10-10-2008 20:49
| gewijzigd 11-10-2008 08:54
| Felix de Fijter
De economische crisis knaagt aan de portemonnee van iedere Amerikaan. Maar de gevolgen zijn divers. Waar de een z’n huis kwijtraakt, hoeft de ander slechts een gezinstrip naar pretpark Disneyland te schrappen. „Nu denk ik: Kom, ik doe de verwarming eens uit vannacht.”
Midden in de staat Pennsylvania ligt een afgesloten dorpje, Lake Heritage. Zonder afspraak kom je deze rijke, zogeheten ”gated community” niet binnen. De toegangspoort wordt dag en nacht door een wacht in uniform bewaakt.
Het dorpje heeft veel weg van een Amerikaanse filmset uit de jaren vijftig, waar breed lachende vrouwen met kinderwagens keuvelend de grote trottoirs bewandelen, de gazonnen keurig op z’n Engels zijn gemillimeterd, de stars and stripes fier wapperen tegen de blauwe hemel en de krantenjongen de The Gettysburg Times al fluitend op de deurmat gooit.
Kiekjes
„Het leven is hier fijn”, zegt Ruth Topper. Samen met haar gezin woont ze in een groot, wit, houten huis in het midden van Lake Heritage, dat in totaal zo’n duizend huizen telt. Ruth heeft haar vriendinnen Linda Griffin en Gean Uylig op bezoek om foto’s te plakken. Ruth noemt zichzelf een ”creative memory’s consultant” en plakt tegen vergoeding kiekjes van haar klanten tot een kant en klaar fotoboek.
Linda woont ook in Lake Heritage. Gean, die zojuist een gezichtsbehandeling achter de rug heeft, woont even buiten Adams County. „Het voordeel van deze regio is dat de economie niet draait op één grote branche, zoals je wel ziet in midden-Amerika”, zegt ze. Gaat zo’n branche op z’n gat, dan gaat er gelijk een heel aantal bedrijven tegen de vlakte en staan duizenden werknemers op straat.” Linda: „Iemand uit onze community is onlangs z’n huis uit gezet. Hij werd ontslagen bij een groot bedrijf en kon z’n hypotheek niet meer betalen.”
Linda, Gean en Ruth zijn zeker niet arm. Toch moeten ook zij op hun centen passen. „Althans, dat doen we wel”, zegt Ruth. „De boodschappen worden duurder, dat merk je aan de kassa. Vooral brood, melk en cornflakes.” „Absoluut”, knikt Gean. „Ik denk dat we in plaats van 150 dollar nu wel 200 dollar kwijt zijn in de week.” Linda: „En dan hebben we het nog niet eens over de benzineprijzen. Je betaalt nu bijna een dollar per liter, dat was een paar jaar geleden nog een kwartje.”
De benzineprijs is echt een hot item, merken de dames. „Met die grote afstanden die we hier hebben, kost auto rijden een hoop geld”, zegt Ruth. In het verleden reed ik op ’n dag nog wel eens drie keer op een dag naar het centrum van Gettysburg voor boodschappen. Je weet hoe dat gaat: dan kom je thuis en dan merk je dat je wat vergeten bent. Een tijdje terug zou ik zo weer in de auto gesprongen zijn om nog wat op te halen. Het is maar een rit van een paar kilometer. Toch doe ik dat nu niet meer. Tegenwoordig ga ik met een boodschappenlijstje naar Gettysburg, haal ik gelijk m’n kind op van school en stoppen we even bij de bank.”
Op de helling
Vier auto’s per gezin is geen uitzondering in Pennsylvania. Gean: „Mijn dochter zei laatst: „Mam, wanneer krijg ik nu een auto? M’n vrienden hebben er ook allemaal één.” Zo’n auto kunnen we gewoon niet betalen op dit moment. Dat zijn dingen waaraan je merkt dat de economie achteruitgaat. Misschien is het wel zo dat Amerikanen af moeten van de gedachte dat ze recht hebben op een auto. Het is een voorrecht.”
„Je doet sommige dingen niet, of je stelt ze uit”, zegt Ruth. „We hadden het net nog over goede doelen. Al die telefoontjes die je krijgt: steun dit, steun dat. Vroeger zei ik altijd: „Oké, ik geef wel wat.” Maar nu heb ik verschillende keren moeten zeggen: „Sorry, nu even niet.” Behalve dan tegen de kerk. Daar blijf ik geld aan geven, hoe erg die crisis ook uit mag pakken.”
Maar weekendjes weg en luxe uitjes staan op de helling. Zo had Gean met man en kinderen een stedentrip naar New York gepland. „Die hebben we nu even uitgesteld. Eerst maar eens afwachten wat de economie gaat doen. En m’n gezichtsbehandeling, daar heb ik vanochtend ook wel even wat langer over nagedacht.”
Over hun spaarcenten hebben Gean, Ruth en Linda weinig zorgen. „Nou ja, sparen doen we niet echt”, vertelt Ruth. „Iedereen met een beetje spaargeld gaat beleggen. Je schrikt je nu een hoedje als je de overzichten binnenkrijgt. Staat het er echt zo slecht voor? Maar ik heb er vertrouwen in dat het over een jaar of wat wel weer bijtrekt. Je ziet een golfbeweging; dan gaat het weer goed, en dan gaat het even wat minder.”
Verwarming
Linda: „Mensen die hier wonen weten wel hoe ze moeten investeren. Veel Amerikanen moeten door slechte investeringen nu de tol betalen, maar dat komt omdat ze niet goed weten waar ze mee bezig zijn. Dan kan het fout gaan.”
De dames zien ook goede kanten aan de crisis. Ruth: „’t Is soms best leuk. Over al die dingen waar we het nu hebben, daar heb ik vroeger echt niet over nagedacht. Ik zou nooit het licht uitdoen als ik even de kamer uitliep. En de verwarming liet ik ’s nachts gewoon aan. Nu doe ik ’m uit als ik naar bed ga. Zuinig zijn geeft een goed gevoel. En je moet ook wel, want op sommige dingen wil je niet bezuinigen, zoals een beugel voor je kinderen. Want een lelijk gebit door de economische crisis? Dat kun je natuurlijk niet aan je kind verkopen.”
