de SP gekund. We richten ons nu op het misbruik van de wet. Dat wil niet zeggen dat ik me schaar achter twaalf koopzondagen per jaar. Ons principiële standpunt over de Winkeltijdenwet staat nog rechtovereind. Ik richt me nu op wat ik in ieder geval niet accepteer. We zien het oneigenlijk gebruik van de toerismebepaling als escape om winkels toch vaker dan maximaal twaalf zondagen per jaar open te houden spectaculair toenemen. Daarmee wordt de wet, die als uitgangspunt heeft dat winkels in principe op zondag gesloten zijn, uitgehold.”
DEN HAAG - De partijen zijn niet elkaars natuurlijke bondgenoot. Toch deelt SP-Kamerlid Gesthuizen (32) de ijver van Van der Vlies (SGP) om een dam op te werpen tegen uitholling van de Winkeltijdenwet. „Met iedere letter in dit wetsvoorstel zijn we het beiden eens, al hebben we natuurlijk ieder onze eigen invalshoek.”
In weinig opzichten lijkt de, enigszins excentrieke, Gesthuizen op Van der Vlies, de altijd degelijke en onberispelijke nestor in de Kamer. Interviews ’doet’ het jonge SP-Kamerlid bijvoorbeeld het liefst vanuit de -rode of blauwe- zitzakken in haar werkkamer. „Nooit gedaan? Je moet jezelf er echt in laten vallen. Wacht, ik doe het wel even voor.”
Plof.
U had vast nooit gedacht dat uw eerste grote wapenfeit als Kamerlid een initiatiefwet met de SGP zou zijn?
„Veel mensen vinden de combinatie SP en SGP opvallend. En inderdaad, de SGP is niet de partij met wie wij het méést gemeen hebben. Maar hier in Den Haag moet je met iedereen kunnen samenwerken. En al zijn we geen natuurlijke bondgenoten, als het gaat om de bescherming van zwakkere groepen in de samenleving vinden onze partijen elkaar vaak wel.”
Het draadje van de SGP met de zondag is evident. Wat heeft de SP ermee?
„Wij benaderen de zondag niet vanuit een religieus oogpunt, zoals de SGP, maar vinden wel dat één vrije dag in de week belangrijk is. Een dag waarop mensen met hun familie of kennissen samen kunnen zijn. Dat geldt voor zowel werknemers als kleine zelfstandigen. Hier in het Haagse centrum mogen winkels bijvoorbeeld iedere zondag open. Veel detaillisten willen dit niet, maar moeten uit concurrentieoogpunt meedoen met het circus.”
Een gemeenschappelijke rustdag is heilzaam voor de samenleving?
„Ik spreek liever niet van een rustdag, maar van een dag vrij van werk. Traditioneel is daarvoor in Nederland de zondag de meest aangewezen dag. Niemand is echter verplicht om dan te rusten. Als mensen die dag gebruiken om lekker te swingen op het strand van Bloemendaal vind ik dat ook prima. Ik ben er wel van overtuigd dat de motor van de maatschappij niet zeven dagen per week 24 uur lang kan draaien.”
Voor de verkiezingen leken CDA, PvdA en CU jullie voorstel te waarderen. Nu vormen juist deze partijen een regering mét een eigen kabinetsvoorstel. Maakt dat uw initiatiefwet niet bij voorbaat kansloos?
„De CU heeft tot op het moment van regeringsdeelname met ons meegedaan. Van haar verwacht ik veel. Maar ook PvdA en CDA hebben in het verleden duidelijk hun bezwaren geuit tegen een standaardkoopzondag. Wij zien veel misbruik en dat willen we terugdringen. Minister Van der Hoeven lijkt dit met haar wetsvoorstel niet van plan te zijn.”
Wat is daarin het grootste pijnpunt?
„De minister laat de beslissingbevoegdheid aan gemeenten en neemt genoegen met een meer zorgvuldige afweging. Maar als wetgever moet je duidelijk aangeven wat je wilt. Handhaving van de wet kun je niet overlaten aan rechters, burgers en bedrijven. De vraag is in hoeverre de coalitiepartijen hun minister willen dwingen tot een wat fermere aanpak.”
D66 en VVD zullen u met opmerkingen over vrijheidsbeknotting om de oren slaan.
„Ja, maar waarom kunnen zij nu niet even het bruggetje maken dat vrijheid ook iets anders kan betekenen? Zoals letterlijk het recht te hebben om één dag in de week vrij te zijn van je werk. Gemeenten mogen al twaalf koopzagen per jaar aanwijzen en dat vindt de SP prima. Maar zeg nu zelf; het is toch ook wel eens een keertje lekker om in de stad rond te kunnen lopen zonder van alle kanten te worden geconfronteerd met commercie en verkoopactiviteiten? Er is meer in het leven.”
Twee voorstellen, één doelstelling
Twee wetsvoorstellen met eenzelfde strekking, aanscherping van de toerismebepaling in de Winkeltijdenwet (die winkelopenstelling op zondag mogelijk maakt), zullen binnenkort in de Tweede Kamer worden behandeld. De belangrijkste verschillen tussen het wetsvoorstel van minister Van der Hoeven (Economische Zaken) en de vandaag gepresenteerde initiatiefwet van SGP en SP.
Voorstel Van der Hoeven
- Toerisme in gemeente moet substantiële omvang hebben.
- Bij de afweging over toepassing van de toerismebepaling moeten gemeenten naast ’harde’ economische belangen ook immateriële belangen een rol laten spelen, zoals zondagsrust, leefbaarheid, veiligheid en openbare orde.
- Tegen gemeentelijke besluiten is door belanghebbenden een rechtsgang bij de bestuursrechter mogelijk.
Initiatiefwet SGP en SP
-Toerisme moet van structurele en uitzonderlijke aard en omvang zijn.
-Toerismebepaling kan pas in werking treden na uitdrukkelijke goedkeuring door de minister.
-Vrijstelling geldt slechts voor de winkels in het toeristische gedeelte van de gemeente.
-Gemeente moet bij de afweging over toepassing van de toerismebepaling ingaan op waarden zoals zondagsrust, belangen van werknemers en kleine winkeliers, openbare orde, veiligheid, leefbaarheid en handhaving.
-Openstelling op zondag van reguliere supermarkten als avondwinkel wordt verboden.
