07-10-2008 11:46
| Drs. A. A. C. de Rooij
BRUSSEL - „Alles wat Belgisch is, gaat over in vreemde handen. Jammer”, mijmert een oude man in het centrum van Brussel. Hij zit op een bankje tegenover het hoofdkwartier van Fortis. Met zijn woorden geeft hij de gevoelens weer die vele landgenoten met hem delen.
Maandag 6 oktober, de dag na het voor het financiële concern dramatische weekend. In korte tijd zijn de zaken geregeld en is de onderneming volledig ontmanteld. De Belgen blijven berooid achter. Ze weten zich beroofd van weer een stukje nationale trots.
Afgelopen vrijdag palmt de overheid in Den Haag de Nederlandse dochter van de holding in, inclusief de activiteiten van ABN AMRO. Zondagavond kondigt premier Leterme aan dat de Franse bank BNP Paribas voor 75 procent het eigendom van de Belgische poot verwerft. Daarin zijn door samenvoegingen in het verleden onder andere Generale Bank, ASLK en verzekeraar AG ondergebracht.
Het land beleeft geen vrolijke dag. De vakbonden hebben een algemene staking uitgeroepen. Zij eisen dat de begroting voor volgend jaar voorziet in behoud van de koopkracht, via belastingverlaging en hogere uitkeringen. De naderende recessie blijkt geen reden deze harde opstelling te laten varen. In diverse plaatsen trekken demonstrerende werknemers door de straten. Wel miljoenen voor bankiers die er door hun onverantwoorde risicogedrag een zootje van maakten, maar geen geld voor de gewone burger, zo klinkt door de megafoons hun verwijt in de richting van de regering.
Treinen, bussen en metro rijden niet. Tijdens de ochtendspits staan er daardoor op de toegangswegen naar Brussel enorme files. Het centraal station in de hoofdstad zit letterlijk op slot. Op een steenworp afstand bevindt zich het kantoorcomplex waar de bestuurders van Fortis zetelen. Het gebouw straalt degelijkheid uit, maar dat beeld strookt niet met het beleid dat hier is gevoerd.
Medewerkers van het geplaagde bedrijf hebben de instructie gekregen met de buitenwacht niet te praten over de jongste, ingrijpende ontwikkelingen. In- en uitlopende mensen laten alleen maar een: „Sorry mijnheer, geen commentaar” horen. „Ook wij zijn nog niet ingelicht over de details”, voegt een van hen eraan toe.
Ondertussen vraagt een vrouw op straat zich af: „Hoe kan een bank die altijd zogenaamd gezond was in zo’n toestand geraken. Dat begrijp ik niet. Daar krijg ik van niemand een antwoord op.” Over haar eigen positie vertelt ze: „Ik heb geen spaartegoed bij Fortis. Maar dat betekent niet dat ik me geen zorgen maak. Het gáát immers maar door. Wat gebeurt er met m’n pensioen. Wat zal het straks nog waard zijn? Mijn premies zijn toevertrouwd aan Dexia.”
Ze beseft dat die financiële instelling eveneens in grote problemen verkeert. De ene brand is geblust, de volgende heeft zich vandaag inmiddels aangediend. Betrokkene zegt zojuist op de radio te hebben gehoord dat de premier naar Parijs is vertrokken voor spoedoverleg met president Sarkozy over een reddingsactie voor ook Dexia. Het illustreert dat België vol wordt getroffen door de kredietcrisis.
De man op het bankje klaagt over de uitverkoop van grote economische belangen. Hij herinnert eraan dat eerder energiegigant Electrabel ten prooi viel aan het Franse GDF Suez. Over een andere parel van weleer: „Sabena, ooit toch een prachtige luchtvaartmaatschappij: verdwenen, niets van over.” Tegelijk de berusting: „Ach, je weet dat we een klein land zijn en dat we in de globalisering geen rol spelen. Op eigen kracht had Fortis het waarschijnlijk niet gered.”
Hij treurt niet als enige over de teloorgang van dit soort nationaal erfgoed. De commentatoren in de dagbladen halen fors uit. De Standaard schrijft bijvoorbeeld: „Den Haag heeft voor minder dan 17 miljard euro een van de grootste banken van Nederland gekocht en kan die, wanneer het tumult op de financiële markten is gaan liggen, met een mooie meerwaarde weer verkopen of naar de beurs brengen. Parijs heeft voor een paar luttele miljarden de grootste banken van België en Luxemburg binnengehaald.” Daarna de trieste conclusie: „Het ’financiële centrum’ Brussel ligt er uitgeteld tussenin.”
Het Laatste Nieuws trakteert zijn lezers op een soortgelijke constatering: „Parijs wordt onze nieuwe financiële hoofdstad, net zoals het dat al is van onze energie. Daar zullen de beslissingen genomen worden, daar ook zal de winst heenvloeien.” En: „Van de klassieke Belgische kroonjuwelen blijft steeds minder over. Van ons Luikse en ons Gentse staal over ons West-Vlaamse laminaat tot onze Belgische chocola: buitenland. Wat rest ons nog aan eigen monumenten?”
