02-06-2009 10:22
| Gisette van Dalen-Heemskerk
BEEKBERGEN – Mocht er brand uitbreken of een lekkage ontstaan in het Vlaamse parlement in Brussel of het Vredespaleis in Den Haag, dan krijgt behalve de brandweer ook DocumentenWacht een telefoontje. „Wij rukken direct uit met een vrachtwagen en diepvrieszakken. Want nat papier hoort binnen 48 uur in de diepvries te liggen.”
Midden tussen de weilanden en bossen van Beekbergen staat een onopvallende hal. Binnen zijn restaurateurs aan het werk. Handig naaien ze oude boeken, drogen ze nat papier en maken ze vieze documenten schoon.
Met restaureren houdt atelier Sterken zich al sinds 1980 bezig. Veertien jaar later ontstond naast het restauratieatelier een nieuw bedrijf: DocumentenWacht. Directeur Jeroen Jochems: „We kregen steeds vaker de vraag of we ervaring hadden met boeken die waterschade hadden opgelopen. Daarom hebben we toen een nieuw concept ontwikkeld. Het is zo populair dat de omzet van DocumentenWacht inmiddels twee keer zo hoog is als die van atelier Sterken.”
De formule is heel eenvoudig. Per gebouw betaalt een instelling of gemeente 28,75 euro per jaar. Voor dat bedrag krijgt de cliënt in geval van nood onder meer zestien uur hulp, de benodigde verpakkingsmaterialen en een schaderapportage.
Mede dankzij de lage prijs sloten meer dan 700 instellingen zich aan bij DocumentenWacht. „Zo’n twee derde van de gemeenten is klant.” In Nederland heeft Jochems daarmee bij de overheid „redelijk” bereikt wat hij wilde. „We richten ons nu ook op landen als België en Duitsland. Het Vlaamse parlement in Brussel meldde zich onlangs aan. Grappig detail: Onze contactpersoon daar heet mevrouw Van Ongevallen.”
Om nog meer aan de wensen van musea tegemoet te komen biedt Jochems sinds deze maand ook MuseumWacht. „Bij een kunstcollectie werkt het anders. Toch is de basis hetzelfde: zo snel mogelijk de objecten –al dan niet door invriezing– veiligstellen.” De ijskoude behandeling is belangrijk om schimmels tegen te gaan. „Na een calamiteit moet nat papier daarom binnen 48 uur ingevroren zijn.”
DocumentenWacht gebruikt daarvoor een speciale methode. „Bij shockfreezen gaan de diepvrieszakken met het natte papier in een tunnel waardoor lucht van -40 graden Celcius wordt geblazen. Vriezen we langzaam in, dan levert dat meer beschadigingen op.”
Vervolgens komt de verzekeringsmaatschappij de schade taxeren. Jochems: „Het deel van de collectie dat bewaard moet blijven, behandelen wij in ons restauratieatelier. We drogen het in de klimaatkamer. Een speciaal systeem zuigt het vocht af en droogt het papier net zolang totdat het een natuurlijk vochtgehalte heeft.”
Een grote klus waar DocumentenWacht zich de afgelopen maanden mee bezighield, was de nasleep van de brand in mei 2008 in de faculteit bouwkunde van de TU Delft. Jochems kreeg van de brandweer twee dagen de tijd om de collectie van 40.000 boeken, 100.000 tekeningen en 70.000 dia’s te redden. „We hebben tachtig man opgepiept en binnen anderhalve dag was de klus geklaard. Alles moest via een raam naar buiten. Om het gebouw waren ter bescherming zeecontainers geplaatst en op het dak lagen enorme schotten om ons te beschermen tegen eventueel vallend puin. Het ongelofelijk was dat er geen roet en nauwelijks water de bibliotheek was binnengedrongen.”
Een archief in de kelders van het TU-gebouw kwam er minder goed af. Vanwege instortingsgevaar lagen die papieren vier maanden in het water. „De paddenstoelen stonden erop. Dat soort papier laten wij altijd behandelen door Isotron in Ede. Dat bewerkt de documenten met gammastralen. Daardoor worden de schimmels gedood.”
Beladen klussen waren het conserveren van de briefjes en knuffels na de vuurwerkramp in Enschede en de aanslag bij De Naald in Apeldoorn. „Wij boden onze diensten kosteloos aan bij de gemeenten. Zij maakten daar dankbaar gebruik van. Enschede heeft de collectie jarenlang in het stadsmuseum tentoongesteld. Nu liggen in onze diepvries kisten vol knuffels en briefjes die na de ramp in Apeldoorn bij De Naald werden gelegd. Wij maken ze schoon en zorgen ervoor dat ze bewaard blijven zonder dat ze gaan schimmelen.”
Tal van speciale opdrachten kan Jochems zich voor de geest halen. Glimlachend: „We hebben het archief van de kerncentrale Borssele doorstraald.” Ook originele prenten van Anton Pieck en briefjes van Anne Frank kregen een behandeling in het atelier. „Best bijzonder. Maar mensen met een kapotte trouwbijbel helpen we net zo graag. Zo’n eigendom heeft ook een grote emotionele waarde.”
